Úkimet balalardyń jazǵy demalysyn uıymdastyrý jaıyn talqylaıdy

Bıyl oqý jylyn 3,9 mıllıonnan astam oqýshy aıaqtady. Onyń ishinde 215 myńnan astamy – 11-synyp túlekteri. Oqý jylynyń qorytyndysy boıynsha 9-synypty úzdik aıaqtaýǵa úmitkerler sany – 31 myńnan astam. Al 11-synypty úzdik aıaqtaýǵa – 18 myń oqýshy úmitker.

Oqý jylynyń aıaqtalýyna oraı 25 mamyr kúni elimizdiń barlyq mektepterinde «Bilimim — Otanyma!» taqyrybynda biryńǵaı synyp saǵaty ótkizildi. Synyp saǵattarynda oqý jyly qorytyndylanyp, oqýshylardyń jetistikteri men jarqyn sátteri eske alyndy.

Memleket basshysynyń tapsyrmasymen júzege asyrylyp jatqan «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda 217 zamanaýı mektep paıdalanýǵa berildi. Onyń 84-i aýyldyq eldi mekenderde ornalasqan. Qazirgi tańda bul mektepterde 220 myńnan astam oqýshy bilim alyp, 16 myńǵa jýyq pedagog jumys istep jatyr. Jalpy, elimizdiń bilim berý uıymdarynda 420 myńnan astam pedagog eńbek etedi.

Oqýshylardyń jazǵy demalysyn uıymdastyrý máselesine keler bolsaq, 2026 jylǵy 1 sáýirden bastap elimizde alǵash ret balalar saýyqtyrý ortalyqtarynyń qyzmetin lıtsenzııalaý júıesi engizildi.  Bul bastama balalardyń demalysy, oqýy jáne saýyqtyrylýy úshin biryńǵaı talaptardy qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Uıymdarǵa túsetin ákimshilik júktemeni azaıtyp, qujattardy jyl saıyn qaıta rásimdeý qajettiligin boldyrmaý maqsatynda lıtsenzııanyń qoldanylý merzimi bes jyl bolyp belgilendi. Bul uıymdar qyzmetiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, memlekettik baqylaýdy júıeli júrgizýge múmkindik beredi. Lıtsenzııalaý balalarǵa kórsetiletin bilim berý jáne saýyqtyrý qyzmetteriniń sapasyn arttyrýǵa, sondaı-aq qaýipsiz orta qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Jańa talaptarǵa sáıkes balalar saýyqtyrý ortalyqtary ınfraqurylym, kadrlyq qamtamasyz etý, medıtsınalyq qyzmet kórsetý jáne qaýipsizdik baǵyttary boıynsha belgilengen standarttarǵa saı bolýy tıis.

Qazirgi kezde 192 maýsymdyq, jyl boıy jumys isteıtin 18 saýyqtyrý ortalyǵynda jáne 10 myńnan astam mektep janyndaǵy lagerlerde 3 mln-nan astam balany demalys, bos ýaqytty uıymdastyrý jáne saýyqtyrý sharalarymen qamtý josparlanǵan. Jergilikti atqarýshy organdar balalardy saýyqtyrý ortalyqtarynyń tapshylyǵy máselesin kezeń-kezeńimen sheship keledi.

Jazǵy kezeńde 3 mln-nan astam bala saýyqtyrý sharalarymen qamtylady. Onyń ishinde 500 myńnan astam áleýmettik osal otbasylardan shyqqan balalar tegin demalyspen qamtylmaq.

Bıyl saýyqtyrý ortalyqtaryna jiberý kezinde az qamtylǵan otbasylardaǵy balalardyń, erekshe kútimdi qajet etetin balalarǵa, sondaı-aq bilim salasynda túrli jetistikterge jetken balalarǵa basymdyq beriledi. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń 2008 jylǵy 25 qańtardaǵy № 64 Qaýlysyna sáıkes, jergilikti atqarýshy organdar jergilikti bıýdjetterde qosymsha qarajat kózderin qarastyrady.

Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda elimizdegi avıatsııa salasyn damytý máselesi talqyǵa tústi.

Jıynda kún tártibindegi másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaevtyń málimetinshe, Qazaqstan IKAO talaptaryna sáıkes keledi.  Áýejaı qaýipsizdigi - 95,7%, áýe kompanııalarynyń qaýipsizdik deńgeıi - 82%. Osy nátıjelerdiń arqasynda elimiz avıatsııalyq qaýipsizdik boıynsha álemdegi eń úzdik 20 memlekettiń qataryna kirdi.

