Túrkistan oblysynda konstıtýtsııalyq reformalardyń negizgi basymdyqtary talqylandy
TÚRKІSTAN. KAZINFORM - Túrkistan oblysynyń ákimdiginde QR jańa Konstıtýtsııasynyń jobasyn talqylaýǵa jáne túsindirýge arnalǵan májilis ótti.
Mańyzdy jıynǵa aýdan ákimderi, basqarmalar men aýmaqtyq organdardyń basshylary, qoǵamdyq uıymdar men partııalar, jastar ókilderi qatysty.
Óńir aktıvi bas qosqan májiliske Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherov tóraǵalyq etip, elimizde asa mańyzdy saıası reformalar júrip jatqanyna, onyń memleketti damytýdaǵy mańyzyna toqtaldy.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2025 jyldyń qyrkúıegindegi Joldaýynda elimizdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna jáne saıası júıesin keshendi jańǵyrtýlar engizý maqsatynda bir palataly Parlament qurý jóninde bastama kóterdi. Prezıdenttiń ókimimen Parlamenttik reformany iske asyrý jónindegi jumys toby quryldy. 21 qańtarda Konstıtýtsııaǵa tıisti ózgerister engizý maqsatynda arnaıy komıssııa quramy bekitildi. Komıssııaǵa 130 adam kirdi. Onyń ishinde Ulttyq quryltaı músheleri, quqyq salasynyń tanymal mamandary, bıznes ókilderi, qoǵamdyq uıymdar men quqyq qorǵaý salasynyń qyzmetkerleri, sarapshylar, ǵylymı jáne mádenı qaýym ókilderi, Parlament depýtattary, memlekettik qyzmetshiler jáne barlyq partııalardyń ókilderi bar. Jańa konstıtýtsııalyq reformany talqylaýlarǵa elimizdiń azamattaryna múmkindik berilip, olar óz pikirleri men usynystaryn e-Otinish jáne eGov portaldary arqyly joldady. Jumys toby azamattardan túsken eki myńnan astam usynysty jan-jaqty qarap, talqylady. Konstıtýtsııalyq komıssııa 77 bapqa túzetýler engizip, nátıjesinde Konstıtýtsııanyń jańa jobasy 84 paıyzǵa jańartylyp jatyr. Ata zańnyń jańa jobasy azamattardyń quqyqtary men bostandyqtarynyń qorǵalýyna basymdyq beredi. Konstıtýtsııalyq reforma – bul tek ózgeris emes, bul – eldiń bolashaǵyn aıqyndaıtyn tarıhı ári mańyzdy qadam, – degen Nuralhan Kósherov ádilettilik pen zań ústemdigi – Konstıtýtsııanyń ózegine aınalǵanyn, sonymen qatar, «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» qaǵıdaty naqty mazmunmen tolyqtyrylǵanyn atap ótti.
Basqarý júıesiniń turaqtylyǵy men sabaqtastyǵyn qamtamasyz etý úshin Vıtse-prezıdent ınstıtýty engizilip otyr. Bul el basqarýdaǵy jaýapkershilik pen ashyqtyqty kúsheıtýge múmkindik beredi.
Jıynda Konstıtýtsııalyq komıssııanyń múshesi, Túrkistan oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy Nuraly Ábishov el bolashaǵy úshin jasalyp otyrǵan bul aýqymdy reforma halyqqa ádiletti jaǵdaı jasap, mádenı-rýhanı damýǵa jol ashyp, elimizdiń damýyna zor serpin beretinin jetkizdi.
– Konstıtýtsııa preambýlasy tolyǵymen jańartylyp, ulttyq memlekettilikti nyǵaıtyp, eldiń ıdeıalyq baǵdaryn aıqyndaıtyn mańyzdy qadam retinde usynyldy. Preambýlada Qazaqstannyń birtutas ult ekenin kórsetý, ýnıtarlyq qurylymyn jáne aýmaqtyq tutastyǵyn saqtaý, «Ádiletti Qazaqstan» ıdeıasy men «Zań men tártip» qaǵıdattary da usynyldy. Sondaı-aq tabıǵatty qorǵaý, ekologııany saqtaý, mádenıet pen rýhanı qundylyqtardy, ǵylym men bilimdi, ınnovatsııalardy damytý Konstıtýtsııada qoǵam men memlekettiń ortaq qundylyǵy retinde kórinis tapty. Konstıtýtsııanyń adamnyń jeke basyna qol suqpaýshylyq, adamnyń negizgi quqyqtaryn qorǵaý jáne sot bıliginiń táýelsizdigine qatysty normalary jáne Neke men otbasy qundylyqtary kúsheıtiledi, – dedi ol.
Túrkistan oblysy ádilet departamenti basshysynyń orynbasary Nurlan Erbekeshov QR jańa Konstıtýtsııasy jobasyndaǵy negizgi ózgerister týraly aıtyp, basty qujatta halyqtyń róli aıryqsha kúsheıtilgenin málimdedi.
– Joba kirispeden, 11 bólimnen, 95 baptan turady. Onda el ómirine qajetti barlyq mańyzdy tustar qamtylǵan. Elimizdiń ótkenin dáripteıtin, búgini men bolashaǵyna baǵdar jasaıtyn jalpyulttyq qundylyqtar kórinis tapqan. Joba boıynsha azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryna beriletin kepildikter kúsheıtilip, adamnyń ar-namysy men qadir-qasıetin qorǵaý konstıtýtsııalyq deńgeıde bekitiledi. Tsıfrlyq quqyqtar men jeke derekterdi qorǵaý alǵash ret naqty kórsetilip, áleýmettik quqyqtar men memlekettiń jaýapkershiligi aıqyndalady. Bul ózgerister Konstıtýtsııanyń basty baǵyty – memleket adam úshin qyzmet etýge tıis degen ustanymdy kórsetedi. Azamattardyń memlekettik basqarýǵa qatysý múmkindikteri keńeıtiledi. Ata Zańnyń jańa jobasy memlekettik basqarý júıesin jańǵyrtady jáne ádiletti, ashyq jáne quqyqtyq memleket qurýǵa baǵyttalǵan, – dedi Nurlan Erbekeshov.
«AMANAT» partııasy Túrkistan oblystyq fılıalynyń tóraǵasy Altynsary Úmbetálıev Konstıtýtsııanyń jańa jobasynda Parlamenttiń rólin kúsheıtý, jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý, azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn naqty qorǵaý basty orynǵa qoıylǵanyn baıandady. Konstıtýtsııa tarmaqtarynyń jańa redaktsııasy jan-jaqty ári tııanaqty pysyqtaýlardan ótkenin, 145 depýtattan turatyn Quryltaıdyń ókilettikteri bekitiletinin, Qazaqstannyń Halyq Keńesi qurylatynyn jetkizdi.
Túrkistan oblysynyń Ardagerler keńesiniń tóraǵasy Jeńisbek Máýlenqulov ta Konstıtýtsııa jobasyna qatysty usynysyn jetkizip, bastamany qoldaıtynyn bildirdi.
Jıyndy qorytyndylaǵan Nuralhan Kósherov jańa Konstıtýtsııa jobasy boıynsha sheshim respýblıkalyq referendýmda qabyldanatynyn, Konstıtýtsııalyq reforma elimizdiń saıası-quqyqtyq jáne qoǵamdyq damýyna oń serpin beretinin jetkizdi.
