Túrkistandyq fermerler qaýynnyń búlinýin jasandy jańbyrdan kórip otyr

Fermerlerdiń aıtýynsha, mamyr aıynda tolassyz jaýǵan jańbyr saldarynan topyraq shamadan tys ylǵaldanyp, qaýynnyń edáýir bóligi jaramsyz bolyp qalǵan. Keıbir sharýalar muny óńirde júzege asyrylyp jatqan jaýyn-shashyndy jasandy túrde kóbeıtý jobasymen baılanystyrady.

Alaıda Túrkistan oblysynyń ákimdigi bul pikirmen kelispeıdi. Vedomstvo ókilderiniń túsindirýinshe, pılottyq joba tek jekelegen aýmaqtarda qoldanylady jáne tabıǵı túrde qalyptasqan bulttardan jaýyn-shashyn túsý yqtımaldyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sondyqtan onyń iri atmosferalyq protsesterge nemese búkil óńirdiń aýa raıyna áser etý múmkindigi joq. Sondaı-aq joba aıasyndaǵy jumystar qaýyn óniminiń búlinýi tirkelgen aýmaqtarda júrgizilmegen.

— Jaýyn-shashyndy jasandy túrde kóbeıtý jumystary tek Otyrar aýdanynyń soltústik-batys bóliginde jáne Sozaq aýdanynyń ortalyq ári soltústik bóliginde júrgizildi. Bul jumys Tótenshe jaǵdaılar basqarmasy, oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy jáne «Qazgıdromet» uıymymen birlesip berilgen ótinimder negizinde júzege asyryldy. Aýmaqtardy tańdaý kezinde aýyl sharýashylyǵy jerleriniń qosymsha ylǵalǵa degen qajettiligi, naqty meteorologııalyq jaǵdaı jáne aýa raıy boljamdary eskerildi. Jumys júrgizilgen aýmaqtarda tek jekelegen jerlerde shamaly jáne ortasha deńgeıdegi jańbyr tirkeldi. Sonymen qatar bul tehnologııa bultty qoldan jasaýǵa múmkindik bermeıdi. Jumys tek tabıǵı bulttar bolǵan jaǵdaıda ǵana júzege asady, — dedi oblys ákimdiginiń ókilderi.

Mamandardyń aıtýynsha, tehnologııanyń jumys isteý qaǵıdaty mynadaı: arnaıy ushaq bulttardyń qalyptasý aımaǵyna kóterilip, tabıǵı tuzdar negizinde daıyndalǵan zattardy shashady. Bul bólshekter sý tamshylarynyń birigýin jedeldetip, jaýyn-shashynnyń túsý yqtımaldyǵyn arttyrady. Mundaı reagentter álemniń kóptegen elinde qoldanylady jáne qorshaǵan ortaǵa, adam men janýarlar densaýlyǵyna, sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy daqyldaryna zııansyz dep sanalady.

— Mamyr aıynyń sońynda Túrkistan oblysynyń túrli aýdandaryndaǵy uzaqqa sozylǵan jaýyn-shashyndy atalǵan jobamen baılanystyrýǵa negiz joq. Jańbyrdyń jaýýy eń aldymen tabıǵı meteorologııalyq úderister men jalpy sınoptıkalyq jaǵdaıǵa baılanysty boldy. Mundaı qubylys tek Túrkistan oblysynda ǵana emes, elimizdiń ózge óńirlerinde de tirkeldi. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵy daqyldaryndaǵy aýrýlardyń taralýyn jobaǵa qatystyrý týraly aqparattyń ózi bulttarǵa áser etý jumysy júrgizilmegen aýmaqtardan tarap otyrǵanyn atap ótemiz, — dedi ákimdik ókilderi.

Qazirgi ýaqytta jaýapty mekemeler Jetisaı aýdanyndaǵy jaǵdaıdy baqylaýda ustap otyr. Bıyl aýdanda baqsha daqyldary 4 myń gektardan astam jerge egilgen.

— 2026 jyly J. Eralıev aýyldyq okrýginde baqsha daqyldary jalpy 4 088 gektar alqapqa egildi. Onyń edáýir bóligi qaýyn alqaptary. Sońǵy ýaqytta sharýalardan qaýyndardyń shirýine qatysty ótinishter tústi. Osyǵan baılanysty jaǵdaıdy jan-jaqty zertteý úshin salalyq mamandar tartylyp, synamalar zerthanalyq taldaýǵa jiberildi, — dep habarlady Túrkistan oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasy.

Zerthanalyq qorytyndy daıyn bolǵanǵa deıin mamandar birneshe yqtımal sebepti qarastyryp otyr. Olar:

· klımattyq normadan kóp jaýyn-shashynnyń túsýi;

· aýa ylǵaldylyǵynyń joǵary bolýy;

· ósimdikterdiń fızıologııalyq jaǵdaıyna keri áser etip, sańyraýqulaq jáne bakterııalyq aýrýlardyń taralýyna qolaıly jaǵdaı týǵyzatyn temperatýranyń kúrt aýytqýy;

· ósimdikterdi qorǵaý quraldary men basqa da agrohımııalyq preparattardyń shamadan tys qoldanylýy.

— Ósimdikterdiń naqty qandaı aýrýǵa shaldyqqanyn anyqtaý jáne resmı fıtosanıtarlyq qorytyndy berý — ýákiletti memlekettik organnyń quzyryndaǵy másele. Jaǵdaı jergilikti atqarýshy organdardyń turaqty baqylaýynda. Aýdan ákimdigi aýyl sharýashylyǵy taýaryn óndirýshilermen jáne jaýapty memlekettik organdarmen birlesip, baqsha alqaptaryn tekserý jumystaryn jalǵastyryp, sharýalarǵa qajetti keńes aıtyp keledi, — dep tolyqtyrdy basqarma ókilderi.

Zerthanalyq saraptama nátıjeleri ónimniń búlinýine naqty ne sebep bolǵanyn anyqtaýǵa jáne aldaǵy sharalardy belgileýge múmkindik bermek.

Buǵan deıin bıyl fermerlerge 750 mlrd teńge bólinetini jóninde materıal jazdyq.