Úkimet halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý jónindegi birlesken is-qımyl baǵdarlamasyn qaraıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysynda Mınıstrler kabınetiniń músheleri halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý jónindegi birlesken is-qımyldar baǵdarlamasyn talqyǵa salady.
Otyrystyń kún tártibine mynandaı taqyryp shyǵarylyp otyr: 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq bankiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń makroekonomıkalyq turaqtandyrý jáne halyqtyń ál-aýqatyn arttyrý jónindegi birlesken is-qımyldar baǵdarlamasy.
Otyrys qorytyndysy boıynsha ótetin baspasóz konferentsııasyna Premer-mınıstriniń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, QR Ulttyq bankiniń tóraǵasy Tımýr Súleımenov, sondaı-aq Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń basshylyǵy qatysyp, BAQ ókilderiniń saýalyna jaýap beredi.
Aıta keterligi, buǵan deıin de Úkimet makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý jáne ekonomıkalyq reformalardyń teris saldaryn barynsha azaıtý baǵytynda sharalar toptamasyn qabyldaǵan edi.
Oǵan sáıkes, mynadaı naqty sharalar qolda alyndy:
- 16 qazannan bastap ınflıatsııa deńgeıi turaqtanǵanǵa deıin AI-92 markaly benzın men dızel otyny baǵasyn odan ári kóterýge moratorıı engizildi;
- 16 qazannan bastap barlyq tutynýshy toby úshin kommýnaldyq qyzmetter tarıfterin kóterý 2026 jyldyń І toqsanynyń sońyna deıin toqtatyldy;
- áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlary baǵasynyń ósýine jol bermeý úshin otandyq aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilerdi qarjylandyrý kólemin eki ese ulǵaıtý arqyly turaqtandyrý qorlarynyń jumysyna qosymsha serpin berildi;
- deldaldyq shemalardy jáne saýda ústemelerin asyra qosý faktilerin anyqtaý jónindegi óńirlik komıssııalar jumysyn kúsheıtýge erekshe nazar aýdaryldy;
- jańa Salyq kodeksiniń shaǵyn jáne orta bıznes qyzmetine teris áserin azaıtý maqsatynda ońaılatylǵan deklaratsııa negizindegi arnaıy salyq rejımin qoldanýǵa salynatyn basy artyq shekteýlerdi alyp tastaý týraly sheshim qabyldandy;
- 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap salyqtyq ákimshilendirý «taza paraqtan» júrgiziledi;
- salyqtar men tólemder boıynsha salynǵan ósimpuldar men aıyppuldar 2026 jyldyń 1 sáýirine deıin negizgi qaryz ótelgen jaǵdaıda joıylady;
- QQS boıynsha esepke qoıý sheginen asqan salyq tóleýshiler ákimshilik jaýapkershilikke tartylmaıdy;
- bazalyq mólsherlemeniń kóterilýine baılanysty ekinshi deńgeıli bankter tarapynan ıpotekalyq baǵdarlamalar boıynsha usynystardyń qysqarýy aıasynda turǵyn úı-qurylys jınaq júıesin qoldaý týraly sheshim qabyldandy;
- suranysqa ıe «Áskerı baspana» baǵdarlamasy qaıta iske qosylady;
- otandyq avtoóndirýshiler men ekinshi deńgeıli bankter halyqtyń jeńil avtokólik satyp alýyn qarjylandyrý baǵdarlamalaryn odan ári jalǵastyrady;
- jeke tulǵalarǵa jeńil avtokólik satyp alý boıynsha lızıng tetigi engiziledi;
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda geologııa jáne jer qoınaýyn paıdalaný salasyn damytý jáne tsıfrlandyrý sharalary, halyqty dári-dármekpen qamtamasyz etý máseleri pysyqtaldy. Sondaı-aq, óńirlerdegi temirjol vokzaldaryn jóndeý máselesi qosymsha qaraldy.
