Úkimet ınklıýzıvti saıasatty júzege asyrý sharalaryn talqylaıdy

Úkimet otyrysy aıaqtalǵannan keıin BAQ ókilderine baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Onda Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Asqarbek Ertaev pen «Samuryq-Qazyna» AQ korporatıvtik basqarý, áleýmettik-eńbek qatynastary jáne eńbekti qorǵaý jónindegi basqarýshy dırektory Ǵıbrat Aýǵanov tilshiler tarapynan týyndaıtyn saýaldarǵa jaýap beredi.

Esterińizge sala ketsek, ótken jyldyń basynda elimizde 2025-2030 jyldarǵa arnalǵan ınklıýzıvti saıasat tujyrymdamasy bekitildi. Inklıýzıvti saıasatty iske asyrýdaǵy jańa tásilder quqyqtardy iske asyrýǵa, múgedektigi bar adamdar úshin múmkindikterdi keńeıtýge jáne qoǵamǵa tolyqqandy áleýmettik yqpaldasý úshin qajetti jaǵdaılar jasaýǵa baǵyttalǵan pármendi sharalar keshenin qabyldaýdy kózdedi.

Tujyrymdama aıasynda teńdik jáne kemsitpeý; quqyqtyq qorǵalý; áleýmettik qorǵaý deńgeıin arttyrý; ınklıýzıvti eńbek naryǵy; densaýlyq, abılıtatsııa jáne ońaltý; ınklıýzıvti bilim berý; qoǵamdyq-saıası ómirge tartý; kedergisiz orta jáne qyzmetterdiń qoljetimdiligi; tótenshe jaǵdaılar men klımattyq qaýip-qaterler jaǵdaıyndaǵy qaýipsizdik; jeke otbasylyq ómir; mádenı ómir, bos ýaqyt jáne sport; aǵartý-tárbıe jumysy; monıtorıng jáne esepke alý syndy 13 negizgi baǵytty iske asyrý qolǵa alyndy.

Qujatty iske asyrý is-qımyl josparynda barlyǵy 52 is-shara kózdelgen. Olardyń oryndaýshylary – salalyq mınıstrlikter men jergilikti atqarýshy organdar.

Aıta keteıik, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda osy jyldyń 3 aıyndaǵy elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndysy shyǵarylyp, respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylý barysy qaraldy.

Ulttyq ekonomıka birinshi vıtse-mınıstri Azamat Ámrınniń dereginshe, bıylǵy birinshi toqsannyń qorytyndysy boıynsha jalpy ishki ónimniń naqty ósýi 3%-dy qurady.

Osy jyldyń ereksheligi – qalyptasqan jaǵdaıǵa baılanysty ekonomıka, munaı salasyn esepke almaǵanda, ósip keledi. Naqty sektordaǵy ósý 2,1, kórsetiletin qyzmetterde 3,7 paıyz boldy. Salalar arasynda qurylys, kólik qyzmetteri jáne óńdeý ónerkásibi eń joǵary ósimdi kórsetti. Saýda 4,8%-ǵa, baılanys qyzmetteri 3,9%-ǵa, aýyl sharýashylyǵy 3,4%-ǵa ósti. Investıtsııalar ósimniń draıveri retinde qalyp otyr.

Al Ulttyq bank tóraǵasynyń birinshi orynbasary Erulan Jamaýbaevtyń aıtýynsha, jalpy halyqaralyq rezervter naýryzdyń sońynda 129,5 mlrd dollardy qurady. Ulttyq banktiń altyn-valıýta rezervteri 67,2 mlrd dollarǵa deıin 2,7 paıyzǵa ulǵaıdy. Ulttyq qordyń aktıvteri 2,5 paıyz azaıyp, 62,3 mlrd dollar boldy. Birinshi toqsanda Qorǵa kelip túsetin túsimder 184 mlrd teńgege, al Ulttyq qordan respýblıkalyq bıýdjetke beriletin transfert kólemi 800 mlrd teńgege jetti.

Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov qańtar-naýryz aılarynda munaı jáne gaz kondensatyn óndirý kólemi 19,7 mln tonnany nemese ótken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 80,2 paıyzdy quraǵanyn aıtty.

- 3 aıdyń qorytyndysy boıynsha munaı eksporttaý 15,3 mln tonnany qurady nemese ótken jyldyń sáıkes kezeńine 78,5 paıyzǵa oryndaldy. 2026 jylǵa boljam – 76 mln tonna, - dedi ol.

Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaevtyń málimetinshe, qurylys salasynda úsh aıdyń qorytyndysy boıynsha jumys kólemi shamamen 1,2 trln teńgeni qurap, ótken jylmen salystyrǵanda 14,8 paıyzǵa artty. Jalpy, óńirlerdiń basym bóliginde oń ósý dınamıkasy baıqaldy. Esepti kezeńde 3,9 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul kórsetkish byltyrmen salystyrǵanda 3,8 paıyzǵa joǵary.

