Úkimet ınnovatsııalardy damytý máselesin talqylaıdy

Otyrys aıaqtalǵannan keıin baspasóz konferentsııasy uıymdastyrylady. Onda talqylanǵan taqyrypqa qatysty BAQ ókilderiniń saýalyna Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek jaýap beredi.

Aıta keterligi, elimizde Astana Hub halyqaralyq ınnovatsııalyq klasteri qurylǵan. Búginde klaster Qazaqstan men Ortalyq Eýrazııadaǵy IT-ındýstrııanyń negizgi ortalyǵyna aınalyp, startaptar, ınvestorlar jáne tehnologııalyq kompanııalar úshin qýatty ekojúıe qalyptastyrdy. Onyń elimizdiń 20 óńirinde ókildigi bar.

Sonymen qatar qazaqstandyq startaptardy jahandyq naryqqa shyǵarý maqsatynda shetelde de keńeıý jumystary júrgizilip jatyr. Qazirgi ýaqytta AQSh-taǵy Kremnıı alqabynda, Saýd Arabııasynda, Ulybrıtanııada (London), Sıngapýrda jáne Qytaıda (Shanhaı) halyqaralyq ınnovatsııalyq habtar ashylǵan.

Búginde Astana Hub arqyly qurylys salasynda 32 ınnovatsııalyq joba júzege asyrylyp jatyr. Qurylysty basqarý, satyp alý-satýdy avtomattandyrý, obektilerdi monıtorıngileý, tehnıkany basqarý jáne eńbekti qorǵaý úshin platformalar engizilip jatyr. Jobalardy iske asyrý nátıjesinde 750 jumys orny quryldy. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha qatysýshylardyń tabysy 13 mlrd teńge boldy.

Esterińizge sala keteıik, munyń aldyndaǵy Úkimet otyrysynda jańa Konstıtýtsııasynyń normalaryn júzege asyrý joldary pysyqtalady. Birinshi bolyp baıandama jasaǵan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva ózi basqaratyn vedomstvoǵa qatysty salalyq qandaı zańdarǵa túzetýler engiziletinin atady. Onyń dereginshe, mádenıet, aqparat, BAQ, arhıv isi, memlekettik rámizderdi paıdalaný, memleket pen azamattyq qoǵamnyń ózara baılanysy, din men jastar, otbasy saıasaty salalaryn retteıtin 20-dan astam zańnamalyq aktige ózgeris engizý josparlanyp otyr.

— Bul túzetýler negizgi konstıtýtsııalyq qaǵıdattardy iske asyrýǵa baǵyttalǵan. Atap aıtqanda, olar tarıhı-mádenı murany saqtaý, ulttyq mádenıetti qoldaý, otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý jáne azamattyq qoǵamdy damytý sııaqty mańyzdy baǵyttardy qamtıdy. Qazaqstannyń Halyq keńesi qurylýyna baılanysty qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtý jáne etnosaralyq qatynastardy damytý baǵytyndaǵy jumystar kúsheıtiletin bolady, — dedi ol.

Al Premer-mınıstrdiń orynbasary - Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın jańa Konstıtýtsııanyń normalaryn iske asyrý aıasynda «Alataý qalasynyń arnaıy mártebesi týraly», «Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik-aýmaqtyq qurylysy týraly», «Qazaqstan Respýblıkasy astanasynyń mártebesi týraly» Konstıtýtsııalyq zańdardyń jobalary ázirlengenine nazar aýdartty.

— Jańa Konstıtýtsııada jekelegen óńirleriniń ekonomıkasyn qarqyndy damytý maqsatynda konstıtýtsııalyq zańdarmen qarjy salasynda arnaıy quqyqtyq rejım nemese «qarqyndy damý qalasynyń» arnaıy quqyqtyq rejımi belgilenýi múmkin ekendigi kózdelgen. Osy oraıda Memleket basshysynyń 2025 jylǵy Joldaýyna sáıkes ázirlengen «Alataý qalasynyń arnaıy mártebesi týraly» Konstıtýtsııalyq zań jobasy atalǵan baǵyttardy qamtıdy, — dedi Serik Jumanǵarın.

Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıev derbes derekterdiń jappaı taralýy úshin qylmystyq jaýapkershilik engizý jáne ákimshilik aıyppuldyń shegin 5000 aılyq eseptik kórsetkishke (AEK) deıin arttyrý qarastyrylyp jatqanyn atap ótti.

