Úkimet avtojol salasyn damytý máselesin pysyqtaıdy

Otyrys aıaqtalǵannan keıin BAQ ókilderine arnaıy baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Іs-shara barysynda Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev, «QazAvtoJol» UK» AQ basqarma tóraǵasy Darhan Imanashev, «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» RMK bas dırektory Bolatbek Aıtbaev jýrnalısterdiń saýalyna jaýap beredi.

Aıta keteıik, ótken jyly barlyq jumys túrimen shamamen 13 myń shaqyrym jol qamtyldy. Onyń ishinde 6 myń shaqyrym jolda, naqty aıtqanda 3 myń shaqyrym respýblıkalyq jelide jáne 3 myń shaqyrym jergilikti jelide jumys tolyq aıaqtaldy. Jyl qorytyndysynda normatıvtik jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesi respýblıkalyq jelide – 94, al jergilikti jelide 91 paıyzǵa jetkizildi. Avtomobıl joldarynda 10 myńnan astam tehnıka birligi jáne shamamen 25 myń óndiristik personal jumyldyryldy. 10 mln tonnadan astam asfalt-beton qospasy tóselip, 1 218 myń tonna jol bıtýmy paıdalanyldy.

Al bıyl respýblıkalyq jáne jergilikti mańyzy bar avtomobıl joldarynyń 11 myń shaqyrymnan astamy jobalarmen qamtylmaq. Bul jańa qurylys jumystaryn da, sondaı-aq qoldanystaǵy jol jelisin rekonstrýktsııalaý, kúrdeli jáne ortasha jóndeý jumystaryn da qamtıdy.

Bıyl Memleket basshysynyń bastamasymen qolǵa alynǵan strategııalyq ınfraqurylymdyq baǵyttardy belsendi iske asyrý bastalady. Olardyń qatarynda «Ortalyq – Batys», «Qaraǵandy – Jezqazǵan», «Saryaǵash qalasyn aınalyp ótý joly» jáne óńirlerdiń kólik baılanysyn nyǵaıtý men eldiń tranzıttik áleýetin damytýǵa yqpal etetin mańyzdy jobalar bar.

Avtojol salasyn tsıfrlyq transformatsııalaý máselesi de erekshe nazarda bolady. Elde respýblıkalyq jáne jergilikti mańyzy bar joldar jónindegi derekterdi biryńǵaı tsıfrlyq platformaǵa biriktiretin «E-Joldar» biryńǵaı aqparattyq júıesi qurylyp jatyr. Qazirgi ýaqytta «Jol pasporty», «Jol jóndeý» jáne «Qoǵamdyq baqylaý» modýlderi ázirlendi. «Jol pasporty» modýlin jol jelisi boıynsha tolyq ári ózekti aqparatpen toltyrý jumystary qarqyndy júrgizilip jatyr.

2026 jyldyń ekinshi jartysynda «Taldaý», «Júrgizýshilerge arnalǵan ınfraortalyq» jáne «Jaǵdaıattyq ortalyq» modýlderin ázirleý aıaqtalǵannan keıin júıeni pılottyq paıdalanýǵa engizý josparlanyp otyr. Ol tsıfrlandyrý úderisteriniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, joldardyń jaı-kúıin jedel monıtorıngileýge, atqarylǵan jumystardyń sapasyn baqylaýǵa jáne eldiń avtojol ınfraqurylymyn tıimdi basqarýǵa múmkindik bermek.

Esterińizge sala keteıik, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda kóktemgi egis jumysyna daıyndyq barysy pysyqtaldy. Jıynda negizgi baıandama jasaǵan Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparovtyń málimetinshe, bıyl jalpy egis alańy shamamen 23,8 mln gektar bolady, bul ótken jyldan 180 myń gektarǵa kóp.

Onyń ishinde maıly daqyldar alańy 55 myń gektarǵa, azyqtyq daqyldar 242 myń gektarǵa, arpa 94 myń gektarǵa, al uıymdastyrylǵan sharýashylyqtarda kartop alańy 10,3 myń gektarǵa kóbeıedi.

Bul rette, bıdaı alańy 125 myń gektarǵa qysqartylyp, 12,1 mln gektar boldy. Sonymen qatar, júgerini tereń óńdeıtin ınvestıtsııalyq jobalardy shıkizat bazasymen qamtamasyz etý boıynsha jumys júrip jatyr. Osyǵan baılanysty júgeri boıynsha ártaraptandyrý ındıkatorlaryn qaıta qarap, onyń egis alqaptaryn keńeıtýdi josparlanǵan. Sý paıdalaný lımıtine sáıkes kúrish alańy 20,2 myń gektarǵa qysqartylady.

Maqta egistigi 162,4 myń gektar bolyp, onyń ishinde tamshylatyp sýarý alańy 29,8 myń gektarǵa kóbeıedi. Al dástúrli sýarý ádisteri qoldanylatyn alańdar 12 myń gektarǵa kemıdi.

