Úkimet kóktemgi egis jumystaryna daıyndyq barysyn pysyqtaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysy ótedi. Kún tártibine kóktemgi egis jumystaryna daıyndyq barysy shyǵarylyp otyr.
Otyrys aıaqtalǵannan keıin buqaralyq aqparat quraldaryna baspasóz konferentsııasy uıymdastyrylady. Onda Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov pen Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa birinshi vıtse-mınıstri Nurlan Aldamjarov tilshiler tarapynan týyndaıtyn saýaldarǵa jan-jaqty jaýap beredi.
Memleket basshysynyń kóktemgi dala jumystaryn ýaqtyly ári sapaly júrgizýdi qamtamasyz etý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý aıasynda «Keń dala 2» baǵdarlamasy boıynsha ótinimderdi qabyldaý ótken jyldyń 1 qazanynda bastaldy. Qarjylandyrýdyń erte bastalýy dıqandarǵa 2026 jylǵy egis naýqanyna aldyn ala daıyndalýǵa múmkindik beredi. Qarajat janar-jaǵarmaıdy tıimdi baǵamen satyp alýǵa, mıneraldy tyńaıtqyshtar alýǵa, aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jóndeýge jáne qajetti tuqym qoryn qalyptastyrýǵa baǵyttalmaq.
Jeńildikti qarjylandyrý kóktemgi dala jumystaryn daıyndaý men ótkizýge ǵana emes, sondaı-aq oraq naýqanyna jáne maýsymdyq shyǵyndardy óteýge de qoljetimdi. Qarajat el boıynsha Agrarlyq nesıe korporatsııasynyń óńirlik bólimsheleri jáne seriktes qarjy uıymdary arqyly usynylady.
Búginde 2 429 aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiden 312,4 mıllıard teńge kóleminde ótinimder irikteldi. Qazirgi ýaqytqa deıin 200 mıllıard teńge somasyna 1 879 ótinim qarjylandyrylyp, 2,4 mıllıon gektar egis alqaby qamtyldy. Aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler úshin syıaqy mólsherlemesi - jylyna 5 paıyz.
Sonymen qatar «Damý» qory arqyly qaryzdarǵa kepildik berý tetigi iske asyrylyp jatyr, ol nesıe somasynyń 85 paıyzyna deıin kepildikpen qamtamasyz etýge múmkindik beredi. Qazirgi tańda 86 mıllıard teńge somasyna 526 kepildik berildi.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda ekonomıkany odan ary ártaraptandyrý tásilderi qaraldy. Kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın aıtýynsha, ulttyq jospardaǵy boljamdarǵa sáıkes ınvestıtsııalardyń jalpy ishki ónimge qatynasy qazirgi 14-15 paıyzdan 2029 jyly 23 paıyzǵa deıin ulǵaıady.
- Nátıjesinde 2029 jyly negizgi kapıtalǵa salynatyn ınvestıtsııalar 2024 jylǵy deńgeımen salystyrǵanda 2,5 esege artýǵa tıis. Kórsetkishtiń 2029 jylǵa qaraı 23 paıyzǵa deıin kezeń-kezeńimen ósýi qosymsha 120 mlrd AQSh dollary mólsherinde qosymsha ınvestıtsııalar tartýǵa múmkindik beredi. Osylaısha, 2025–2029 jyldar aralyǵyndaǵy jıyntyq ınvestıtsııalar 400 mlrd AQSh dollaryna jetedi, - dedi Serik Jumanǵarın.
Onyń sózine qaraǵanda, orta merzimdi perspektıvada munaı-gaz sektorynyń jalpy ishki ónimniń ósimine qosatyn úlesi birtindep tómendeıdi. Bul tómendeý óńdeýshi ónerkásiptiń, qurylys, aýyl sharýashylyǵy jáne munaı-gaz sektorynan basqa salalardyń ozyq damýymen óteledi. Qurylymdyq ózgerister qazirdiń ózinde aıqyn baıqalyp otyrǵanyn aıtty. Eger 2010 jyly óńdeýshi ónerkásiptiń jalpy ishki ónimdegi úlesi 11,3 paıyz bolsa, 2024 jyly ol 12,4 paıyzǵa deıin ósti. Sonymen qatar taý-ken óndirý sektorynyń úlesi eki esege jýyq – 19,5 paıyzdan 12 paıyzǵa deıin, onyń ishinde munaı men gaz óndirý úlesi 16,5 paıyzdan 8,1 paıyzǵa deıin qysqardy.
Osy oraıda Premer-mınıstr Oljas Bektenov ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrýǵa qarjy bólý baǵytynda jumys isteý qajettigin eskertti.
- Qazir kóptegen el ekonomıkalyq ósimdi yntalandyrýǵa qyrýar qarjy bólip jatyr. Men ózińizge, Serik Maqashuly (Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın - red.) tıisti aqparatty jiberdim. Germanııa boıynsha, basqa da elder osy baǵytta belsendi jumys istep jatyr. Sondyqtan bizge de osy baǵytta jumys isteý kerek. Bizge qarqyndy ekonomıkalyq ósim kerek. Árıne, sapasy da bolýy qajet. Biraq, qarqyny óte mańyzdy. Sondyqtan jumystaryńyzdy jalǵastyra berińizder, - dedi Úkimet basshysy.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov málimetinshe, qazirgi ýaqytta aýyl sharýashylyǵy ónimderin qaıta óńdeý salasy turaqty ári serpindi damý baǵytyn kórsetip otyr. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tamaq ónimderin óndirý kólemi 3,9 trln teńgege jetip, 8,1 paıyzǵa ósti. Negizgi kapıtalǵa ınvestıtsııalar 2 esege artyp, 389 mlrd teńgege jetti. Ótken jyldyń 11 aıynda qaıta óńdelgen ónim eksporty 3,2 mlrd AQSh dollaryn qurap, 33,8 paıyzǵa ósti.
