Tutynýshylardyń qandaı quqyǵy jıi buzylady
ÓSKEMEN. KAZINFORM – Taýar satyp alý, qandaı da bir qyzmet túrin alý nemese kelisimsharttarǵa qol qoıý kezinde tutynýshylardyń quqyǵy buzylyp jatady. Kóp jaǵdaıda adamdar muny múlde ańǵarmaı, ony qalypty qubylys retinde qabyldaıdy. Tutynýshylar jıi ushyrasatyn quqyq buzýshylyqtardy Kazinform tilshisi saralap kórdi.
Aqparat bar, biraq ony túsiný múmkin emes
«Tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý týraly» zańǵa sáıkes satýshy nemese qyzmet kórsetýshi barlyq shartty - baǵany, qosymsha tólemderdi, shekteýler men yqtımal saldarlardy aldyn ala ári túsinikti túrde habarlaýǵa mindetti. Bul aqparat kóp jaǵdaıda formaldy túrde kórsetiledi.
Mańyzdy sharttar qosymshalarda, usaq qarippen jasyrylyp jazylady nemese kelisimshartqa qol qoıylǵannan keıin ǵana aıtylyp jatady. Komıssııalar, aqyly qosymsha qyzmetter men aıyppuldar qyzmetten bas tartý qıynǵa soqqan sátte ǵana belgili bolady. Mundaı jaǵdaıda quqyq buzýshylyq aqparattyń múlde bolmaýynan emes, onyń is júzinde túsiniksiz ári qoljetimsiz bolýynan týyndaıdy.
Eger sharttar qujattarǵa qol qoıylǵannan keıin ǵana belgili bolsa, azamat túsinikteme talap etýge, kúshtep tańylǵan qyzmetten bas tartýǵa nemese kelisimshart sharttaryn ózgertýge talap qoıýǵa quqyly. Tipti qujatqa qol qoıyp qoısańyz da tolyq ári anyq aqparat berilmese óz quqyǵyńyzdy qorǵaı alasyz.
Mindettep tańylatyn qyzmetter
Keń taralǵan quqyq buzýshylyqtardyń taǵy biri - qosymsha qyzmetterdi májbúrlep tańý. Zań boıynsha bir taýardy nemese qyzmetti satyp alýdy basqa taýarlar men qyzmetterdi mindetti túrde qosa alýmen baılanystyrýǵa tikeleı tyıym salynǵan. Alaıda is júzinde saqtandyrý, servıstik qyzmetter men aqyly qosymsha optsııalar kóbine balamasyz sheshim retinde usynylady.
«Bul bizdiń talap», «basqasha kelmeıdi» degen sózder, ásirese sheshimdi jedel qabyldaý qajet bolǵan jaǵdaıda nanymdy estiledi. Sonyń saldarynan adam zańdy talap bolǵandyqtan emes, qarsy tura almaǵandyqtan lajsyz kelisim beredi.
Mindetti qosymsha qyzmetterdiń bar ekenin de túsiný mańyzdy, biraq olardyń sany shekteýli. Máselen, avtokólik ıeleri úshin mindetti saqtandyrý zańnamada kózdelgen. Al ózge jaǵdaılarda saqtandyrý ádette erikti bolýy tıis. Bul basqa da aqyly qyzmetterge qatysty: eger olar qaýipsizdik nemese tehnıkalyq talaptarǵa sáıkes qajet bolsa, bul sharttar naqty túsindirilip, kelisimshartta aıqyn kórsetilýi tıis. Kompanııanyń ishki erejeleri mundaı negiz bola almaıdy.
Derbes derekter
Derbes derekterdi jınaý jáne óńdeý tek adamnyń kelisimimen ári naqty maqsatty túrde ǵana júzege asyrylýy tıis. Soǵan qaramastan, tájirıbede azamattardan qujattardyń kóshirmeleri, JSN, mekenjaıy men telefon nómirleri onsyz da qyzmet kórsetýge bolatyn jaǵdaılarda da suralyp jatady.
Taǵy bir másele - fotosýretterdi, qandaı da bir tizimderdi nemese jelidegi hat almasýlardy kelisimsiz jarııalaý, ásirese jumys nemese ata-analar chattarynda jıi kezdesedi. Mundaı áreketter zańǵa qaıshy ekenin kóbi bilmeıdi de.
Derbes derekterdi zańsyz jınaý nemese taratý úshin jaýapkershilik qarastyrylǵan: aıyppul salýdan bastap, aqparatty óshirý jáne keltirilgen zııandy óteýge mindetteýge deıin. Eger derekter kelisimsiz paıdalanylǵan bolsa, adam olardyń taralýyn toqtatýǵa jáne joıylýyn talap etýge, al jaýap bolmaǵan jaǵdaıda quzyrly organdarǵa nemese sotqa júginýge quqyly.
Sapasyz kórsetilgen qyzmet
Zańǵa sáıkes oryndaýshy qyzmetterdi tıisti sapada jáne belgilengen merzimde kórsetýge mindetti. Alaıda is júzinde sapanyń tómendeýin tehnıkalyq sebeptermen túsindirip, azdap kúte turýdy usyný jıi kezdesedi. Al qaıta esepteý men ótemaqy mindetti talap emes, «izgi nıet belgisi» retinde usynylady.