— Osy jyly kóktemgi dala jáne egin jınaý jumystaryna jeńildetilgen kredıt berýge 700 mlrd teńge (2025 jyl — 649,3 mlrd teńge) baǵyttaý josparlanǵan. Erte qarjylandyrýdyń arqasynda sharýalar qajetti kólemde sapaly tuqymdardy, mıneraldyq tyńaıtqyshtardy, ósimdikterdi qorǵaý quraldaryn, sondaı-aq janar-jaǵarmaı materıaldary men tehnıkany aldyn ala jáne qoljetimdi baǵamen satyp alýǵa múmkindikteri paıda boldy. Eger 2025 jylǵy egis naýqanyna erte qarjylandyrý 2024 jyldyń qarasha aıynyń sońynda bastalǵan bolsa, 2026 jylǵy kóktemgi dala jumystaryna ótinimderdi qabyldaý byltyrǵy qazan aıynda bastaldy. Osynyń nátıjesinde, búgingi kúni shamamen 1 900 sharýa 200 mlrd teńgege qarjylandyryldy, bul – jalpy qarjylandyrý kóleminiń 27%-y, — dedi Aıdarbek Saparov.

Al Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov kóktemgi egis jumystary úshin sharýalarǵa dızel otyny janar-jaǵarmaı stantsııalarynan 15 paıyzǵa arzanyraq baǵamen beriletindigin aıtty.

– Sharýalarǵa arnalǵan dızel otyny qozǵalysynyń ashyqtyǵy men baqylaýyn qamtamasyz etý úshin jeke PIN-kodtar alyndy, dızel túsi sary, kók jáne qyzylǵa boıaldy, elektrondyq shot-faktýra júıesine dızel úshin bólek vırtýaldy qoıma qurý sharalary qabyldandy. Bul sharalar munaı jetkizýshilerdiń dızel otynyn operatorlarǵa maqsatty túrde naqty jetkizýdi qamtamasyz etedi, – dedi Energetıka mınıstri.

Sý resýrstary jáne ırrıgatsııa mınıstri Nurjan Nurjigitovtiń aıtýynsha, Syrdarııa jáne Talas ózenderiniń basseınderinde sý mólsheri kópjyldyq normadan tómen bolýy yqtımal. Syrdarııa ózeniniń jekelegen janama salalarynyń ýchaskelerinde, sondaı-aq Shý ózeniniń basseıninde ǵana sý mólsheri norma sheginde bolýy múmkin. Іle ózeniniń basseıninde sý aǵyny norma sheginde bolýy yqtımal, al jekelegen salalardyń ýchaskelerinde sý mólsheri kópjyldyq normadan joǵary bolady degen esepteýler bar.

- 2026 jylǵy vegetatsııalyq kezeń ońtústik óńirlerde, ásirese Aral-Syrdarııa jáne Shý-Talas basseınderinde táýekeldermen ótýi múmkin. Atap aıtqanda, Toqtoǵul sý qoımasynyń kólemi búginde 7 mlrd 610 mln tekshe metr, bul ótken jyldyń deńgeıinen 1,5 mlrd tekshe metrge tómen. Energııa tapshylyǵy jaǵdaıynda sý qoımasy kúsheıtilgen rejımde bosatylyp jatyr. Osyǵan baılanysty vegetatsııa basynda Toqtoǵul sý qoımasy jınaqtaý rejımine kóshiriledi dep boljanýda, tıisinshe bul Túrkistan oblysynyń Maqtaaral jáne Jetisaı aýdandarynyń qajettilikteri úshin memleketaralyq «Dostyq» kanaly arqyly sý jetkizýge keri áserin tıgizýi múmkin. Joǵaryda aıtylǵandardy eskere otyryp, oblys ákimdikterine sý alý lımıtterin qatań saqtaý, onyń ishinde kúrish egisi boıynsha belgilengen lımıtterdi eskerý oryndy dep sanaımyz, — dedi mınıstr.

Úkimet otyrysynan qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov Mınıstrler kabıneti músheleriniń nazaryn birqatar máselege aýdardy.

- Sharýalar osy ýaqytqa deıin nesıe alý úshin qajetti anyqtamalardy qaǵaz túrinde tapsyrýǵa májbúr. Bul – óte qolaısyz ári tym uzaq. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligine Tsıfrlyq damý mınıstrligimen jáne «Báıterek» holdıngimen birlesip, dıqandarǵa tıimdi ári ashyq memlekettik qoldaý kórsetý úshin jeńildetilgen nesıe berýdiń tehnıkalyq rásimin ońaılatyp, ony tsıfrlyq formatqa aýystyrýdy tapsyramyn, - dedi ol.

Sonymen qatar Úkimet basshysy Energetıka jáne Aýyl sharýashylyǵy mınıstrlikteri men oblys ákimdikterine arzandatylǵan otynnyń tıisti kólemde jetkizilýin qatań baqylaýǵa alýdy eskertti. Al Sý resýrstary mınıstrligine Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligimen jáne ákimdiktermen birlesip, vegetatsııalyq kezeńde fermerlerdi eginge qajetti sýmen úzdiksiz qamtamasyz etý boıynsha sharalar keshenin qabyldaýdy júktedi. Ekologııa mınıstrliginiń nazaryn egin egý merzimderin aldyn ala josparlap, aýa-raıynyń ózgerýine baılanysty jedel áreket etý úshin dıqandarǵa meteorologııalyq boljamdardy ýaqtyly berip otyrýǵa aýdartty.

- Oblys ákimdikteri egis naýqanynda agroónerkásip kesheniniń jalpy ónim kólemin eki esege arttyrý ındıkatorlary men olardyń oryndalýyn qamtamasyz etsin. Jalpy, Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men óńir ákimderine kóktemgi egis jumystarynyń ýaqtyly júrgizilýin erekshe baqylaýda ustaýdy tapsyramyn, - dedi Oljas Bektenov.