Úkimet Digital Qazaqstan jalpyulttyq strategııasyn júzege asyrý jónindegi is qımyl josparyn bekitti
ASTANA. KAZINFORM - Prezıdenttiń «Aýqymdy tsıfrlandyrýdyń jáne jasandy ıntellekt tehnologııalaryn jappaı endirýdiń 2029 jylǵa deıingi Digital Qazaqstan jalpyulttyq strategııasyn bekitý týraly» Jarlyǵyn júzege asyrý sheńberinde Úkimet Іs-qımyl josparyn bekitti. Tıisti qaýlyǵa Premer-mınıstr Oljas Bektenov qol qoıdy.
Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlaǵandaı, jospar tsıfrlyq transformatsııa men jasandy ıntellektini engizýdiń úsh negizgi baǵytyn qamtıdy. Olar - azamattardyń, bıznes pen ekonomıkanyń múddesi úshin, sondaı-aq memlekettik apparatta engizý.
Jospardyń basymdyqtarynyń biri – bilim berýdiń barlyq deńgeıinde JI-di jappaı engizý. AI-SANA baǵdarlamasyn keńinen taratý sheńberinde 2029 jylǵa qaraı mektepter, kolledjder men JOO túlekteriniń keminde 80%-y JI-diń bazalyq daǵdylaryn meńgerýi tıis.
Sonymen bir mezgilde stýdentterdi tereńdetip oqytý jáne pedagogterdiń biliktiligin arttyrý sharalary da keńeıtiledi. 2028 jylǵa qaraı joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń keminde 80%-y bilim berý protsesterine jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizedi jáne ekonomıkanyń qajettilikterine sáıkes baǵdarlamalardy jańartady.
Densaýlyq saqtaý salasyn tsıfrlandyrý derekterdi basqarýdyń biryńǵaı júıesine kóshýge jáne betpe-bet júginýdiń qajet etpeıtin servısterdi keńinen paıdalanýǵa baǵyttalatyn bolady. 2029 jylǵa qaraı medıtsınalyq self-service servısterin paıdalanatyn azamattar sanyn edáýir ulǵaıtý, naqty ýaqyt rejıminde derekter almasý arqyly biryńǵaı tsıfrlyq kontýrǵa kóbirek medıtsınalyq uıymdardy biriktirý jáne klınıkalyq sheshimder qabyldaý kezinde jasandy ıntellektini qoldaný aıasyn keńeıtý josparlanyp otyr.
Jospardyń jeke baǵyty qalalyq ortanyń qaýipsizdigi men jaılylyǵyn arttyrýmen baılanysty. Óńirlerde ıntellektýaldy monıtorıng jáne taldaý júıelerin qosa alǵanda, AI Native cities®ions sheshimderin engizý jalǵasady. Olardy qoldaný oqıǵalarǵa tezirek jaýap berýge, qaýipsizdik qyzmetteri jumysynyń tıimdiligin arttyrýǵa jáne basqarý men monıtorıngtiń JI-platformalary esebinen iri qalalardaǵy kólik júktemesin azaıtýǵa múmkindik beredi.
Memlekettik qyzmetter jáne áleýmettik qoldaý salasynda azamattardyń artyq júrisiniń ýaqyty men sanyn qysqartýǵa basa nazar aýdaryldy. Jospar jasandy ıntellektini, belsendi qyzmetterdi, avtomatty túrde qol qoıýdy jáne protsesterdi avtomattandyrýdy anaǵurlym keńinen qoldaný múmkindikterin qarastyrady. 2029 jylǵa qaraı memlekettik qyzmetter men áleýmettik qoldaý sharalaryn usyný ýaqyty kem degende 50%-ǵa qysqarýy tıis.
Bıznes pen ekonomıkanyń múddesi úshin tsıfrlyq transformatsııa energetıka, ónerkásip, qurylys, kólik, logıstıka jáne agroónerkásiptik keshen sııaqty negizgi salalardy qamtıdy. Jylý-energetıka kesheninde 2029 jylǵa qaraı aktıvterdiń keminde 70%-y tsıfrlyq monıtorıngke qosylady. Bul olardyń jaı-kúıin naqty ýaqyt rejıminde baqylaýǵa jáne senimdilikke tónetin táýekelderdi aldyn ala anyqtaýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar energııa resýrstarynyń qozǵalysyn bastan-aıaq tsıfrlyq qadaǵalaý júıesi keńeıtiledi.
Qurylysta tsıfrlyq tásil nysandardyń jobalaý kezeńinen bastap paıdalanýǵa berilgenge deıingi búkil ómirlik tsıklin qamtıdy. 2029 jylǵa qaraı tehnıkalyq kúrdeli jańa nysandardyń 100%-yn biryńǵaı tsıfrlyq kontýrda súıemeldeý josparlanyp otyr.
Kólik jáne logıstıka salasynda tsıfrlandyrý júkterdiń búkil qozǵalys baǵytyn — ótkizý pýnktterinen ótýinen bastap negizgi kólik dálizderi men mýltımodaldy toraptar arqyly tasymaldanýyna deıin qamtıdy. Negizgi mindetterdiń biri – júk avtokóliginiń basym ótkizý pýnktteri arqyly ótý ýaqytyn qysqartý bolady. Ol úshin tasymaldaý týraly derekterdi aldyn ala alýǵa jáne óńdeýge múmkindik beretin, sondaı-aq qolmen oryndalatyn operatsııalardyń sanyn azaıtatyn tsıfrlyq quraldardy qoldaný aıasyn keńeıtý josparlanyp otyr.
