Úkimet sý únemdeý tehnologııalaryn engizý sharalaryn pysyqtaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysy ótedi. Onda Mınıstrler kabınetiniń músheleri sýmen jabdyqtaý jáne sý burý júıelerin damytý, tsıfrlandyrý men sý únemdeý tehnologııalaryn engizý sharalaryn talqyǵa salady.
Otyrys qorytyndysy boıynsha ótetin baspasóz konferentsııasynda Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitov pen Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Qýandyq Qajkenov BAQ ókilderi tarapynan týyndaıtyn saýaldarǵa jaýap beredi.
Aıta keteıik, elimiz boıynsha jyl saıyn paıdalanylatyn sýdyń kólemi shamamen 25 mlrd tekshe metrdi quraıdy. Onyń 65 paıyzy aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn sýarý alqaptaryna jumsalady. Alaıda ınfraqurylymnyń tozýyna baılanysty sýdyń 30–40 paıyzyna deıingi bóligi ysyrap bolady.
Osyǵan baılanysty sý sharýashylyǵyn basqarý jáne damytýǵa arnalǵan strategııalyq qujattar aıasynda 14,5 myń shaqyrym kanaldy jóndeý kózdelip otyr. Sonymen qatar qosymsha sý qoımalaryn salý josparda bar. Osyndaı jumystardy kezeń-kezeńimen 2030 jylǵa deıin júzege asyrý kózdelgen.
Buǵan deıin Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi men germanııalyq HUESKER kompanııasy sýarmaly sý shyǵynyn azaıtý úshin ırrıgatsııa kanaldarynda zamanaýı geotekstıl materıaldaryn engizý jobasyn ázirleýdi bastaǵanyn jazǵan edik.
Aýyl sharýashylyǵyndaǵy sýmen jabdyqtaý salasynda negizgi basymdyq zamanaýı, sý únemdeıtin sýarý ádisterine kóshýge berilip otyr. Osy maqsatta memlekettik qoldaý sharalary qaıta qaralyp, olar turaqty nátıje berip keledi.
Eger 2023 jylǵa deıin sý únemdeý tehnologııalary engizilgen egis alqaptarynyń kólemi jyl saıyn orta eseppen 30 myń gektardy qurasa, Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý aıasynda bul kórsetkish eselep ulǵaıyp, sońǵy eki jylda orta eseppen 150 myń gektarǵa jetti. Sý únemdeý tehnologııalary qoldanylatyn sýarmaly jerlerdiń alqaby 543,5 myń gektarǵa deıin ulǵaıdy.
2030 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 1,3 mln gektarǵa deıin jetkizý josparlanyp otyrǵanyn aıtty. Osy maqsattarǵa jetý úshin 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjette 228 mlrd teńgeden astam qarajat kózdelgen, bul aldyńǵy úsh jyldyq kezeńmen salystyrǵanda tórt ese (2023-2025 jyldar – 55,5 mlrd teńge) kóp.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda Premer-mınıstr Oljas Bektenov eń aldymen Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Qazaqstan jańǵyrýdyń jańa kezeńine qadam basty» atty baǵdarlamalyq suhbatyna oraı birqatar mınıstrlikke naqty tapsyrmalar berdi.
Atap aıtqanda, Ulttyq ekonomıka mınıstrligine múddeli memlekettik organdarmen birge Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jańǵyrtý jónindegi ulttyq jobany naqty iske asyrýǵa kirisý júkteldi.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine bir apta ishinde et óndirisi men eksportynyń kólemin arttyrý jónindegi naqty sharalarmen birge mal sharýashylyǵyn odan ári damytý boıynsha usynystar engizý tapsyryldy.
Al Týrızm jáne sport mınıstrligi óńir ákimdikterimen birge bir aı merzimde naqty is-sharalar josparyn engize otyryp, 2029 jylǵa deıingi týrızmdi damytý tujyrymdamasyn tolyqtyryp, túzetýi qajet. Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligimen birlesip, týrızm salasynda kadrlyq máselelerdi sheshý úshin qosymsha sharalar qabyldaýy tıis.
Energetıka mınıstrligi salalyq agenttikpen birlesip, atom energetıkasy salasyndaǵy jobalar boıynsha jumystardy baqylaýda ustaýy kerek.
- Sonymen qatar jekemenshik mektepter men jekemenshik medıtsınalyq uıymdardy sýbsıdııalaý saıasatyn qaıta qaraý qajettigine nazar aýdaryldy. Arttyq qarjylandyrýdy toqtatý qajet. Adal básekelestikte jumys isteı almasa bizge mundaı bıznestiń qajeti bar ma? Bul salada alaıaqtyq keńinen taralyp ketkeni barine málim. Oqý-aǵartý, Densaýlyq saqtaý jáne Qarjy mınıstrlikterine bir apta ishinde atalǵan máselelerdi sheshýge qatysty naqty usynystar engizýdi tapsyramyn, - dedi Úkimet basshysy.
Oljas Bektenov Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligine ákimdiktermen birlesip, járdemaqylar men tólemderdi taǵaıyndaý kezinde alaıaqtyq jaǵdaılaryn boldyrmaýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalardy qarastyrýdy tapsyrdy.
