«Tyıym salynǵan qyrǵyz malynyń eti elimizge nege kelip jatyr?» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

Keshe Óskemende Qazaqstan men Reseı Prezıdentteri Nursultan Nazarbaev pen Dmıtrıı Medvedev qatysqan eki eldiń aımaqaralyq yntymaqtastyq forýmy óz jumysyn aıaqtady. Osyǵan oraı «Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda «Damý baǵyttaryn baıyptaǵan basqosý» degen taqyryppen kólemdi maqala jaryq kórdi. Basylymnyń jazýynsha, Forýmnyń ashylýynda sóz alǵan Elbasy N.Nazarbaev «Reseı men Qazaqstannyń shekaralas oblystary basshylarynyń birinshi forýmy 2003 jylǵy sáýirde, ekinshisi - 2005 jylǵy mamyrda Chelıabide, úshinshisi - 2006 jyldyń qazanynda Oral qalasynda, tórtinshisi - 2007 jylǵy qazanda Novosibirde, besinshisi - 2008 jyldyń qyrkúıeginde Aqtóbede, al altynshysy byltyr Orynborda ótti. Ejelden dostyǵy men tatýlyǵy, yntymaǵy jarasqan eki el arasyndaǵy forým aıasynda qol jetken kelisimder birneshe iri óńiraralyq baǵdarlamalarǵa serpin berip, kólik qatynasyna, kedendik salaǵa, shekaralyq baqylaýǵa qatysty birqatar máselelerdiń jedeldete qaralýyna yqpal jasady. Bul forýmnyń jumysynan da nátıje kútemiz. Ústimizdegi jyldyń alty aıynda eki el arasyndaǵy saýda aınalymy 8 mıllıard AQSh dollaryna jetip, byltyrǵy jyldyń tıisti kezeńimen salystyrǵanda, 40 paıyzǵa artqan. Kesheli-búgin óńiraralyq 27 iri kelisimge qol qoıylmaq. Olar ǵylym men ınnovatsııany, atom energetıkasyn, ónerkásipti, týrıstik salany, kólik ınfraqurylymy men agroónerkásip keshenin, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty damytý máselelerine arnalǵan», depti.

Maqalanyń tolyq nusqasyn oqyǵyńyz kelse basylymnyń sársenbilik nómirin jiberip almańyz.

Sondaı-aq bul mańyzdy oqıǵa «Alash aınasy», «Aıqyn», «Lıter», «Kazahstanskaıa pravda» syndy birqatar respýblıkalyq basylymdardyń da nazarynan tys qalmaǵan.

«Májilis Tóraǵasy Oral Muhamedjanov Japonııanyń Qazaqstandaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi Sıgeo Natsýıdi dıplomatııalyq qyzmetiniń aıaqtalýyna oraı qabyldady», dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti «Yntymaqtastyqqa belsendi úles» degen taqyryppen basylǵan maqalasynda. Basylymnyń atap ótýinshe, japon elshi óz sózinde Qazaqstan men Japonııa arasyndaǵy halyqaralyq kelisimderdi bekitýge Parlamenttiń belsendi atsalysqanyn atap ótti. Birneshe kelisimderdi zańdastyrǵan quqyqtyq baza qos memlekettiń yntymaqtastyǵyn nyǵaıtý úshin óte mańyzdy boldy. Jýyrda Japonııa parlamentshileri Astanada bolyp qaıtqany belgili. Olar Májilis úıine kelip, áriptesterimen de kezdesýler ótkizdi. Elshi Japonııa depýtattarynyń úlken rızashylyqpen attanǵanyn málim etti.

Aıt múbárak bolsyn, baýyrlar! «Egemen Qazaqstan» gazetinde Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasy men Orta Azııa múftıler keńesiniń tóraǵasy, Bas múftı, sheıh Ábsattar qajy Derbisáliniń Oraza aıt merekesimen quttyqtaýy jaryq kórdi. «Asyl dinimiz shaqyrǵandaı beıbit ári ózara syılastyq pen yntymaqta ómir súrer bolsaq, onda munan da qarqyndy damı túserimiz haq. Alla taǵala Ramazan aıynda ustaǵan orazalarymyz ben qulshylyq-ǵıbadattarymyzdy qabyl etip, eki dúnıeniń baqytyna bólegeı! Halqymyzdyń yntymaq-birligin arttyryp, yrys-nesibesin adalynan molaıtqaı! Dinimizge qýat, ózimizge ıman baılyǵyn bergeı! Áýmın!», delingen bas múftı quttyqtaýynda.

