Úkimet «Nura» aýylyn Qusbegilerdiń Respýblıkalyq ǵylymı ortalyǵy dep tanyp, oǵan etnografııalyq aýyl retinde qoldaý kórsetse ıgi - N. Ónerbaı

Búgin Parlament Májilisiniń otyrysynda qazaqtyń asyl muralarynyń biri qusbegilik ónerin jan-jaqty qoldaýǵa qatysty másele kóterip, Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń atyna saýal joldaǵan depýtat Nurlan Ónerbaı osylaı málim etti, dep habarlaıdy QazAqparat.

Óz saýalynda depýtat N. Ónerbaı halqymyzdyń atadan balaǵa jalǵasyp kele jatqan ólmes murasy - qusbegilikke qatysty máselelerge toqtala kele, qus salý ónerin kásipten góri, serýen, seıilge, sportqa jaqyn ekendigin alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, bul ónerdi keıde «salburyn», keıde «saıatshylyq» dep ataý da sodan.

«Kezinde Italııa saıahatshysy Marko Polo, orys tarıhshysy Nıkolaı Karamzın, polıak zertteýshisi Adolf ıAnýshkevıch sekildi kóptegen sheteldikterdiń osynaý tamasha óner jaıynda kórgenderin tamsana jazǵandary qanshama. Osylardy oı eleginen ótkize kele, halyqpen birge jasap kele jatqan qanynda bar ǵajaıyp qundylyǵynyń úsh myń jyldyq qana tarıhy bar dep, kesip aıtý qısynsyz da qııanat bolar. Aqıqatynda, qazaq jurtynyń kúnkóris kásibi bolǵan ańshylyq, han - tórelerdiń, bı-sheshenderdiń, sal - serilerdiń kóńilin aýlap, seıil qurǵyzar, sán - saltanatyn asyrar aqsúıek óneri bolǵany aıan. Bul rette Joshy hannyń aınalasynda 3 myń qyran, Abylaı han - 500 búrkit, 300 qarshyǵa men suńqar ustaǵany, Aqsaq Temir men Altyn Ordanyń hany Toqtamystyń búrkittiń bir jumyrtqasyna bola, jaýlasqandary jaıynda derekter bar. Al, Shoqan men Shákárim, Abaıdaı asyldarymyz, Jaıaý Musa, Birjan sal, Mádı, Aqan men Segiz Serilerdiń, Sáken men Muhtardaı aıaýlylarymyzdyń aınymas serigi bolǵan shoqtyǵy bıik mura áli kúnge bir izge túsip jınaqtalmaı, zerdelenip, zerttelmeı turǵany shyndyq», dedi N. Ónerbaı.

Onyń aıtýyna qaraǵanda, áıgili akademık, zertteýshi Álkeı Marǵulan da saıatshylyq ónerdiń tarıhı eskertkish ekendigine aıryqsha toqtalyp, asa nazarǵa ilinbeı júrgendigine alańdaýshylyq tanytqan. Al ótken ǵasyrdyń elýinshi jyldary jazylǵan bir eńbeginde, jazýshy Sábıt Muqanov ta qusbegilikti ulttyq sportymyzdyń eń bıik shyńy dep baǵalaǵan eken.

Osy máselelerdi alǵa tarta kele, depýtat N. Ónerbaı ata-babadan qalǵan asyl muranyń urpaq sanasynan óship qalmaýyna qoldaý kórsetý qajettigine erekshe toqtalyp ótti. Elimizdi alys jaqyn shetelderge osyndaı ulttyq qundylyqtar arqyly tanytýǵa at salysýy kerektigin jetkizdi.

«Osy baǵytta qusbegiler kóp shoǵyrlanǵan, Almaty oblysy Eńbekshiqazaq aýdany Uly Jibek joly boıyndaǵy «Nura» aýylyn Qusbegilerdiń Respýblıkalyq ǵylymı ortalyǵy dep tanyp, Úkimet tarapynan etnografııalyq aýyl retinde qoldaý kórsetilse bolar edi. Sonda qulashyn keńge jaıa almaı, syrttan keletin qomaqty qarjynyń kózin taba almaı otyrǵan otandyq týrızm salasy birshama damyr edi», degen depýtat birqatar usynystaryn da jarııalady.

Birinshiden, «Nura» aýylynda respýblıka boıynsha Qusbegilerdiń arnaıy mektebi ashylyp, ǵylymı -zertteý ortalyǵyn qurylsa ıgi. Ekinshiden, shet elderdi qospaǵanda, respýblıka aýmaǵynda túrli mádenı -sporttyq sharalarǵa qatysý úshin ushaqta, poıyzda, avtokólikte qyran qustardy alyp júrý óte qıyn, sol sebepten olardy tasymaldaý erejesi, onyń tólemaqy tarıfi, tártibin bekitý qajet. Úshinshiden, búginde halqymyzdyń tarıhı, mádenı murasy retinde qusbegiliktiń orny naqtylanbaǵan. Sol sebepten, ilespe zańdarǵa ózgertýler engizilip, «Ulttyq sport túrleri týraly» Zań qabyldanýy tıis.

«Endi kókiregi oıaý, kózi qaraqty ult janashyrlary tabylyp jatsa, týǵan halqynyń eteneden egizi, jigerin janıtyn asyl tasy, qaıtpas rýhynyń belgisi -Qyrannyń qanatyn qaıyrmas degen úkili úmit qana bar. Shet elge bosqa jaltaqtap, solardyń aıtqan zańyna, erejesine bas ızeýden góri, ejelden tabıǵatpen úndes halyqtyń óz ustanymdaryn áýeli urpaq sanasynda qalyptastyryp, qusbegilikti ózimizde óz deńgeıinde kóterilýin oılaýymyz qajet», dedi depýtat N. Ónerbaı.