- Salada oń dınamıkany saqtaý maqsatynda bıyl turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kólemin 20,2 mln sharshy metrge jetkizý josparlanǵan. Ol úshin 20 myń jalǵa beriletin páter satyp alýǵa 332 mlrd teńge bólý, sondaı-aq jetispeıtin ınjenerlik ınfraqurylymdy júrgizýge 184 mlrd teńge qajet. Alaıda qarajattyń qaıtarylýyna qatysty máselelerdiń tolyq sheshim tappaýyna baılanysty, qazirgi qarjylandyrý jaǵdaıynda turǵyn úıdi paıdalanýǵa berý kólemi 18,5 mln sharshy metr deńgeıinde boljanyp otyr, - dedi mınıstr.

Osy oraıda Úkimet basshysy Oljas Bektenov qurylys salasyndaǵy sheshimin tappaǵan máselelerdi atady.

- Eger ákimdikter tez arada tıisti sheshim qabyldamasa, turǵyn úı qurylysynyń qarqyny boıynsha artta qalý qaýpi bar. Osyǵan baılanysty Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstrlikterine bir apta ishinde jergilikti bıýdjetterge paıyzdyq mólsherlemeni ótep, oblıgatsııalar boıynsha negizgi boryshty jabýǵa múmkindik beretin naqty tetikterdi ázirleýdi, sondaı-aq atalǵan quraldarǵa óńirlerdiń qatysýy úshin ashyq jaǵdaı jasaýdy tapsyramyn. Naqty parametrleri men qarjylandyrý kózderi aıqyndalǵan daıyn sheshimder qajet, - dedi ol.

Al respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy týraly baıandaǵan Qarjy mınıstri Mádı Takıev shıkizat pen valıýta naryǵynyń syrtqy qubylýyna qaramastan, jalpy negizgi bıýdjet parametrleri atqarylǵanyn atap ótti. Transfertterdi eseptemegende, memlekettik bıýdjettiń kiristeri 6,4 trln teńgeni nemese josparǵa 104,3 paıyzdy qurady. Ótken jyldyń osy kezeńimen salystyrǵanda, túsimder 931 mlrd teńgege nemese shamamen 17 paıyzǵa ósti.

- Jergilikti bıýdjet jospardan 193 mlrd teńgege asyra oryndalyp, 2,3 trln teńge kóleminde túsim alyp keldi. 2025 jyldyń birinshi toqsanymen salystyrǵanda, salyq túsimderiniń ósýi 20%-dy qurady nemese 1 trln teńgeden asa túsim qamtamasyz etildi. Importtalatyn taýarlarǵa salynatyn qosylǵan qun salyǵy boıynsha túsimder 165 mlrd teńgege ulǵaıdy. Onyń ishinde aldyn ala beriletin derekterge sáıkes, qosylǵan qun salyǵy mólsherlemesiniń ulǵaıýy esebinen, ósim shamamen 80 mlrd teńgeni qurady, - dedi mınıstr.

Kún tártibine shyǵarylǵan máseleni qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov qazirgi jahandyq ekonomıkalyq jáne geosaıası ahýal barlyq elge áser etip otyrǵanyna, básekelestik kúnnen kúnge kúsheıip kele jatqanyna nazar aýdartty.

— Bos áńgimeni doǵaratyn ýaqyt keldi. Naqty ispen aınalysý kerek. Іri ónerkásip jáne ınfraqurylym jobalaryn júzege asyryp, barlyq salaǵa jasandy ıntellektini engizý kerek. Qarjylyq tártipti qatań saqtap, áleýmettik qamsyzdandyrýdyń ádiletti júıesin qalyptastyrý qajet. Qazirgideı bárine birdeı emes, memleket shyn máninde muqtaj adamdarǵa ǵana qoldaý kórsetýge tıis, — dedi Premer-mınıstr.

Úkimet basshysy Energetıka mınıstrligine Atyraý oblysyndaǵy polıpropılen kompanııasynyń jobalyq qýatyna shyǵýyn qamtamasyz etýdi júktedi.

— Sondaı-aq Ónerkásip mınıstrligine ósýdiń qosymsha rezervterin qamtamasyz etý aıasynda 2026 jylǵa josparlanǵan hımııa ónerkásibiniń keminde 4 basym jobasyn ýaqtyly iske qosýdy tapsyramyn, — dedi Oljas Bektenov.

Onyń aıtýynsha, memlekettik kepildik esebinen qarjylandyrý josparlanǵan avtojol jobalary boıynsha qujattamany súıemeldeý protsesi baıaý júrip jatyr. Ekonomıkanyń basym salalarynda qosylǵan qundy arttyratyn ınvestıtsııalyq jobalardy anyqtaý jumysynyń da tıimdiligi tómen.

- Árbir basshyǵa salalar boıynsha ósýdiń josparly kórsetkishterine qol jetkizý úshin tikeleı jaýapkershilik júktelgen. Osyny taǵy da esterińizge salamyn. Konstıtýtsııanyń qabyldanýymen elimiz damýdyń jańa kezeńine qadam basady. Bul oraıda, memlekettik apparatqa, birinshi kezekte basshylarǵa jańa talaptar qoıylady. Árbir basshy óziniń jumys tásiline de, ózine de túbegeıli jańasha kózqaraspen qaraýǵa tıis. Ol Memleket basshysy aıqyndaǵan jańa talaptarǵa, jańǵyrýdyń jańa jalpyulttyq kún tártibine sáıkes kele me? Árbir basshydan naqty nátıje bolýǵa tıis. Buny esten shyǵarmańyzdar, - dedi Premer-mınıstr.