***

«Parlamentke kelip, baıandama jasaǵan Bilim jáne ǵylym vıtse-mınıstri Mahmetqalı Sarybekov Qazaqstandaǵy «balalar úılerinde turyp jatqan jetimderdiń sany jyl ótken saıyn tómendep kele jatqanyn», óıtkeni olardy asyrap alýdy qalaıtyn qazaqstandyqtardyń sany óskenin málim etti. Ol senatorlarǵa «búgingi tańda bir myń segiz júz qazaqstandyq otbasynyń bala asyrap alý kezeginde turǵandyǵyn» habarlady», dep jazady «Aıqyn» gazeti búgingi nómirinde jaryq kórgen «Qazaqstan qoǵamy qaıyrymdy» degen maqalada. Basylymnyń atap ótýinshe, jarymkóńil balalarǵa júreginiń shýaǵyn shashyp, qamqorlyqqa bóleıtin jandardyń qatarynyń molaıýyna memleket el qazynasynan tólenetin arnaıy qomaqty tólemaqyny engizý arqyly túrtki bolmaq. Bir bala asyrap alǵan otbasylarǵa Úkimet 42 myń teńgeden astam qarjy tóleýi múmkin.

«Bizdiń kóp problemamyz - bıliktegi adamdardyń, saıasatkerlerdiń ımany joqtyǵynda. Olar eshkimnen de qoryqpaıdy. Alladan qoryqpaıdy. Tozaqtan qoryqpaıdy. Men naǵyz qazaqtyń tórt sıpaty bar dep oılaımyn. Birinshiden, naǵyz qazaq óz ana tili - qazaq tilinde sóıleýi kerek. Ekinshiden, musylman bolýy kerek. Úshinshiden, jeti atasyn bilýge mindetti. Tórtinshiden, dombyrany tarta bilýi kerek. Kezinde bizdiń ata-babalarymyzdyń ustanymy osylaı boldy ǵoı. Sondyqtan biz osy qaǵıdalardy oıdan shyǵarmaı, ata-babanyń ósıetine qulaq túrip, balalarymyzǵa shynaıy tárbıe berýge tıispiz. Biraq Amerıka, Eýropadan kelgen rýhanı ekspansııadan bizdiń qoǵam sharshap, adasyp otyr. Dese de, biz ata-babalarymyzdyń rýhanı murasyn kóterýimiz qajet». «Aıqyn» gazetiniń dástúrli «Aq sóıle!» aıdarynyń qonaǵy bolǵan «Rýhanııat» jasyldar partııasynyń tóraǵasy Serikjan Mámbetalın suhbat barysynda osyndaı pikir bildirgen. Ekeýara áńgimeniń tolyq nusqasyn basylymnyń búgingi nómirindegi «Men úshin qazaq bolýdyń tórt sıpaty» degen taqyryptan oqı alasyzdar.

Elektr qýatyn óndirý-Qazaqstan ekonomıkasynyń negiz quraýshy salalarynyń biri. Onyń senimdi de tıimdi jumys isteýi, tutynýshylardy elektr jáne jylý qýatymen turaqty qamtamasyz etýi-otandyq ekonomıkanyń qalypty damýy jáne el turǵyndarynyń órkenıetti ómir súrýi úshin qajetti sharttardyń ajyramas bóligi. Qazir elimizde 60-tan asa ártúrli menshik úlgilerindegi stantsııalar elektr qýatyn óndiredi. Bári de keshegi Keńes Odaǵy kezinde salynyp, uzaq jyldar boıy halqymyzǵa qyzmet etip keledi. Alaıda búgingi egemen el, táýelsiz memlekettiń muqtajdyqtaryn qamtamasyz etýge olardyń múmkindigi azdyq etýde. Osy máseleler kóterilgen maqala "Aıqyn" gazetinde «Táýelsizdik tusyndaǵy tuńǵysh SES tól merekeniń 20 jyldyǵyna oraı tapsyrylady» degen taqyryppen berilgen.

