Úkimet ekonomıka salalaryna jasandy ıntellekt elementteri qalaı engizilip jatqanyn talqylaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysynda mınıstrler ekonomıka salalaryna jasandy ıntellektini engizý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystardy talqyǵa salady.
Otyrys qorytyndysy boıynsha baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Onda Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý birinshi vıtse-mınıstri Rostıslav Konıashkın, Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Jánnat Dúbirova, Energetıka vıtse-mınıstri Іlııas Baqytjan, Kólik vıtse-mınıstri Maqsat Qalıaqparov, Ǵylym jáne joǵary bilim vıtse-mınıstri Dınara Şeglova jýrnalıster tarapynan týyndaǵan saýaldarǵa jaýap beredi.
Aıta keterligi Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldy Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalaǵan bolatyn. Osyǵan oraı Úkimettiń basty maqsaty ekonomıkanyń barlyq salasyna serpindi tehnologııalardy engizý bolmaq. Ekonomıka salalaryna jasandy ıntellekt elementterin engizý — óndiris tıimdiligin arttyrý, shyǵyndardy azaıtý jáne jańa jumys oryndaryn qalyptastyrýdyń negizgi faktory. JI tehnologııalary ekonomıkalyq ósim men áleýmettik progresti qamtamasyz etetin jahandyq básekeniń quralyna aınalyp keledi.
Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstrliginiń málimetinshe, búginde jasandy ıntellekt memlekettik basqarýda, kvazımemlekettik sektorda jáne ekonomıkanyń negizgi salalarynda belsendi túrde qoldanylady.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda ınklıýzıvti saıasatty júzege asyrý sharalary talqylandy. Kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha baıandama jasaǵan Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Asqarbek Ertaevtyń aıtýynsha, Qazaqstan Respýblıkasynda 2030 jylǵa deıingi Inklıýzıvti saıasat tujyrymdamasy oryndalyp keledi.
Kórý qabileti buzylǵan adamdardyń baspa aqparatyna qoljetkizýin jeńildetý jónindegi Marrakesh sharty ratıfıkatsııalandy. Jeke kómekshi qyzmetin kórsetý, Áleýmettik qyzmetter portaly arqyly ınvataksı qyzmetin usyný máselesi zańmen retteldi. Múgedektigi bar adamdardyń aqparatqa qoljetkizýin qamtamasyz etý normalary kúsheıtildi. Birinshi toqsan qorytyndysy boıynsha elektrondyq dúkender málimetin qoldana otyryp, tehnıkalyq ońaltý quraldarynyń qunyn óteýdiń kepildik berilgen somasyn aıqyndaý ádistemesi bekitildi. Jyl aıaǵyna deıin arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetý standarty sapasyn arttyrý jáne ınklıýzıvti jumyspen qamtý múmkindigin keńeıtý josparlanǵan.
Al Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarova ınklıýzıvti ortany qalyptastyrý maqsatynda densaýlyq saqtaýdy damytý tujyrymdamasynda medıtsınalyq kómekke qoljetimdiliktegi teńsizdikti azaıtý jáne sapasyn arttyrý, ıntegratsııalanǵan tásildi jáne tsıfrlyq quraldardy engizý jónindegi sharalar qarastyrylǵan aıtty.
- Qabyldanyp jatqan júıeli sharalar múmkindigi shekteýli adamdardyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa, múgedektik pen ólim-jitimdi tómendetýge múmkindik beredi. Balalardyń densaýlyq jaǵdaıyna qatysty skrınıngtiń 6 túri, onyń ishinde úsheýi perzenthanalarda (prenataldyq, neonataldyq, aýdıologııalyq) júrgiziledi. 2025 jyldyń qorytyndysymen balalardy skrınıngpen qamtý 25%-ǵa artyp 93% boldy. Aýdıologııalyq skrınıng nátıjesinde anyqtalǵan tolyq estý qabileti joq barlyq 523 balaǵa quny 6 jarym mln teńgeni quraıtyn estý ımplanttary ornatyldy. Eki jyl buryn mundaı operatsııalardyń 80%-y 3 jasta jasalsa, qazir 2 jasqa deıin jasalady. Bul balalardyń erte sóıleý qabiletin qalyptastyrýǵa jáne erte damýyna úles qosady, - dedi A.Álnazarova.
Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova Úkimet otyrysynda erekshe balalardy orta bilimmen qamtamasyz etý qalaı uıymdastyrylyp jatqanyna toqtaldy.
