Úkimet aldaǵy 3 jyldyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamdaryn qaraıdy

Kún tártibine aldymen 2027-2029 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamdary men «2027-2029 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdet týraly» zań jobasy shyǵarylady. Aıta keterligi, 17 tamyz kúni Prezıdent bıýdjetti josparlaý máseleleri boıynsha keńes ótkizdi. Alqaly jıyn barysynda ekonomıkanyń qazirgi ahýaly týraly baıandalyp, 2027-2029 jyldarǵa arnalǵan áleýmettik-ekonomıkalyq damý boljamdary, 2027-2029 jylǵy respýblıkalyq bıýdjet parametrleri jóninde málimet berildi. Talqylaý barysynda Qasym-Jomart Toqaev 2027-2029 jyldarǵa arnalǵan bıýdjettiń negizgi basymdyqtarynyń biri — aýrýhana, balalardy ońaltý ortalyǵy, mádenıet, sport ǵımarattary sekildi ınfraqurylymdyq jáne áleýmettik nysandar qurylysyn jedeldetip salý kerek ekenin aıtty.

Otyrysta aldaǵy jylytý maýsymyna daıyndyq barysy da jan-jaqty qaralady. 2025-2026 jyldardaǵy jylytý maýsymy júıeli uıymdastyrylǵan jumystyń arqasynda turaqty ótti. Jylytý kezeńinde iri tehnologııalyq buzýshylyqtar oryn alǵan joq. Tutynýshylar elektr jáne jylý energııasymen tolyq qamtamasyz etildi. 2025 jyly elektr stantsııalarynda jóndeý jumystaryn qarjylandyrý aldyńǵy kezeń deńgeıinen 348 mlrd teńgege deıin 6 paıyzǵa ulǵaıtyldy. Jylý jelilerinde jóndeý jumystaryn qarjylandyrý 16 paıyzǵa ulǵaıtylyp 129 mlrd teńgege deıin jetkizildi.

Jylytý maýsymynyń qorytyndysy boıynsha jylý elektr ortalyqtarynyń reıtıngi jaqsardy. Osylaısha, 5 Jylý elektr ortalyǵy «qyzyl» aımaqtan «saryǵa» jáne 3 Jylý elektr ortalyǵy «sarydan» «jasylǵa» kóshti. Osy baǵyttaǵy jumys jalǵasyp jatyr. 
Úkimet otyrysy aıaqtalǵannan keıin BAQ ókilderine arnaıy baspasóz máslıhaty uıymdastyrylady. Onyń barysynda Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov, Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Qýandyq Qajkenov, «KEGOC» AQ basqarma tóraǵasy Nábı Aıtjanov, «Samuryq-Energo» AQ-tyń óndiris jónindegi basqarýshy dırektory Ǵalymbek Áýtálipov tilshiler tarapynan týyndaıtyn saýaldarǵa jaýap beredi.

Esterińige sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda jańa oqý jylyna daıyndyq barysy egjeı-tegjeıli qaraldy. Kóterilgen másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova 2029 jyly shaǵyn jınaqty barlyq mektepte bilim sapasy alshaqtyǵyn azaıtatyn joba engiziletinin aıtty. 

— Jańa oqý jylynyń ereksheligi — jasandy ıntellektini orta bilim berý júıesine engizý. Osy maqsatta «Tsıfrlyq saýattylyq» jáne «Informatıka» pánderiniń ataýy ózgertildi. Bıyl 12 mamyrda Memleket basshysynyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń orta bilim berý júıesine jasandy ıntellektini engizý jónindegi sharalar týraly» Jarlyǵy qabyldandy. Qazirgi ýaqytta mınıstrlik múddeli memlekettik organdarmen birlesip, atalǵan Jarlyqty iske asyrý jónindegi 2026–2029 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospardy ázirledi, — dedi ol.

Mınıstrdiń dereginshe, jańa oqý jylynan bastap bilim berý mazmuny birqatar jańa mindetti oqý kýrsymen tolyqtyrylady.
5-7-synyp oqýshylary úshin «Konstıtýtsııa negizderi» páni engiziledi. 8-11-synyptarda «Zań jáne Tártip», 5-11-synyp oqýshylary úshin «Jeke qaýipsizdik» oqý kýrstary mindetti boldy.

— Buǵan deıin tańdaý páni retinde oqytylyp kelgen «Quqyq negizderi» kýrsy barlyq oqýshylar úshin mindetti pánge aınalady jáne mazmuny Jańa Konstıtýtsııa qaǵıdattaryna sáıkestendirildi. Úlgilik oqý josparlarynyń qurylymy ońtaılandyryldy. Oqýshylardyń barlyq oqý pánderine tolyq qoljetimdiligin qamtamasyz etý maqsatynda qysqartylǵan úlgilik oqý josparlary alynyp tastaldy, — dedi Juldyz Súleımenova.

Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek joǵary oqý oryndaryna qabyldaý magıstratýra men doktorantýra deńgeıinde 28 tamyzǵa deıin jalǵasatynyn aıtty. 

— Bakalavrıatqa qabyldaý 25 tamyzda aıaqtalady. Bıyl memelekettik grant konkýrsyna 127 myńǵa jýyq talapker qatysty. Bul byltyrmen salystyrǵanda 14 myńǵa kóp. Konkýrs nátıjeleri 7 tamyzda jarııalandy. Bólingen granttardyń 98 paıyzy ıgerildi. Bıyl júrgizilgen saýalnamada anyqtalǵan suranysqa sáıkes memlekettik qoldaý kólemi qamtamasyz etildi. Sonymen birge áleýmettik osal sanattarǵa memlekettik qoldaý saqtaldy. Memlekettik granttardan bólek, ákimdikter, joǵary oqý oryndary, ártúrli qorlar jáne rektorlar esebinen shamamen 5 myń qosymsha grant qarastyrylyp otyr, — dedi mınıstr.

Densaýlyq saqtaý mınıstri Aqmaral Álnazarovanyń málimetinshe, 2026 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 2,3 mln bala, ıaǵnı jyldyq jospardyń 52 paıyzy profılaktıkalyq tekserýden ótti, qalǵandary jyl sońyna deıin ótedi. 

— Alǵash ret barlyq balaǵa aýrýlardy erte anyqtaý úshin mektepterdiń medıtsınalyq pýnktterinde tsıfrlyq dıagnostıkalyq qurylǵylar qoldanylady. Ótken jyly qurylǵan Balalardyń tsıfrlyq tizilimi profılaktıkalyq tekserý men qaýip faktorlaryn erte anyqtaýdan bastap medıtsınalyq marshrýt, mamanǵa joldaý jáne dınamıkalyq baqylaýǵa deıin 54 kórsetkishke kúndelikti monıtorıng júrgizýdi qamtamasyz etedi, — dedi ol.

Al Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý birinshi vıtse-mınıstri Rostıslav Konıashkınniń málimetinshe, búginde mektepterdiń 92 paıyzy jyldamdyǵy joǵary ınternetke qosylǵan. Qazirdiń ózinde 1 276 mektepte ınternet jyldamdyǵy 100 Mbıt/sekýndtan joǵary. 

— 2027 jylǵa qaraı olardyń sanyn 3 222, al ortasha jyldamdyqty 90 Mbıt/sekýndqa jetkizýdi josparlap otyrmyz. Bizdiń mindetimiz — barlyq mektepti turaqty ınternetpen qamtamasyz etý jáne balalardyń bilim berý resýrstaryna keńinen qoljetimdiligin qamtamasyz etý. 2027 jyly joǵary jyldamdyqty ınternetke qosylǵan mektepterdiń úlesin 100 paıyzǵa, ıaǵnı 8 myń mektepke jetkizýdi josparlap otyrmyz. Sonymen qatar zamanaýı qosylý tehnologııalaryna kóshýdi jalǵastyramyz, — dedi vıtse-mınıstr.

Otyrysty qorytyndylaǵan Premer-mınıstr Oljas Bektenov balalar arasynda quqyq buzýshylyqtardyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan profılaktıkalyq is-sharalardyń aıasyn keńeıtýdi tapsyrdy. 

— Balalardyń qaýipsizdigi erekshe baqylaýda bolýǵa tıis. Óńir ákimdikterine Іshki ister, Tótenshe jaǵdaılar jáne Oqý-aǵartý mınıstrlikterimen birlesip, mektepter mańyndaǵy jol qaýipsizdigin, sondaı-aq olardyń órtke jáne terrorızmge qarsy qorǵalýyn qamtamasyz etýde jiberilgen kemshilikterdi tez arada joıýdy tapsyramyn, — dedi ol.

Úkimet basshysy memlekettik qoldaýǵa muqtaj barlyq otbasylarǵa materıaldyq jáne áleýmettik kómek kórsetilýge tıistigine basa nazar aýdartty. Ol úshin jergilikti bıýdjetterde qajetti qarajat kózdelgen. Bul 400 myńnan astam balaǵa qoldaý kórsetýge múmkindik beredi.

— Óńir ákimderine kómektiń shyn máninde muqtaj jandarǵa berilýin qamtamasyz etip, árbir naqty jaǵdaı boıynsha ýaqtyly sharalar qabyldaýdy tapsyramyn. Balalardyń jan-jaqty damýy men tabysty bilim alýy mektepterdegi sapaly ári durys tamaqtandyrýǵa da baılanysty. Densaýlyq saqtaý mınıstrligi men óńir ákimdikteri ónimderdiń sapasy men sanıtarııalyq normalardyń saqtalýyn turaqty baqylaýǵa alsyn, — dedi Oljas Bektenov.