Túrkistan oblysynda tórt túlikke chıp salynady

TÚRKІSTAN. KAZINFORM – Saýran aýdany Shaǵa aýyldyq okrýginde «Veterınarııa salasyn tsıfrlandyrý» pılottyq jobasy júzege asyp jatyr. Janýarlardy chıptendirý jumystary naýryz aıynda bastalady.

Oblystyq veterınarııa basqarmasynyń basshysy Erbulan Jánibekovtiń aıtýynsha, janýarlardy chıptendirý aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn esepke alý jáne olardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý maqsatynda qolǵa alynǵan.

Sondaı-aq atalǵan joba jalǵan mal basyn sýbsıdııalaýǵa jol bermeıdi jáne nesıege alynǵan janýarlardyń kórsetý faktileri joıylady. Janýarlarǵa egilgen vaktsınalyq is-sharalardy skaner arqyly oqyp derekqorǵa jyldam engizýge múmkindik beredi.

– Maldy esepke alý men birdeılendirýdiń negizgi quraly – syrǵalandyrý. Alaıda tájirıbe kórsetkendeı, syrǵalar jıi túsip qalady nemese mehanıkalyq jolmen zaqymdalady. Ásirese mal urlyǵy kezinde syrǵany qulaǵynan kesip tastaıdy. Sonymen qatar Ózbekstan baǵytyna zańsyz mal ótkizý faktileri de jıi kezdesip otyr. Osy máselelerdiń aldyn alýdyń eń tıimdi joly – aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn chıptendirý. Chıp bir malǵa tek bir ret ornatylady jáne ol únemi jaramdy. Arnaıy skaner men planshet arqyly chıp oqylǵan sátte mal týraly barlyq aqparat, ıaǵnı qandaı veterınarııalyq is-sharalar júrgizilgeni, vaktsınatsııasy, qan alý derekteri jáne t.b. birden kórinedi. Bul júıe qaǵazbastylyqty tolyǵymen joıady. Qazirgi kezde veterınarlar aktini birneshe ret toltyryp, aýdandyq jáne oblystyq deńgeıde qaıta tapsyrady. Al chıptendirý arqyly barlyq aqparat birden elektrondy bazaǵa engizilip, aýdan, oblys jáne respýblıka deńgeıinde qoljetimdi bolady. Chıptendirý jumystary bıyl naýryz aıynda bastalady, – dedi ol.

Veterınarııa salasyndaǵy kelesi jobanyń biri – janýarlarǵa shaǵylysatyn lenta taǵý. Onyń sózinshe, qazirgi tańda 5 myń dana shaǵylysatyn lenta satyp alynyp, aýdan jáne qala deńgeıindegi jol boıynda ornalasqan sharýashylyqtarǵa taratylyp jatyr.

Bul jumystar nátıjesinde jol-kólik oqıǵalaryn azaıtyp, jol boıyndaǵy janýarlardyń naqty esebin júrgizý jáne mal ıeleriniń jaýapkershiligin arttyrý kózdelgen.

– 2025 jyly oblysta 25 jol-kólik oqıǵasy tirkeldi. Sonyń saldarynan 3 adam qaza taýyp, 45 adam aýyr jaraqattandy. Atalǵan jol apattarynyń basym bóligi túngi ýaqytta, maldardyń qarańǵyda kúre jol boıynda kórinbeýinen bolǵan. Qazirgi tańda Túrkistan-Sholaqqorǵan, Túrkistan-Qyzylorda, Túrkistan-Shymkent, sondaı-aq Shymkent-Saryaǵash-Keles, Jetisaı-Maqtaaral-Shardara jáne Arys baǵytyndaǵy iri avtojoldardyń boıynda 5 myńǵa jýyq mal anyqtaldy. Mal ıelerine túsindirý jumystaryn júrgizý arqyly osy maldardyń moınyna shaǵylysatyn lenta taǵý josparlanǵan, – dedi ol.

Sonymen qatar 109 biryńǵaı baılanys ortalyǵy veterınarııa salasynda iske qosylyp, aýyl turǵyndary veterınar mamandardyń qyzmetine júginý, baǵalaý jáne keri baılanys berý múmkindigine ıe boldy. Qazirgi kúnge deıin 441 ótinim túsken. Joba aıasynda aqyly qyzmetterge avtomatty tólem jasaý úshin QR kod ornatylǵan. 109 biryńǵaı baılanys ortalyǵyn damytý jáne JI júıesin engizý baǵytynda merdiger kompanııamen kelisimshart jasaldy.

Veterınarııa salasy úshin óńirde 2025 jyly jergilikti bıýdjetten 1,7 mlrd teńgege 85 dezınfektsııalyq avtokólik satyp alynsa, qosymsha bıýdjetten 34,4 mln teńgege tól alý men ónimdilik kórsetkishin arttyrý maqsatynda 17 ÝDZ skaner apparaty jetkizilgen.

Bıyl respýblıkalyq bıýdjetten 3,9 mlrd teńge bólinip, oblysta 107 veterınarııalyq beket, 6 veterınarııalyq stantsııa jáne 21 mal óleksesin tastaıtyn oryn salý josparlanyp otyr.

Budan buryn Túrkistan oblysynda jaıylymdaǵy mal jyrtqyshtarǵa jem bolyp jatqanyn jazǵan edik.