— Sondaı-aq azamattardyń ótinishterine jedel den qoıýdy jalǵastyramyz jáne osy saladaǵy memlekettik baqylaýdy kúsheıtemiz. Atalǵan sharalar derbes derekterdi qorǵaýdyń senimdi júıesin qalyptastyryp, olardy óńdeý kezindegi jaýapkershilikti kúsheıtedi. Bul azamattardyń tsıfrlyq servıster men memlekettik ınstıtýttarǵa degen senimin arttyrýǵa yqpal etedi, — dedi mınıstr.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek jańa Konstıtýtsııa eldiń bolashaq arhıtektýrasynda jastardyń rólin kúsheıtý úshin qosymsha múmkindikter ashatynyn atap ótti.

— Jańa Konstıtýtsııanyń normalary ǵylym men bilim berý máseleleri boıynsha tıisti zańnamalyq aktilerge engiziledi. Biraq bul — tehnıkalyq jumys. Uzaq merzimdi perspektıvada jańa Konstıtýtsııa normalary memlekettiń damýyndaǵy jáne bolashaq arhıtektýrasyn qalyptastyrýdaǵy negizgi ıdeologııalyq platforma sanalady. Sondyqtan jańa Konstıtýtsııanyń erejeleri barlyq joǵary bilim berý baǵdarlamalarynyń mazmunyna engiziledi. Arnaıy jalpy bilim berý pánderi aıasynda Áleýmettik-saıası bilim modýli engiziletin bolady, — dedi Saıasat Nurbek.

Іshki ister mınıstri Erjan Sádenovtiń aıtýynsha, raqymshylyq týraly zań qabyldanǵannan keıin ol azamattar men memlekettiń qaýipsizdigine qater tóndirmeıtin jekelegen qylmystyq jáne ákimshilik quqyq buzýshylyq jasaǵan adamdarǵa qoldanylady. Olardyń qataryna qaýipti, onyń ishinde terrorıstik, ekstremıstik jáne sybaılas jemqorlyq sıpatyndaǵy, azaptaý qylmystaryn jasaǵan adamdar, sonymen qatar retsıdıvıster men izdeýde júrgender jatpaıdy.

— Budan basqa ákimshilik-raqymshylyq aıasynda jeke tulǵalardyń oryndalmaǵan aıyppuldaryn tolyq nemese ishinara esepten shyǵarý máselesin qaraý josparlanyp otyr. Mundaı sanattaǵy adamdardyń sany, aıyppuldardyń mólsheri men esepten shyǵarý tártibi zań jobasyn ázirleý barysynda ýákiletti organdarmen tolyq pysyqtalady, — dedi ol.

Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova oqý baǵdarlamalarynyń mazmuny kúsheıtilip, bilim sapasyna kóńil bólinetine toqtaldy.

- Aqparattyq tehnologııalar salasyn jáne tsıfrlyq quziretterdi damytýǵa erekshe kóńil bólinedi. Negizgi basymdyq bastaýysh deńgeıin nyǵaıtýǵa arnalady. Sebebi dál osy kezeńde balanyń aldaǵy bilim berý jolyn aıqyndaıtyn bazalyq bilim, daǵdylar jáne qundylyqtar qalyptasady, - dedi mınıstr.

Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine jańa Konstıtýtsııanyń normalary boıynsha aqparattyq-túsindirý jumystarynyń josparyn ázirleýdi tapsyrdy.

Sonymen qatar Úkimet basshysy 10 sáýirge deıin Konstıtýtsııany jappaı taralymmen basyp shyǵaryp, memlekettik organdarǵa, bilim berý, mádenıet uıymdaryna, kitaphanalar men saýda oryndaryna jetkizýdi júktedi.

- Tsıfrlyq damý mınıstrligi Konstıtýtsııa mátinin qoljetimdi elektrondyq platformalarda ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. Bilim berý salasynda mektepterde, kolledjder men ýnıversıtetterde Konstıtýtsııa erejeleri boıynsha oqý sabaqtaryn ótkizý kerek. Ol úshin Oqý-aǵartý, Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrlikterine 20 sáýirge deıin tıisti ádistemelik nusqaýlar men oqý-ádistemelik quraldaryn ázirleýdi tapsyramyn, — dedi ol.