Іshki ister mınıstrligine tsıfrlyq tehnologııalardy engize otyryp, joldar men qoǵamdyq oryndardaǵy quqyq buzýshylyqtardy anyqtap, aldyn alý jumystaryn kúsheıtýdi, Oqý-aǵartý mınıstrligine jol qozǵalysy erejelerin oqytý baǵdarlamalaryna engizýdi jalǵastyrýy júktedi.
Otyrysta tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt salasyn damytý jaıy qaraldy. Negizgi baıandama jasaǵan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıevtiń aıtýynsha, shalǵaı eldi mekenderdi ınternetpen qamtamasyz etý máselesi spýtnıktik baılanys jobalary arqyly sheshilip jatyr. Qazir Qazaqstanda 3 spýtnıktik ınternet operatory jumys isteıdi. Taıaý ýaqytta taǵy 2 sheteldik kompanııa paıda bolady.
- Olar boıynsha pılottyq synaqty osy jyly ótkizý josparlanǵan. Sonymen qatar bıyl Qazaqstan temir joly poıyzdary men Air Astana ushaqtarynda spýtnıktiń ınternet iske qosylady. Ákimdikter ınternet joq jerlerde, týrıstik jáne jetý qıyn lokatsııalarda jergilikti bıýdjet qarajaty esebinen spýtnıktik ınternetpen qamtamasyz etýi qajet, - dedi Jaslan Madıev.
Onyń aıtýynsha, memlekettik organdar men uıymdar zańnamamen bekitilgen aqparattyq qaýipsizdik talaptaryn jıi buzady. Osyǵan oraı vıtse-premer ortalyq memlekettik organdar men ákimdikterge aqparattyq qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyna jáne azamattardyń derbes derekteriniń qorǵalýyna baqylaýdy kúsheıtý qajettigin eskertti.
Sondaı-aq ol memlekettik qyzmetshilerge qashyqtan jumys isteýge múmkindik beretin tsıfrlyq jumys orny qurylyp jatqanyn aıtty.
- Atalǵan jumys ortasy kúndelikti qyzmettik jumys úshin, onyń ishinde Qazaqstannan tysqary jerde tolyqqandy qashyqtan jumys isteý úshin barlyq negizgi quralǵa ıe bolady. Biz bul memlekettik apparattyń tıimdiligin arttyrady dep sanaımyz, - dedi Jaslan Mádıev.
Al Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek 100 myń stýdent jasandy ıntellekt boıynsha tereńdetilgen kýrstardy oqıtynyn aıtty.
- Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes AI-Sana baǵdarlamasy iske asyrylyp jatyr. Birinshi kezeńde stýdentterimizge 646 myń sertıfıkat berildi. Qazirgi tańda stýdentter 229 jasandy ıntellekt sheshimin ázirledi. Ekinshi kezeńde Jasandy ıntellekt keńesiniń múshesi Pol Kım myrza ázirlegen ázirlengen jasandy ıntellekt boıynsha tereńdetilgen kýrstardy 100 myń stýdent oqytylady. Aqpan aıynda irikteý bastalady, - dedi mınıstr.
Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov vedomstvolarǵa birqatar naqty tapsyrma berdi.
- Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jylyn sátti ótkizý úshin kásibı qoǵamdastyq pen halyqty keńinen tartýdy qamtamasyz etý mańyzdy. Osyǵan baılanysty Jasandy ıntellekt mınıstrligine qańtar aıynyń sońyna deıin Jyldyń is-sharalar tizbesin anyqtap, bekitýdi tapsyramyn. Sondaı-aq múddeli taraptarmen birlesip, «Digital Qazaqstan» strategııasyn ázirleýdi jáne bekitýdi jedeldetý qajet, - dedi Úkimet basshysy.
Premer-mınıstr Ulttyq ekonomıka mınıstrligine Strategııalyq josparlaý agenttigimen jáne basqa da múddeli memlekettik organdarmen birlesip, tsıfrlandyrýdy keńeıtýdi jáne jasandy ıntellektiniń qoldanylýyn eskere otyryp, basqarýdyń barlyq deńgeılerindegi fýnktsııalardy qaıta qaraýdy tapsyrdy.
Jasandy ıntellekt mınıstrligine mınıstrlikterdiń birinshi basshylarynyń tsıfrlyq orynbasarlary – CDO qyzmetiniń nátıjelerine sapaly taldaý júrgizip, 2026-shy jylǵa jáne odan keıingi jyldarǵa arnalǵan jańa kórsetkishterdi belgileýdi júktedi.
- Aqparattyq júıelerdiń senimdiligin arttyrý maqsatynda memlekettik Tier-III deńgeıindegi derekterdi óńdeý ortalyǵy jumys isteıdi. Jasandy ıntellekt mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, 1-shi jartyjyldyqtyń sońyna deıin aqparattyq júıelerdi jańa derekterdi óńdeý ortalyǵyna kóshirýdi aıaqtaýy qajet, - dedi ol.
Sonymen qatar Oljas Bektenov Energetıka mınıstrligine Jasandy ıntellekt, Ulttyq ekonomıka jáne Ónerkásip mınıstrlikterimen birge tsıfrlyq ınfraqurylym men ónerkásip salasyndaǵy jobalardy júzege asyrýdy eskere otyryp, elektr energııasynyń óndirisi men tutynýdyń uzaq merzimdi balansyn jańartýdy qamtamasyz etýdi tapsyrdy.