Úkimet sý salasyndaǵy jobalardyń oryndalýyn qatań baqylaýǵa alady

Onda sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitovtiń, Aqmola, Almaty, Shyǵys Qazaqstan, Jambyl, Batys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystary ákimderiniń Prezıdenttiń sý salasyn jańǵyrtý, jańa sý qoımalaryn salý, sý únemdeýdiń ozyq tehnologııalaryn paıdalaný jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý jónindegi esepteri tyńdaldy. Sondaı-aq Sý resýrstarynyń ulttyq aqparattyq júıesin engizýge nazar aýdaryldy.

Premer-mınıstr kásibı merekesi qarsańynda sý salasynyń qyzmetkerlerin quttyqtap, óńirlerdiń turaqty damýy, aýyl sharýashylyǵy, ónerkásip jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý baǵytynda olardyń eńbegi strategııalyq mańyzǵa ıe ekenin atap ótti.

Sý resýrstaryn basqarý júıesin damytý tujyrymdamasy jáne Sý salasyn damytýdyń keshendi jospary sheńberinde jalpy qarjylandyrý kólemi 3,2 trln teńge bolatyn 160 is-shara júzege asyrylyp jatyr.

Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitov 2024-2025 jyldary Aqtóbe, Túrkistan, Batys Qazaqstan, Abaı jáne Jetisý oblystarynda 5 sý qoımasyn qaıta jańartý aıaqtalǵanyn baıandady. 1,5 myń shaqyrymǵa jýyq kanalǵa jóndeý jáne jańǵyrtý jumystary júrgizilgen, 1 mln adamǵa jýyq halyqty qamtıtyn aýyz sýmen jabdyqtaý nysandaryn salý jáne rekonstrýktsııalaý boıynsha 22 joba júzege asyryldy. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha aýyl sharýashylyǵynda sý únemdeý tehnologııalaryn engizý qarqyny shamamen 5 esege jýyq ósip, qoldaný alqaby 550 myń gektarǵa jetti, bul shamamen 880 mıllıon tekshe metr sýarmaly sýdy únemdeýge múmkindik berdi. 2030 jylǵa qaraı bul kórsetkishti 1,3 mln gektarǵa deıin jetkizý josparlanǵan.

Qazir sý qoımalaryn salý jáne rekonstrýktsııalaý, uzyndyǵy 14,5 myń shaqyrym sýarý kanaldaryn jańǵyrtý, onyń ishinde keminde 3,5 myń shaqyrym kanaldy tsıfrlandyrý, sý únemdeý tehnologııalaryn engizý, salany tsıfrlandyrý jáne kadrlyq áleýetti nyǵaıtý baǵytynda jumystar júrgizilip keledi.

2026 jyly shamamen 1 myń shaqyrym kanaldy paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr. Bul 200 myń gektarǵa jýyq sýarmaly jerdi sýmen qamtamasyz etýdi jaqsartady. Sonymen qatar sýmen jabdyqtaý obektilerin salý jáne rekonstrýktsııalaý boıynsha 12 joba iske qosylady. Nátıjesinde jalpy sany jarty mıllıonnan asatyn halqy bar 142 aýyldyq eldi meken sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etiledi.

Salany kadrlarmen qamtamasyz etý jáne sý sharýashylyǵy salasyndaǵy jumystyń tartymdylyǵyn arttyrý maqsatynda sala mamandaryn daıarlaıtyn oqý oryndarynyń jelisi keńeıtildi, bilim berý granttarynyń sany jyl saıyn ulǵaıtylyp keledi. 2023 jyldan beri 1 652 grant bólindi. Aldaǵy oqý jylyna taǵy 1 000 grant bólý josparlanyp otyr. Kadr saıasatynyń negizgi baǵyttarynyń biri — eńbekaqyny arttyrý. Sońǵy 2,5 jylda «Qazsýshar» RMK qyzmetkerleriniń ortasha jalaqysy eki eseden astam ósti.

Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa vıtse-mınıstri Aslan Abdraımov Ulttyq sý resýrstary aqparattyq júıesi jumys istep turǵanyn jáne sý nysandary men sý sharýashylyǵy ınfraqurylymy týraly derekterdi biriktiretin salanyń biryńǵaı tsıfrlyq ekojúıesiniń negizin qalyptastyryp otyrǵanyn baıandady. Júıe sý teńgerimin júrgizýdi, sý paıdalanýdy esepke alý men taldaýdy, sý qoımalarynyń jaı-kúıine monıtorıng júrgizýdi, sondaı-aq ǵaryshtyq monıtorıng pen transshekaralyq sý obektileri boıynsha derekterdi paıdalanýdy qamtamasyz etedi. Ulttyq sý resýrstary aqparattyq júıesi respýblıkalyq bıýdjet qarajatyn tartpaı-aq, Eýrazııalyq damý bankiniń granttyq qarajaty esebinen júzege asyrylyp jatyr.

Aqparattyq júıede 17 758 ózen, 3 148 kól, 3 927 monıtorıngtik uńǵymalar jáne 1 209 gıdrotehnıkalyq qurylystar boıynsha málimetter kórsetilgen. Tsıfrlyq tizilimge sý sharýashylyǵy jáne gıdrotehnıkalyq qurylystardyń 10 myńnan astam pasporty engizildi, sondaı-aq arnaıy sý paıdalaný boıynsha 6 myńnan astam esep qabyldandy.

Otyrys qorytyndysy boıynsha Premer-mınıstr Oljas Bektenov óńirlerde birqatar jobany júzege asyrý keshiktirilip jatqanyn atap ótti.

— Oblys ákimdikteri jergilikti bıýdjetter esebinen qarjylandyrylatyn is-sharalardy basym tártippen qarjylandyrýdy qamtamasyz etýi qajet. Tıisti shyǵystar óńirlik bıýdjetterdi qalyptastyrý jáne naqtylaý kezinde ýaqtyly kózdelýi tıis. Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligine Keshendi jospardyń oryndalýyna monıtorıngti kúsheıtýdi, árbir is-sharanyń oryndalý merzimderi men qarjylandyrý kólemine baqylaýdy qatańdatýdy tapsyramyn. Barlyq problemalyq máseleler boıynsha Úkimettiń qaraýyna naqty usynystar men sheshimder ýaqtyly engizilýi qajet, — dep atap ótti Oljas Bektenov.

Premer-mınıstr sondaı-aq sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jónindegi jumysqa nazar aýdaryp, bul másele Memleket basshysynyń erekshe baqylaýynda ekenin atap ótti. Sý únemdeý tehnologııalaryn engizý joǵary qarqynmen júzege asyrylýy tıis. Ákimdikter bul máselege erekshe nazar aýdarýy kerek.

Sonymen qatar Oljas Bektenov birqatar tapsyrma berdi:

• Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi — transshekaralyq ózender boıynsha sý kórsetkishteriniń sapasyna monıtorıngti kúsheıtsin;

• Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstrligi óńirlerdiń ákimdikterimen birlesip — 2027 jylǵy 1 qańtarǵa deıin sý resýrstarynyń ulttyq aqparattyq júıesine gıdrotehnıkalyq qurylystardyń pasporttaryn engizýdi qamtamasyz etsin, 2027 jylǵy 10 maýsymǵa deıin — eldi mekenderdiń shekaralary sheginde sý qorǵaý aımaqtary men jer ústi sý obektileri beldeýleriniń shekaralaryn belgileýdi qamtamasyz etsin;

• ETRM jáne SRIM — qorshaǵan orta jáne tabıǵı resýrstardyń jaı-kúıi týraly Ulttyq derekter bankin Sý resýrstarynyń ulttyq aqparattyq júıesimen biriktirý. Bul emıssııalar monıtorınginiń avtomattandyrylǵan júıesi men óndiristik ekologııalyq baqylaý júıesiniń derekterin berýge múmkindik beredi.

Buǵan deıin Oljas Bektenov aǵymdaǵy gıdrologııalyq jaǵdaı boıynsha jıyn ótkizgenin jazǵanbyz.