Kóp adam nátıje bolmaıdy dep oılap, talap qoıýdan bas tartady. Alaıda tutynýshy kemshilikterdi joıýdy, baǵany tómendetýdi, qaıta esepteýdi nemese kelisimshartty buzýdy talap etýge haqyly. Eger qyzmet sapasyz kórsetilip, óz maqsatyna saı paıdalanýǵa jaramsyz bolsa, zań tólengen qarajatty tolyq nemese tıisti bóliginde qaıtarýǵa múmkindik beredi.
Taýardy qaıtarý
Taýardy qaıtarý nemese qyzmetten bas tartý quqyǵy da zańmen bekitilgen, al dúkenderdiń ishki erejeleri bul quqyqty shekteı almaıdy. Taýardy qaıtarýdyń eki negizgi jaǵdaıy bar.
Birinshisi - taýar sapaly bolǵanymen, ólshemi, túsi nemese úlgisi sáıkes kelmegen jaǵdaıda. Mundaı taýardy paıdalanylmaǵan jáne taýarlyq túri saqtalǵan bolsa, 14 kún ishinde qaıtarýǵa bolady.
Ekinshisi - taýarda aqaý anyqtalǵan kezde. Osyndaı jaǵdaıda satyp alýshy ózine yńǵaıly nusqany ózi tańdaıdy: aqshasyn qaıtarý, taýardy aýystyrý nemese jóndetý. Satýshynyń qandaı da bir sheshimdi kúshtep tańýǵa quqyǵy joq.
Baǵasy tómendetilgen taýarlar tek satyp alýshyǵa aldyn ala eskertilgen aqaýlary boıynsha ǵana qaıtarylmaıdy. Al qarapaıym jeńildikter men aktsııalar tutynýshynyń quqyqtaryn shektemeıdi. Tipti «qaıtarylmaıtyn taýarlar» tizimine engizilgen ónimder de, eger olarda aqaý anyqtalsa, qaıtarylýǵa jatady.
Eger azamattyń quqyǵy buzylǵan jaǵdaıda, ol tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi jergilikti departamentke júgine alady. Mamandar tegin keńes berip, ary qaraı qalaı áreket etý kerektigin túsindiredi, al qajet bolǵan jaǵdaıda satýshy máseleni beıbit jolmen sheshpese, sotta tutynýshynyń múddesin qorǵap shyǵa alady.
Psıhologııalyq qysym
Qandaı da bir daýly jaǵdaı nemese ótelmegen bereshek bolǵan kúnniń ózinde azamattyń ózimen sypaıy ári qurmetpen sóılesýdi talap etýge quqyǵy bar. Dórekilik, psıhologııalyq qysym men qorqytý áreketteri kóbine jumys barysymen nemese nátıjege jetý qajettiligimen aqtalýǵa tyrysady. Alaıda mundaı jumys stıline úırenip ketý ony zańdy etpeıdi.
Іs júzinde bul qatqyl daýyspen sóılesý, negizsiz talap qoıý, qaıta-qaıta qońyraý shalyp mazalaý, túrli saldarmen qorqytý nemese adamdy uıaltý syndy áreketter arqyly kórinis tabady. Mundaı jaǵdaılarǵa kóbine boryshkerler, servıstik kompanııalardyń klıentteri jáne óz quqyqtaryn qorǵap júrgen tutynýshylar tap bolady.
Bereshektiń bolýy nemese janjaldyń shyǵýy adamnyń qadir-qasıetin men zańdy quqyǵyn aıyrmaıdy. Áńgime zań aıasynda, qysymsyz, qorlaý men qorqytýsyz júrgizilýi tıis. Eger olaı bolmasa jaýapkershilik dál osyndaı ádisterge jol bergen tarapqa júktelýi múmkin.
Mundaı jaǵdaılarda áńgime barysyn tirkep otyrǵan jón: habarlamalardy saqtaý, sózderdi dıktafonǵa jazyp alý, resmı arnalar arqyly hat almasý. Bul qysymdy toqtatýǵa kómektesip qana qoımaı, shaǵym sotqa deıin jetken jaǵdaıda dálel bola alady.
Eger áńgime sypaıylyq sheńberinen shyǵyp ketse, azamat beıresmı sóılesýden bas tartyp, resmı jazbasha formatta baılanysýdy talap etýge quqyly. Mundaı qadam kóbine qysymnyń deńgeıin tómendetip, daýdy quqyqtyq arnaǵa túsiredi.
Nelikten quqyq buzýshylyqtar nazardan tys qalady
Zańgerlerdiń aıtýynsha, negizgi sebep - quqyqtyq saýatsyzdyq pen janjaldan sharshaý. Kóp adam ótinish jazyp ýaqyt joǵaltýǵa jáne zań normalaryn oqyp túsinýge daıyn emes, ásirese sóz shaǵyn soma nemese turmystyq másele týraly bolǵanda. «Bárinde solaı emes pe» nemese «eshteńe dáleldeı almaısyń» degen sózder is júzinde óz quqyǵyn qorǵaýdan erikti túrde bas tartýǵa ákelip soǵady.
Eske salsaq, buǵan deıin Atyraýda quqyǵy buzylǵan tutynýshylar 38,9 mln teńgesin qaıtaryp alǵany habarlanǵan.