Birinshi másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Iran Sharhannyń málimetinshe, Prezıdent tapsyrmasy boıynsha kelesi jyly el aýmaǵynyń geologııalyq-geofızıkalyq zerttelýin 2 mln 200 myń sharshy shaqyrymǵa deıin keńeıtý kózdelgen.
Búginde 2 mln 14 myń sharshy shaqyrym aýmaq zerttelip otyr. Jyl sońyna deıin bul kólem 2 mln 38 myń sharshy shaqyrymǵa deıin ulǵaıtylady. Perspektıvaly ýchaskelerdi erte anyqtaý jáne barlaý tıimdiligin arttyrý maqsatynda zertteý jumystary neǵurlym naqty masshtabta, ıaǵnı 1-50 000 masshtabynda júrgizilmek. Atalǵan tásil boıynsha 2026-2028 jyldary 100 myń sharshy shaqyrym aýmaq zertteledi. Odan keıin jyl saıyn 30 myń sharshy shaqyrym zertteý josparlanǵan.
— Jumysty jedeldetý úshin 20 jobalyq-smetalyq qujattamany ázirleýge Úkimet rezervinen 240 mln teńge bólinip, geologııalyq túsirýdiń jańa standarttary bekitildi. Atalǵan jumystardy Ulttyq geologııalyq qyzmet, «Tsentrgeolsemka», Satbaev atyndaǵy Ǵylym‑tehnologııalyq ınstıtýt jáne tájirıbeli mamandardan quralǵan konsortsıým birlesip júzege asyrýda. Jumys barysynda «Taý‑Ken Samuryq» qatysýymen áýe-geofızıkalyq, geohımııalyq jáne tsıfrlyq tehnologııalar qoldanylatyn bolady. Kelesi jylǵa keshendi zertteý men seısmo-barlaýǵa shamamen 44 mlrd teńge qarastyryldy, — dedi ol.
Onyń aıtýynsha, qazirde iri ınvestıtsııalar geologııalyq barlaýda tájirıbesi mol «Taý-Ken Samuryq» kompanııasy arqyly tartylyp jatyr. Kompanııa Fortescue, Esan sııaqty iri halyqaralyq seriktesterdi tartyp, 21 birlesken kásiporyn qurdy. 72 mıllıard teńgeden astam ınvestıtsııa salyndy jáne 8 ken orny zerttelip, memlekettik balansqa alyndy. Qazirgi ýaqytta bes pılottyq joba — Josabaı, Quıryqtykól, Qaratas, Nura-Taldy, Soltústik Qatpar jáne Joǵarǵy Qaıraqty ýchaskelerinde jumys júrgizilip jatyr.
- 2028 jyly bul jobalar boıynsha qorlardy JORC standartyna saı esepke qoıý josparlanǵan. Osyǵan oraı memleket múddesin qorǵaý úshin «Taý-Ken Samuryqqa» jer qoınaýyn paıdalaný boıynsha basym quqyq berý qarastyrylýda, — dedi Iran Sharhan.
Osy oraıda Premer-mınıstr Oljas Bektenov Ónerkásip mınıstrligine Qarjy, Jasandy ıntellekt mınıstrlikterimen jáne Ulttyq geologııalyq qyzmetpen birlesip, kelesi jyldyń sońyna deıin tarıhı derekterdi tsıfrlandyrý jumystaryn aıaqtaýdy, geologııalyq kartalardyń aýqymyn keńeıtý jumystaryn jalǵastyrýdy, geologııalyq barlaý isine zamanaýı ǵylymı ádisterdi engizýge jaǵdaı jasaýdy tapsyrdy.
— Osy oraıda elordada Geologııalyq klaster quramynda zamanaýı zerthana qurý josparlanyp otyr. Ol mıneraldyq-geohımııalyq jáne taldamalyq zertteýler júrgizý úshin qajet. Ónerkásip mınıstrligi Qarjy mınıstrligimen jáne Ulttyq geologııalyq qyzmetpen birlesip, 2026 jyly atalǵan zerthana qurylysyn bastaýdy qamtamasyz etýi qajet, — dedi Úkimet basshysy.