- Osylaısha, ósimdik sharýashylyǵy salasynda egis alqaptaryn álemdik naryqta suranysqa ıe ári joǵary rentabeldi daqyldarǵa kóshý júrgizilýde. Búginde maıly daqyldar ósimdik sharýashylyǵynyń tabystylyq draıverine aınaldy. 2025 jyly olardyń ónimi alǵash ret 4,9 mln tonnaǵa jetip, 48 paıyzǵa ósti. Onyń ishinde kúnbaǵys – 39, zyǵyr – 77 paıyzǵa, raps 2,2 esege artty. Sonymen qatar dalalyq jumystardy júrgizýge jyldyq 5 paıyz mólsherlememen 12 aıdan 15 aıǵa deıingi merzimge jeńildetilgen kredıtter bólinýde. Olardyń qaıtarymdylyǵy shamamen 99 paıyzdy quraıdy, - dedi ol.
Alaıda, Úkimet basshysy ishki naryqty tamaq ónimderimen áli kúnge tolyq qamtamasyz ete almaı otyrǵanymyzdy ashyq aıtty.
– Nátıjeler bar dep aıtýǵa bolady. Biraq, osy baǵytta, ıaǵnı tamaq ónimderin óndirý baǵytynda áleýet óte joǵary. Biz áli kúnge deıin óz naryǵymyzdy tolyǵymen qamtamasyz ete almaı júrmiz. Múmkindikter bar, - degen Oljas Bektenov tamaq ónimderin shyǵaratyn kásipkerlerge jan-jaqty qoldaý kórsetý kerektigin eskertti.
Otyrysta Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev aýyl sharýashylyǵy mashınasyn jasaý salasynda turaqty oń dınamıka baıqalatynyn atap ótti. Onyń málimetinshe, búginde otandyq óndirýshiler ishki naryqtyń 90 paıyzyn qamtamasyz etip otyr. Elimizde 12 brendtiń traktorlaryn shyǵaratyn 10 zaýyt jáne jalpy qýattylyqtaǵy 35 myń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn shyǵaratyn jıyrmadan astam kásiporyn jumys isteıdi.
- Byltyr John Deere amerıkandyq brendiniń aýyl sharýashylyǵy tehnıkasy shyǵaryla bastady. Sonymen qatar, ótken jyldyń qarashasynda Memleket basshysynyń AQSh-qa sapary aıasynda John Deere-men 3 myńnan astam tehnıka óndirisin lokalızatsııalaý, servıs ortalyqtaryn qurý jóninde strategııalyq kelisimge qol qoıyldy, - dedi ol.
Al Energetıka vıtse-mınıstri Qaıyrhan Tutqyshbaev Memleket basshysynyń tapsyrmasyn iske asyrý aıasynda 2026-2033 jyldarǵa qýattylyǵy jylyna 10 mln tonna bolatyn jańa munaı óńdeý zaýytynyń tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdemesin ázirleý, jobalaý, salý jáne iske qosý josparlanǵanyn aıtty. Bul elimizdiń munaı óńdeý qýatyn jylyna 40 mln tonnaǵa deıin jetkizýge múmkindik beredi.
- 2033 jyly tórtinshi munaı óńdeý zaýyty esebimen avıakerosınniń tapshylyǵyn joıý jáne kórshiles elderge dızel otyny men benzındi eksporttaý josparlanǵan. Qoldanystaǵy munaı óńdeý zaýyttarynda munaı óńdeý tereńdigi 89%-dan 94%-ǵa artady, al jańa zaýytta 95%-dy quraıdy, otynnyń sapasy da K4-ten K5 klasyna deıin kóteriledi, - dep naqtylady ol.
Talqylanǵan máseleni túıindegen Premer-mınıstr óńdeý ónerkásibiniń qurylymyn ózgertý qajettigine nazar aýdartty.
- Keıbir baǵyttar boıynsha áli de bolsa tómen deńgeıde óńdelgen ónimderdiń úlesi basym, ıaǵnı bul qosylǵan qunnyń negizgi bóligi ekonomıkamyzdyń aıasynan tys qalyptasyp jatqanyn bildiredi. Bizdiń maqsatymyz – joǵary deńgeıde óńdelgen ári tehnologııalyq jaǵynan ozyq ónimder shyǵarý isin jolǵa qoıý. Bul oraıda jınaqtaýshy bólshekter shyǵarý, lokalızatsııa deńgeıin arttyrý, zamanaýı tehnologııalardy qoldaný, óndiristi avtomattandyrý men eńbek ónimdiligin arttyrý máselesine basa nazar aýdarý kerek. Ónerkásip, Energetıka, Aýyl sharýashylyǵy, Ulttyq ekonomıka mınıstrlikteri men «Báıterek» holdıngine bir aı merzimde qaıta óńdeý salasynda qosylǵan quny jáne eksporttyq áleýeti joǵary ónimder shyǵaratyn jańa ónerkásiptik jobalardyń naqty tizbesin usynýdy tapsyramyn. Іske qosylatyn ár joba óz aldyna bólek emes, ekonomıkaǵa mýltıplıkatıvti áseri turǵysynan keshendi túrde qarastyrylýǵa tıis. Salalyq memlekettik organdar men ákimdikter perspektıvti ınvestıtsııalyq jobalardy qajetti ınfraqurylymmen, resýrstarmen, memlekettik qoldaý sharalarymen qamtamasyz etsin, - dedi Oljas Bektenov.