Smart Cargo-ny damytý aıasynda basym júk tasymaldary tsıfrlyq pasportpen jáne búkil marshrýt boıynsha trekıng júıesimen súıemeldenedi. Bul júktiń búkil baǵyt boıynsha qozǵalysyn baqylaýǵa jáne logıstıkalyq protsesterdiń ashyqtyǵyn arttyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar negizgi kólik dálizderi, ótkizý pýnktteri men mýltımodaldy toraptar ıntellektýaldy kólik analıtıkasymen qamtylady. Bul ınfraqurylymnyń júktemesin jedel baǵalaýǵa, kólik aǵyndaryn basqarýǵa jáne «tar joldar» týyndaǵan jaǵdaıda sheshimderdi jyldam qabyldaýǵa múmkindik beredi.
AÓK-te tsıfrlyq sheshimder aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń tıimdiligin arttyrýǵa jáne zamanaýı basqarý quraldaryna qoljetimdilikti jeńildetýge baǵyttalady.
Shaǵyn jáne orta bıznes úshin ákimshilik júktemeni azaıtýǵa jáne tsıfrlyq sheshimderdi nysanaly túrde engizýge basymdyq beriledi. Kásiporyndar tsıfrlyq jetilý deńgeıin baǵalaýdan ótip, tsıfrlandyrý boıynsha jeke jol kartalaryn ala alady. Tsıfrlyq komplaens pen táýekelge baǵdarlanǵan qadaǵalaýdy qoldaný táýekel deńgeıi tómen ShOB sýbektilerin fızıkalyq tekserý sanyn azaıtýǵa múmkindik beredi.
Salyq salasynda salyqtyq ákimshilendirýdiń ıntellektýaldy modeline kóshý kózdelip otyr. Bul rette protsesterdiń edáýir bóligi salyq tóleýshiniń qosymsha qatysýynsyz avtomatty túrde júzege asyrylady. Mundaı tásil «kózge kórinbeıtin» salyqtyq ákimshilendirýdi qalyptastyrýǵa jáne kóleńkeli ekonomıkanyń úlesin azaıtýǵa baǵyttalǵan.
Jospardyń jeke bir bóligi qarjy sektoryn, ekinshi deńgeıdegi bankter men kvazımemlekettik kompanııalardy tsıfrlyq transformatsııalaýǵa arnalǵan. 2028 jylǵa qaraı ekinshi deńgeıdegi bankterdiń keminde 80%-yn aqparatpen qaýipsiz almasýdyń tsıfrlyq júıesine qosý josparlanyp otyr. Jeke tulǵalarǵa ónimder usynatyn jáne Biryńǵaı tsıfrlyq platformaǵa qosylǵan qarjy uıymdarynyń naryǵy úshin de osyndaı kórsetkish kózdelgen.
Kvazımemlekettik sektorda tsıfrlandyrý men jasandy ıntellektini engizý de naqty ólshenetin ekonomıkalyq nátıje berýi tıis. «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ-nyń portfeldik kompanııalarynda tsıfrlyq jáne AI-bastamalardyń EBITDA ósimine qosatyn úlesin jylyna 5%-ǵa deıin jetkizý josparlanýda. Al «Báıterek» UIH» AQ-da 2029 jylǵa qaraı ınvestıtsııalyq jobalardyń 100%-yn AI-monıtorıngpen qamtý josparlanyp otyr.
Jospar baǵyttarynyń biri – otandyq IT-ındýstrııanyń básekege qabilettiligin nyǵaıtýǵa jáne onyń syrtqy naryqtardaǵy qatysýyn keńeıtýge baılanysty. 2029 jylǵa qaraı IT-qyzmetter men tsıfrlyq sheshimder eksportynyń kólemin keminde 50%-ǵa ulǵaıtý josparlanyp otyr. Jańa tehnologııalyq ekonomıkany qalyptastyrý úshin robototehnıka salasyndaǵy óńirlik quzyretter ortalyqtaryn damytý jáne kommertsııalyq jobalardy júzege asyratyn otandyq ıntegratorlardy qoldaý kózdelgen.
Tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytýda «DÓO alqabyna» mańyzdy rol beriledi. Joba Qazaqstanǵa jahandyq tehnologııalyq jáne bultty tehnologııalar salasyndaǵy seriktesterdi tartýǵa, zamanaýı esepteý qýattaryn ornalastyrýǵa jáne jasandy ıntellektini aýqymdy engizý úshin baza qurýǵa baǵyttalǵan. Bul el ishinde derekterdi óńdeý men saqtaýdyń múmkindikterin keńeıtip, jańa AI-servısterdi iske qosýǵa jáne otandyq tsıfrlyq ındýstrııany damytýǵa jol ashady.
Tsıfrlyq memleketti damytý kıberqaýipsizdik talaptaryn kúsheıtýmen qatar júredi. Josparda memlekettik aqparattyq júıelerdiń qorǵalý deńgeıin arttyrý, kıbermádenıetti damytý jáne halyqty tsıfrlyq servısterdi qaýipsiz paıdalaný jóninde habardar etýdi arttyrý kózdelgen. «Tsıfrlyq úkimet» nysandary azamattarǵa ózderiniń derbes aqparatyn paıdalanýdy neǵurlym ashyq baqylaýǵa múmkindik beretin «Derbes derekterge qoljetimdilikti baqylaý» servısine qosylady.
Túrkııa 2026–2030 jyldarǵa arnalǵan jasandy ıntellektini damytý josparyn bekitkenin jazǵan edik.
