Ýaqytsha jumys — quqyqsyz jumys emes: eńbek ınspektsııasy mańyzdy kepildikterdi atady
ASTANA. KAZINFORM — Jumystyń ýaqytsha nemese maýsymdyq bolýy qyzmetkerdiń eńbek quqyqtaryn shektemeıdi. Merzimdi eńbek sharty boıynsha jumys isteıtin azamattar Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek zańnamasynda kózdelgen negizgi kepildikterge ıe. Bul týraly Astana qalasynyń ákimdigi málim etti.
Astananyń Kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń Memlekettik eńbek ınspektsııasy komıteti departamentiniń basshysy Erlan Ismaǵulov ýaqytsha jáne maýsymdyq jumysshylardyń quqyqtary týraly aıtyp berdi.
Eńbek kodeksiniń 30-babyna sáıkes, eńbek sharty zańda kózdelgen jaǵdaılarda belgilenbegen merzimge de, belgili bir merzimge de jasalýy múmkin. Bul rette shartta eńbek fýnktsııasy, jumys orny, sharttyń merzimi, jumystyń bastalý kúni, jumys jáne tynyǵý ýaqytynyń rejımi, eńbekaqy tóleý sharttary, taraptardyń quqyqtary men mindetteri jáne basqa da mindetti talaptar naqty kórsetilýi tıis.
— Maýsymdyq jumystarǵa Eńbek kodeksiniń 134-babynyń arnaıy normalary qoldanylady. Klımattyq nemese ózge de tabıǵı jaǵdaılarǵa baılanysty belgili bir kezeńde — maýsymda, biraq bir jyldan aspaıtyn merzimde oryndalatyn jumystar maýsymdyq jumystar dep tanylady. Shartta maýsymdyq jumysty oryndaý týraly talap jáne ony oryndaý kezeńi mindetti túrde kórsetiledi. Mańyzdy kepildikterdiń biri — maýsymdyq jumystarǵa eńbek shartyn jasasý kezinde synaq merzimi belgilenbeıdi. Eńbek shartynyń merzimdi bolýy eńbek quqyqtarynyń kólemin qysqartpaıdy. Maýsymdyq jáne ýaqytsha jumysshylar ýaqtyly ári tolyq kólemde jalaqy alýǵa, qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryna, belgilengen jumys jáne tynyǵý ýaqytyna, áleýmettik kepildikterge jáne eńbek quqyqtaryn qorǵaýǵa quqyly. Sondaı-aq, jyl saıynǵy aqy tólenetin eńbek demalysyna quqyq saqtalady. Eńbek sharty toqtatylǵan kezde paıdalanylmaǵan demalys kúnderi úshin Eńbek kodeksiniń 96-babyna sáıkes ótemaqy tólenedi, — deıdi spıker.
Eńbekti qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdarylýy tıis. Jumys berýshi qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge, qajetti nusqamalardy ótkizýge jáne qajet bolǵan jaǵdaıda jeke qorǵanysh quraldaryn berýge mindetti. Bul talaptar sharttyń uzaqtyǵyna qaramastan barlyq qyzmetkerlerge qoldanylady. Memlekettik eńbek ınspektorlary kásiporyndardyń eńbek ujymdarymen jáne jaýapty tulǵalarymen eńbek zańnamasy talaptaryn saqtaý máseleleri boıynsha turaqty túrde túsindirý jumystaryn júrgizedi.
— Jumys berýshiler árbir qyzmetkerdiń resmı túrde rásimdelýi tıis ekenin, al merzimdi eńbek shartyn jasasýdyń zańdy negizi bolýy qajet ekenin este ustaýy kerek. Eńbek shartynda onyń qoldanylý merzimi men jumys sharttary naqty aıqyndalýy tıis. Jumyspen qamtylý merzimine qaramastan, jumys berýshi qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn, ýaqtyly jalaqy tóleýdi jáne zańda kózdelgen barlyq kepildikterdi qamtamasyz etýge mindetti. Eńbek qatynastary toqtatylǵan kezde paıdalanylmaǵan demalys úshin ótemaqyny qosa alǵanda, barlyq túpkilikti tólemder júrgizilýi qajet. Osylaısha, jumystyń maýsymdyq nemese ýaqytsha sıpaty eńbek quqyqtaryn shekteýge negiz bola almaıdy. Memlekettik eńbek ınspektorlary zańnamanyń saqtalýyn baqylaýdy jáne qyzmetkerlerdiń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirý boıynsha sharalar qabyldaýdy jalǵastyryp jatyr, — deıdi spıker.
Aıta keteıik, Qazaqstanda jumys isteıtinder sany 9,3 mln adamǵa jetti.
