Úkimette azyq-túlik baǵasyna qatysty máseleler talqylandy

Qazaqstanda jyl basynan beri áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy ósti. Maýsym aıynda baǵa ósimine áser etken negizgi sebep - jańa ónimniń qymbattyǵy, bul ár jyldyń ekinshi toqsanynda ónim qorlarynyń ádettegideı azaıýyna baılanysty týyndaıtyny belgili. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵalaryna qatysty jaǵdaıdy baıandaǵan ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, sońǵy bes jyldaǵy taldaý boıynsha baǵa ósimine negizinen kartop, pııaz, sábiz jáne oramjapyraq jıi ushyraıdy. «Resmı statıstıka málimetterine sáıkes, maýsymnyń sońynda áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵasy jyl basyna qaraǵanda 7 protsentke ulǵaıdy. Aǵymdaǵy jyl basynan beri pııaz - 81,1%-ke, kartop - 74,9%-ke, oramjapyraq - 61,2%-ke, sábiz - 38,1%-ke, sıyr eti - 10,7%-ke óskeni baıqalady», dedi mınıstr. Sondaı-aq baǵa ózgerisine benzınniń, dızeldik otynnyń, kommýnaldyq tarıfterdiń - gazben jabdyqtaý, jylý, elektr energııasy qunynyń ósýi áser etken. Osyǵan baılanysty, tutastaı alǵanda, memlekettik organdardyń jumysy 2017 jylǵa arnalǵan mindetti dálizdegi ınflıatsııany tejeý boıynsha jedel sharalar qabyldaýǵa baǵyttalyp otyr.

Turaqtandyrý qorlarynyń jumysy týraly baıandaǵan aýyl sharýashylyǵy birinshi vıtse-mınıstri Qaırat Aıtýǵanov keltirgen derekterge sáıkes, maýsymda ónim óndirýshilerdiń baǵasy boıynsha pııazdyń kılogramy - 34 teńge bolsa, bólshek baǵada - 131 teńge, ıaǵnı, 4 ese qymbat bolǵan. Kartop baǵasy - 49 teńge bolsa, bólshek baǵada - 162 teńge, ıaǵnı, 3,3 ese qymbat. Sondaı-aq, oramjapyraqtyń kılogramy - 39 teńge, al ol 129 teńgeden, 3,3 esege qymbatqa satylady. Al 44 teńgeniń sábizin qarapaıym halyq 133 teńgege, 3 ese qymbat baǵamen alýǵa májbúr. «Osylaısha, biz atalǵan taýarlar baǵasynyń ósýi olardy óndirý qunynyń emes, saýda deldaldarynyń spekýlıatıvtik áreketiniń nátıjesinde bolyp otyrǵandyǵyn kóremiz», degen birinshi vıtse-mınıstr, Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń tabıǵı monopolııalardy retteý jáne básekelestikti, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetine ákimdiktermen birlesip saýda salasyndaǵy baǵanyń negizsiz ósimine qatysty belsendi sharalar qabyldaý qajet ekendigin aıtty.

Búginde pııaz, kartop, oramjapyraq, sábiz sııaqty áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn ustaý úshin árbir oblysta turaqtandyrý qory qurylǵan. Oǵan jyl saıyn atalǵan taýarlardyń bir bóligi satyp alynady da, tapshylyq kezinde arzan baǵamen naryqqa shyǵarylady. Osylaısha, baǵany qymbattatpaýǵa múmkindik bar. Alaıda turaqtandyrý qorlaryna jaýapty azamattar azyq-túlik aqshasyn depozıtterde aınaldyryp júr. Al ákimdikter kartop pen oramjapyraq baǵasynyń óskenin Ózbekstanǵa tasymaldanatyn ónimniń artýymen túsindirip otyr. «Bizdińshe, ol basty sebep emes. Ákimdikter ótken jyldyń ónimi esebinen turaqtandyrý qorlaryna azyq-túlikti kóptep satyp alǵanda qazirgi jaǵdaı týyndamas edi.

Bizdiń zertteýimizge sáıkes, azyq-túlik ónimderi turaqtandyrý qorlaryna tıisti deńgeıde satyp alynbaıdy. Sonyń saldarynan dál sol taýarlardyń baǵasy kóteriledi. Qazirgi kezde turaqtandyrý qorlaryna satyp alynǵan kartoptyń úlesi 16 paıyzdy qurasa, pııaz 7 paıyzdy, al qyryqqabat 5-aq paıyzdy qurap otyr», dedi Q.Aıtýǵanov. Vıtse-mınıstrdiń sózine qaraǵanda, búginde turaqtandyrý qorlaryn áleýmettik mańyzy bar azyq-túlikpen toltyrý jaǵynan Qyzylorda (48%), Jambyl (12%) men Aqtóbe (10%) oq boıy ozyq keledi. Qalǵan oblystarda azyq-túlik ónimderi az kólemde satyp alynǵan. Al áleýmettik-kásipkerlik korporatsııalar bólingen aqshany bank esep-shottary men depozıtterinde ustap keledi.

Otyrysta Qaraǵandy, Batys Qazaqstan oblystarynyń jáne Astana qalasynyń ákimderi óńirlerdegi jaǵdaı boıynsha esep berdi. Premer-mınıstrdiń orynbasary Asqar Myrzahmetov ákimdikterde áleýmettik mańyzy bar ónimderdiń baǵalaryn turaqtandyrý úshin barlyq múmkindikter baryn atap kórsetti.
Máseleni qorytyndylaı kele, Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev ákimdikterge áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlarynyń baǵalaryn turaqtandyrý boıynsha jumysty kúsheıtýdi tapsyrdy.