***

«TMD elderi, ıaǵnı Qazaqstan, Reseı jáne Ózbekstan úsh jyl buryn Qyrǵyz Respýblıkasynyń et ónimderi tasymalyna shekteý qoıǵan bolatyn. Búginderi bul shekteý áli óz kúshine ıe. Biraq soǵan qaramastan kúmándi qyrǵyz malynyń eti bizdiń bazarlardan oryn alyp jatyr. Muny kórshi aǵaıyn resmı túrde rastap ta otyr», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Maqalanyń baıybyna barǵyńyz kelse, basylymnyń sársenbilik sanynda jarııalanǵan «Tyıym salynǵan qyrǵyz malynyń eti elimizge nege kelip jatyr?» degen maqalaǵa nazar salyńyz.

Soy basylymnyń turaqty «Dat!» aıdarynda «Almaty kitap» baspasynyń vıtse-prezıdenti Búbihan Baratqyzymen aradaǵy suhbat «Tól oqýlyqtar daıyndaýda tájirıbemiz áli de jetkiliksiz» degen atpen basyldy. «Alash aınasy» gazetiniń barlyq saýaldaryna tuşymdy jaýap bergen ol «mektep partasyndaǵy búgingi bala - erteńgi qoǵamnyń belsendi múshesi, basshysy. Sondyqtan balaǵa bolashaq dep qarap, onyń bilimine erekshe mán berilýi kerek. Bastaýysh synyptan bastap-aq onyń rýhyn kóterip, qazaq ekendigin esine salyp otyratyn tárbıe tásilderin qoldanǵanymyz jón. Álbette, jas urpaqtyń bilimi bıik bolý úshin jaqsy oqýlyqpen qosa, sapaly bilim beretin muǵalim jáne kerek», deıdi.

Májilis maquldaǵan Túrkitildes memleketterdiń yntymaqtastyq keńesin qurý týraly kelisim keshe Parlament Senaty Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń keńeıtilgen otyrysynda talqylandy. Osyǵan oraı «Alash aınasy» gazetinde «Túbi bir túrkilikke umtylýǵa ne kedergi?» degen taqyryppen maqala jarııalandy. «Rasynda, túrkitildes memlekettermen yntymaqtasý máselesi - Qazaq eli Táýelsizdik alǵannan beri kún tártibinen túspegen, ózektiligin esh joımaǵan másele. Mundaı yntymaqtastyq nıetin keńestik buǵaýdan jańa bosaǵan memleketterdiń táýelsizdigin il-shala moıyndaǵan Túrkııa tarapy bildirse, keıinnen Qazaqstan da túbi bir túrkilik birlikke umtylýǵa birshama áreketter jasady», dep jazady basylym.

«Premer-Mınıstr Kárim Másimov Irkýtsk qalasynda ashylǵan 6-shy Baıkal ekonomıkalyq forýmynyń jumysyna qatysty», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti. Qazaqstan men Reseı arasynda kóptegen ekonomıkalyq baǵyttar men jobalar boıynsha burynnan qalyptasqan jáne tıimdi ózara baılanystar jolǵa qoıylǵandyǵyn atap ótken K.Másimov «Reseı Federatsııasynyń Prezıdenti Dmıtrıı Anatolevıch Medvedevtiń búgin resmı saparmen óńiraralyq yntymaqtastyq forýmy ótip jatqan Qazaqstanda bolyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevpen birge ekijaqty qyzmettestiktiń naqtyly da praktıkalyq máselelerin talqylaýynyń ózi nyshandyq sıpatqa ıe», dedi.

Baıkal ekonomıkalyq forýmy sheńberinde Qazaqstan Úkimetiniń basshysy K.Másimov RF Federatsııa Keńesi Federaldyq jınalysynyń Tóraǵasy Sergeı Mıronovpen kezdesti. Sonymen qatar Angarsk elektrolızdi hımııa zaýytynda bolyp, "Rosatom" atom energetıkasy jónindegi memlekettik korporatsııanyń bas dırektory Sergeı Kırıenkomen jáne "AEHK" AAQ-tyń bas dırektory Aleksandr Beloýsovpen júzdesken.