— Avıatsııa salasynyń damýy kadrlardy aldyn ala daıarlaýdy talap etedi. Qazirgi kezde salada 23 myń adam jumys isteıdi. Jyl saıyn 500 maman qajet. Osyǵan baılanysty sheteldik seriktespen birge sertıfıkattalǵan oqý ortalyǵyn ashý jospary qarastyrylyp jatyr, — dedi Nurlan Saýranbaev.

Al Ǵylym jáne joǵary bilim vıtse-mınıstri Gúlzat Kóbenova azamattyq avıatsııa salasy úshin kadr daıarlaý jumystaryna toqtaldy.

— Qabyldanyp jatqan sharalardyń nátıjesinde stýdentter kontıngenti ósip keledi. 2022 jyly akademııada 1 438 stýdent bilim alsa, 2025 jyly bul kórsetkish 2 478 adamǵa jetti. Sońǵy tórt jylda ósim 72 paıyzdan asty, — dedi vıtse-mınıstr.

Avıatsııadaǵy kadrlarǵa suranys eskerilip, sońǵy jyldary memlekettik granttar sany aıtarlyqtaı artty. Eger 2022-2023 oqý jylynda 180 grant bólinse, 2025-2026 oqý jylyna 618 grant qarastyrylǵan. Túlekterdi jumysqa ornalastyrý kórsetkishi de joǵary. Qazirgi tańda ol 90% (2022 j. 86%) jetip otyr. Túlekter áýejaılarda, avıakompanııalarda, logıstıkalyq jáne aeronavıgatsııalyq uıymdarda eńbek etip júr.

Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov júk tasymaldaıtyn otandyq áýe kompanııasynyń parkine qatysty tapsyrma berdi.

— Biz Qazaqstanǵa sheteldik áýe kompanııalaryn ákelý, sondaı-aq tranzıttik júk reısteriniń sanyn arttyrý maqsatynda avıaotyn baǵasyn barynsha tıimdi ettik. Memleket basshysy júk tasymaldaıtyn otandyq áýe kompanııasyn qurýdy tapsyrdy. Bul joba qazirgi tańda júzege asyrylyp jatyr. Bıyl qazan aıynda alǵashqy júk borty Qazaqstanǵa jetkizilýge tıis. Kólik mınıstrligi osy máseleni erekshe baqylaýda ustasyn, — dedi Oljas Bektenov.

Sondaı-aq Úkimet basshysy myna máselelerge nazar aýdartty:

Birinshiden, Kólik mınıstrligi osy jyldyń sońyna deıin Azamattyq avıatsııany damytýdyń 2050 jylǵa deıingi master-josparyn (SAMR-2050) bekitý jóninde sharalar qabyldaýy kerek. Onda shaǵyn jáne óńirlik avıatsııany, pılotsyz áýe kóligin damytý, sondaı-aq jańa balamaly otyndy paıdalaný men saqtaýdyń ozyq tehnologııalaryn engizý sharalary mindetti túrde kózdelýge tıis;

Ekinshiden, Eýropadaǵy EASA jáne AQSh-taǵy FAA sııaqty álemdik retteýshiler kommertsııalyq aero-taksı apparattaryn sertıfıkattaý qaǵıdalaryn ázirlep qoıdy. Biz de aero-taksı, drondar men basqa da ushý apparattarynyń jańa túrlerin iske qosýǵa daıyn bolýymyz kerek; Kólik mınıstrligi bıylǵy maýsym aıynyń sońyna deıin qalalyq áýe utqyrlyǵy (UAM) máseleleri boıynsha qajetti zańnamalyq túzetýlerdi qabyldaýdy qamtamasyz etýi qajet;

Úshinshiden, Shyǵys Qazaqstan, Mańǵystaý, Qostanaı, Pavlodar oblystarynyń ákimdikteri belgilengen merzimderdi qatań saqtaı otyryp, Katonqaraǵaı, Zaısan, Kendirli jáne Arqalyq áýejaılaryn bıyl ýaqtyly paıdalanýǵa berýi, sondaı-aq Pavlodardaǵy áýejaıdy jańǵyrtý jumystaryn aıaqtaý kerek.