Úkimet mashına jasaý salasyn damytý barysyna nazar aýdarady

Otyrystyń kún tártibine shyǵarylǵan másele qaralyp bolǵannan keıin, BAQ ókilderine baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Onda QR Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev, «Qazaqstannyń ónerkásiptik ınvestorlar odaǵy» ZTB prezıdenti Qaırat Elamanov, Qazaqstan avtomobıl odaǵynyń prezıdenti Anar Maqasheva, «Astana Motors motor kompanııasy» JShS bas dırektory Beknur Nesipbaev, «SaryarqaAvtoProm» JShS dırektorynyń orynbasary Ádil Sháıkemelov tilshiler suraǵyna jaýap beredi.

Aıta keteıik, buǵan deıin Ersaıyn Naǵaspaev Úkimet otyrysynda atalǵan salaǵa baılanysty málimdeme jasaǵan edi. Onyń sózinshe, ótken jyly Qazaqstandaǵy temirjol mashına jasaý óndirisi 22,5 paıyzǵa ósip, 734 mlrd teńgege jetti.

— Temirjol mashına jasaý — otandyq mashına jasaý salasynyń jetekshi baǵyttarynyń biri. Búginde onyń mashına jasaý ónerkásibindegi úlesi 13 paıyzdy quraıdy. Salada 60 kásiporyn jumys isteıdi, onda 8 myńnan astam adam eńbek etedi, — dedi mınıstr.

Onyń aıtýynsha, sońǵy bes jylda vagon parkin jańartý baǵdarlamalary aıasynda salaǵa ınvestıtsııa kólemi artqan.

— Nátıjesinde Wabtec, Alstom jáne Stadler sekildi álemdik jetekshi kompanııalar Qazaqstanda óndirisin jolǵa qoıdy. Jekelegen ónim túrleri boıynsha jergiliktendirý deńgeıi 35-40 paıyzǵa jetti. Bul baǵyttaǵy jumys otandyq kásiporyndarmen áriptestikti keńeıtý, jańa qosalqy bólshekter óndirisin ıgerý jáne birlesken jobalardy damytý arqyly jalǵasyp jatyr, — dedi Ersaıyn Naǵaspaev.

Mınıstrdiń málimetinshe, bıylǵy bes aıda vagondardyń barlyq túri boıynsha ósim saqtalǵan.

— Óndiris kólemi ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda keminde 9 paıyzǵa ósti. Keı ónim túrleri boıynsha kórsetkish 1,7 esege artty. Tek lokomotıv óndirisi 17,5 paıyzǵa tómendedi, — dedi ol.

Soǵan qaramastan, jyl qorytyndysynda sala ótken jylǵy deńgeıin saqtap, basqa ónim túrleriniń esebinen azdaǵan ósim kórsetýi múmkin.

— Salanyń damýyna sońǵy jyldary iske asyrylǵan iri ınvestıtsııalyq jobalar aıtarlyqtaı serpin berdi, — dedi mınıstr.

Sonymen qatar, ótken aıda Senatta «Mashına jasaý jáne kólik máseleleri boıynsha QR keıbir zańnamalyq aktilerine ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań maquldandy.

Qujat otandyq mashına jasaý salasynyń básekege qabiletin arttyrýǵa, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń tıimdiligin kúsheıtýge, ónerkásiptik klasterlerdi damytýǵa jáne Qazaqstan men AQSh arasyndaǵy tikeleı áýe reısin ashýǵa qajetti quqyqtyq negiz qalyptastyrmaq.

Atalǵan zań 2024 jyly Qostanaı qalasynda mashına jasaý salasyn damytý máseleleri týraly dóńgelek ústelde Senat tóraǵasy Máýlen Áshimbaev bergen tapsyrmany oryndaý aıasynda ázirlengen.

— Zańnyń maqsaty — mashına jasaý salasyndaǵy zańnamany jetildirý, avıatsııa salasyndaǵy zańnamany halyqaralyq standarttarǵa sáıkestendirý, sondaı-aq kólik salasyndaǵy memlekettik organdar qyzmetin bıýrokratııadan aryltý. Bul úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń 2 kodeksi men 13 zańyna ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi, — dedi Senat depýtaty Shákárim Buqtuǵutov palatanyń jalpy otyrysynda.

Mashına jasaý salasyn damytý aıasynda otandyq óndirýshilerdiń básekege qabilettigin arttyrýǵa, arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń jumys tıimdiligin kúsheıtýge, óndiristiń tehnologııalyq úderisterin jetildirýge jáne ózge de baǵyttardy damytýǵa arnalǵan normalar kózdelgen.

— Ónerkásiptik klasterler ınstıtýtyn engizý úshin birqatar túzetý qarastyrylǵan. Ónerkásiptik klasterler negizinde elimizdiń barlyq óńirlerindegi shaǵyn jáne orta kásiporyndardyń qatysýymen óndiristi kooperatsııalaý qaǵıdaty jatyr. Bul ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq qyzmet sýbektilerin jobalardy birlesip iske asyrýǵa jáne salaǵa ortaq logıstıka, ınfraqurylym, kadrlyq qamtamasyz etý sııaqty máselelerdi birlese sheshýge yntalandyrýǵa múmkindik beredi, — dedi Sh. Buqtuǵutov.

Sondaı-aq zańda arnaıy ekonomıkalyq aımaqtardyń jumys tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan túzetýler bar.

Jańashyldyqtardyń biri retinde arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarǵa qatysýshylar úshin qarsy mindettemeler engizý usynylady. Atap aıtqanda, ónerkásiptik-ınnovatsııalyq jobalardy iske asyrý kezeńinde qazaqstandyq taýarlardy paıdalaný, sondaı-aq óndiriletin ónimde otandyq shıkizat pen materıaldardy qoldaný talaptary belgilenedi.

— Túzetýlerdiń kelesi blogy kólik quraldarynyń quramdas bólikterin ónerkásiptik qurastyrý týraly kelisimderge qatysty. Bul norma Qazaqstanda óndirilgen kólik quraldarynyń shassılerin mindetti túrde paıdalaný arqyly kólik quraldary men aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń óndiris kólemin arttyrý maqsatynda usynyldy, — deıdi depýtat.

Sonymen qatar, zańda óndiristik qýattardyń balansyn baǵalaý tetigi engiziledi. Bul ishki naryqtyń suranysyn tolyq ótep otyrǵan, jumys istep turǵan óndiris oryndary bar kezde jańa jobalarǵa memlekettik qoldaý kórsetýge jol bermeý maqsatynda kózdelip otyr.

— Avıatsııa salasyn damytý aıasynda túzetýler Qazaqstan áýe kemeleriniń shet memleketterdiń áýe keńistigindegi ushýlaryn retteıdi. Sondaı-aq avıakompanııalarǵa Halyqaralyq azamattyq avıatsııa uıymy standarttaryna sáıkes, Qazaqstan zańnamasynyń jekelegen talaptarynan ýaqytsha bosatý tetigin engizýdi jáne basqa da sharalardy kózdeıdi. Bul ózgeristerdiń basty maqsaty — avıatsııalyq qaýipsizdik deńgeıi boıynsha halyqaralyq baǵalaýdan sátti ótip, Qazaqstan men AQSh arasynda tikeleı áýe qatynasyn ashý, — dedi Shákárim Buqtuǵutov.

Aıta keteıik, buǵan deıin SQO-da mashına jasaý salasynyń ósý qarqyny bir jarym ese artqanyn jazǵanbyz.