- 2025-2026 oqý jylynda erekshe bilim berý qajettilikteri bar 237 myńnan astam bala tirkelgen. Onyń 70 myńy jalpy balabaqsha jasynda. Al 165 myń bala mektep jasynda, - dedi ol.
Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev poıyzdar muqtaj arnalǵan vagondarmen tek 2030 jylǵa qaraı 100 paıyz jabdyqtalatynyn aıtty.
- Temirjol salasynda poıyzdarda shamamen 90 paıyzynda arnaıy kótergishter men kýpeler bar. 2030 jylǵa qaraı árbir poıyzda bir arnaıy vagon bolady, - dedi ol.
Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Qýandyq Qajkenov múmkindigi shekteýli adamdardy baspanamen qamtamasyz etý tetikterin túsindirdi.
- Úkimet tarapynan múmkindigi shekteýli adamdardy baspanamen qamtamasyz etý sharalary iske asyrylyp keledi. Qazirde baspana kezeginde I jáne II toptaǵy 63 myńnan astam adam jáne múmkindigi shekteýli bala tárbıelep otyrǵan shamamen 26 myń otbasy tur, - dedi vıtse-mınıstr.
Otyrysty qorytyndylaǵan Úkimet basshysy Oljas Bektenov múmkindigi shekteýli jandar úshin kedergilerdi joıýǵa baǵyttalǵan arnaıy baǵdarlamalar men sharalar júzege asyrylyp jatqanymen tek memlekettiń kúsh-jigeri jetkiliksiz ekendigin atap ótti. Bul iske bıznes, úkimettik emes sektor, búkil qoǵam belsendi túrde atsalysýǵa tıis ekenine nazar aýdartty.
- Keıbir óńirlerde erekshe qajettilikteri bar balalardy oqytý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý máselesinde suraqtar az emes. Batys Qazaqstan, Atyraý, Aqtóbe, Qaraǵandy oblystarynda, sondaı-aq basqa da óńirlerde «erekshe» balalardyń barlyǵy birdeı bilimmen jáne ınklıýzıvti jaǵdaılarmen qamtylyp otyrǵan joq. Psıhologııalyq-medıtsınalyq pedagogıkalyq komıssııa muqtaj balalardy túgel keshendi tekserýden ótkizip úlgere almaı jatyr. Uzyn kezek birneshe aıǵa deıin sozylyp ketýde, - dedi Premer-mınıstr.
Osy oraıda Oljas Bektenov ınklıýzıvti saıasatty iske asyrý sharalaryn kúsheıtý maqsatynda mınıstrlikterge mynadaı tapsyrmalar berdi:
- Eńbek mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, osy jyldyń 1 qarashasyna deıin ınklıýzııany qoldaýdyń jańa tásilderi men keshendi modeline sáıkes múgedektigi bar adamdardyń quqyqtaryn qorǵaý máseleleri boıynsha zańnamalyq túzetýlerdi ázirleýi tıis;
- Oqý-aǵartý mınıstrligi 1 qyrkúıekke deıin ınklıýzıvti bilim berýdiń, kadrlarmen qamtamasyz etýdi arttyrýdyń jáne qoldaý qyzmetterin kúsheıtýdiń sapaly jańa modelin engizýi, mentaldyq aýytqýy bar balalardy tárbıeleıtin otbasylardy keshendi qoldaýdyń biryńǵaı vedomstvoaralyq júıesin qalyptastyrýy qajet;
- Ónerkásip jáne Kólik mınıstrlikteri osy jyldyń 1maýsymyna deıin elde kedergisiz ortany qalyptastyrýǵa arnalǵan «ámbebap dızaındy» vedomstvolyq buıryqpen bekitýi, kólik salasyndaǵy nysandardyń qoljetimdiligi máselesin keshendi túrde sheshý úshin vedomstvoaralyq jumys tobyn qurýy kerek;
- Densaýlyq saqtaý mınıstrligi óńir ákimdikterimen jáne «Samuryq-Qazyna» qorymen birlesip, «Qamqorlyq» bastamasy aıasynda aýdandyq deńgeıde ońaltý ortalyqtaryn ashý máselesin sheshýi qajet;
- Sport mınıstrligi óńir ákimdikterimen birlesip, barlyq óńirde ınklıýzıvti sport ortalyqtaryn ashýdy jedeldetýi, Eńbek, Ónerkásip mınıstrlikterimen jáne ákimdiktermen birlesip, qoldanystaǵy sport nysandaryn múmkindigi shekteýli jandar úshin beıimdeý máselelerin sheshýi kerek.