Al ekinshi másele boıynsha sóz sóılegen Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary Tımýr Muratov aýyldarda jańadan ashylatyn medıtsınalyq mekemelerdiń bárinde dárihana buryshy bolatynyn, dári-dármektiń memleket bekitken baǵasyn qaıdan kórýge múmkindik bar ekenin aıtty.
Sonymen qatar memleketten tegin dári alatyn qazaqstandyqtar retseptide jazylǵan dáriniń balamasyn alǵysy kelse, onyń aqysyn memleket ishinara ótep beretinin atap ótti.
— Mınıstrlik birlesip tóleý tetigin qoldaný arqyly ambýlatorııalyq dári-dármekpen qamtamasyz etýdi «ortalyqsyzdandyrýǵa» kóship jatyr. Bul tetik erikti túrde júzege asyrylady jáne qosymsha tólem tek patsıenttiń qalaýy boıynsha qarastyrylady, — dedi ol.
Talqylanǵan máseleni qorytyndylaǵan Premer-mınıstr múddeli mınıstrlikterge dári-dármek aınalymyn JI arqyly retteıtin júıe qalyptastyrýdy tapsyrdy.
- Densaýlyq saqtaý mınıstrligi Tsıfrlandyrý mınıstrligimen birlesip, josparlaý, dári-dármek pen medıtsınalyq buıymdardy jazyp berý jáne satyp alý rásimderinde jasandy ıntellektini engizý sharalaryn júzege asyrýǵa tıis, — dedi ol.
Munan bólek, Premer-mınıstr dári baǵasyna baılanysty shaǵymdarǵa ýaqtyly jaýap berýge jaýapty organdardy atady.
— Halyq tarapynan kelip túsetin suraqtar men shaǵymdarǵa dereý jaýap berý qajet. Densaýlyq saqtaý mınıstrligine Mádenıet jáne aqparat mınıstrligimen, ákimdiktermen birlesip, dárilik zattarmen qamtamasyz etý týraly halyqpen turaqty negizde keń aýqymdy aqparattyq-túsindirý jumystaryn júrgizýdi tapsyramyn, - dedi ol.
Al otyrysqa qosymsha shyǵarylǵan másele boıynsha Kólik vıtse-mınıstri Maqsat Qalıaqparov baıandama jasap, vokzaldardyń shamamen 70 paıyzy 30 jyldan astam ýaqyt jóndeýden ótpegenin, tehnıkalyq tekserýler nátıjesinde keıbir tireýish baǵandar men konstrýktsııalarda ári qaraı paıdalanýǵa jaramsyz aqaýlar anyqtalǵanyn basa aıtty.
- Barlyq másele sheshimin taýyp keledi. Bıyl 80-nen astam vokzal paıdalanýǵa beriledi. Jergilikti atqarýshy organdar men merdiger uıymdardyń qurylys-montaj jumystarynyń qarqynyn kúsheıtýi qajet, - dedi ol.
Osy rette Úkimet basshysy Aqmola, Jetisý, Aqtóbe, Abaı jáne Ulytaý oblystarynda atalǵan jobalar merziminen keshigýi múmkin ekenin eskertti.
- Mańǵystaý oblysynda bir vokzalda jumystar kesteden keshigip jatyr. Almaty qalasynda «Almaty-1» vokzalyn jańǵyrtý jumystary tym sozylyp ketti. Muny ákimdikterdiń jumysyndaǵy olqylyq dep sanaımyn. Barlyq qurylys jumysy sapa talaptaryn saqtaı otyryp, belgilengen merzimde aıaqtalýǵa tıis. Tapsyrmanyń oryndalýyna jergilikti atqarýshy organdardyń birinshi basshylary tikeleı jaýapty bolady, — dedi Oljas Bektenov.