Túrkistan oblysynda kókónis saqtaıtyn qoımalar jetkilikti me
TÚRKІSTAN. KAZINFORM – Túrkistan oblysynda kókónis ónimderin saqtaýǵa arnalǵan qoımalardyń jalpy syıymdylyǵy 200 myń tonnaǵa jýyq. Alaıda sala ókilderi ónimdi uzaq merzim saqtaýǵa múmkindik beretin zamanaýı qoımalardyń áli de jetkiliksiz ekenin aıtady.
Zamanaýı qoımalar qajet
Búginde óńirde syıymdylyǵy 199,8 myń tonna bolatyn 63 kókónis saqtaý qoımasy bar. Onyń ishinde 185 myń tonnalyq 49 qoıma tońazytqysh jáne jeldetý jabdyqtarymen qamtylǵan. Sonymen qatar 15 myń tonnalyq 14 qurǵaq saqtaý qoımasy jumys isteıdi. Bul qoımalar oblysta óndiriletin ónimniń shamamen 80 paıyzyn saqtaýǵa múmkindik beredi.
Alaıda Qazaqstan fermerlik jylyjaılar qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Danııar Qaltaevtyń aıtýynsha, qoldanystaǵy qoımalardyń barlyǵy birdeı ónimdi uzaq merzimge saqtaýǵa qaýqarly emes.
– Qazirgi tańda oblysta aýyl sharýashylyǵy ónimderin saqtaıtyn qoımalar jetkiliksiz. Túrkistanda rezerv retinde paıdalanylatyn birqatar qoıma bar. Alaıda dıqandardyń ónimin jınap, belgili bir ýaqyt saqtap, keıin eksportqa shyǵaratyn nemese naryqqa satatyn arnaıy qoıma menedjmenti qalyptaspaǵan. Oǵan qosa jańa qoımalardy iske qosýda elektr qýatymen qamtamasyz etý máselesi de bar. Óńirdegi energetıkalyq ınfraqurylym tońazytqysh, muzdatqysh jáne salqyndatqysh qondyrǵylarǵa qajetti elektr qýatyn tolyq bere almaıdy. Sondyqtan keı jaǵdaıda nysandarǵa tehnıkalyq shart berilmeı, olardy elektr jelisine qosýǵa múmkindik bolmaıdy. Tipti qoıma salynǵan kúnniń ózinde qoldanystaǵy elektr jelisi qajetti júktemeni kótere almaýy múmkin, – dedi ol.
Danııar Qaltaev sheteldegi tájirıbede ónimdi jınaý, saqtaý jáne ótkizý júıesi ózara baılanysty ekenin atap ótti.
Onyń aıtýynsha, sharýalar ónimin arnaıy ortalyqtarǵa ótkizedi. Onda taýar suryptalyp, qaptalyp, saqtalady, keıin ishki naryqqa nemese eksportqa jóneltiledi.
Qaýymdastyq tóraǵasynyń pikirinshe, óńirdegi qoımalardyń syıymdylyǵy men tehnologııalyq múmkindigi artsa, sharýalar ónimin maýsym kezinde arzan baǵamen satýǵa asyqpas edi. Bul óndirýshi men tutynýshy arasyndaǵy baǵa aıyrmasyn qysqartýǵa da yqpal etedi.
– Qazir aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýshiler taýaryn arzan baǵamen satýǵa májbúr, al tutynýshy ony qymbatqa satyp alyp otyr. Eger saqtaý qoımalarynyń múmkindigi artyp, dıqandar ónimin saqtap, keıin tikeleı ótkizýge jaǵdaı jasalsa, mundaı jaǵdaıdyń aldyn alýǵa bolar edi. Deldaldardyń baǵany birneshe ese kóterýine de shekteý qoıylar edi. Óndirýshi men tutynýshy arasyndaǵy baǵa aıyrmasy shamamen 10-15 paıyz deńgeıinde bolǵany durys. Sonda sharýanyń eńbegi aqtalyp, tutynýshyǵa túsetin salmaq ta azaıar edi, – dedi ol.
Mınıstrlik ne deıdi
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, jemis-kókónis ónimderin saqtaý qýatyn arttyrý maqsatynda 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan kókónis saqtaý oryndaryn salý jáne jańǵyrtý jónindegi keshendi jospar iske asyrylǵan.
– Onyń aıasynda Túrkistan oblysynda jalpy qýaty 92,7 myń tonna bolatyn 13 nysannyń qurylysy kózdeldi. Jospardy iske asyrý qorytyndysy boıynsha oblysta jalpy qýaty 98,2 myń tonna bolatyn 20 saqtaý qoımasy paıdalanýǵa berildi, – delingen mınıstrliktiń Kazinform agenttigine bergen jaýabynda.
Vedomstvo jańa saqtaý oryndaryna qajettilikti anyqtaý kezinde óndiris kólemi men onyń maýsymdylyǵyn, jumys istep turǵan qoımalardyń jaǵdaıyn jáne olardyń aýmaqtyq ornalasýyn eskerý qajet ekenin atap ótti.
– Memleket tarapynan kókónis qoımalaryn salýǵa jáne jańǵyrtýǵa ınvestıtsııalyq qoldaý qarastyrylǵan. 1 myń tonnadan bastap kartop-kókónis qoımalaryn salý jáne keńeıtý jobalary boıynsha ınvestıtsııalyq sýbsıdııa mólsheri 25 paıyzdan 40-50 paıyzǵa deıin ulǵaıtyldy. Onyń ishinde tońazytqysh jabdyqqa jumsalǵan shyǵynnyń 50 paıyzyna deıin, jeldetý jabdyǵyna 40 paıyzyna deıin óteledi, – dep habarlady Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi.
Jańa qoımalar salyna ma
2026-2028 jyldarǵa arnalǵan agroónerkásiptik keshen salasyndaǵy ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý jónindegi jol kartasyna sáıkes, Túrkistan oblysynda taǵy eki kókónis saqtaý qoımasyn salý josparlanǵan.
– Saryaǵash aýdanynda «Jabaı ata» sharýa qojalyǵy quny 1,3 mlrd teńge, qýaty 2 myń tonna bolatyn jemis-kókónis saqtaý qoımasyn salýdy josparlap otyr. Al Ordabasy aýdanynda «Bal Kausar» JShS quny 1 mlrd teńge, qýaty 1 myń tonna bolatyn kókónis saqtaý qoımasyn iske qosýdy kózdeıdi, – delingen mınıstrlik jaýabynda.
Budan bólek Saryaǵash aýdanynda aýyl sharýashylyǵy ónimderin kóterme taratý ortalyǵyn qurýǵa nıetti «DAMDES LOGISTIC GARDEN» JShS anyqtalǵan. Al bıyl «SHAGYR FRUT» JShS-ne jalpy quny 1,3 mlrd teńge, qýaty 3 myń tonna bolatyn kókónis saqtaý qoımasyn salýǵa 127,8 mln teńge ınvestıtsııalyq sýbsıdııa tólengen.
Buǵan deıin Túrkistan oblysynda sharýalar qyzanaq ónimin ótkize almaı otyrǵanyn aıtyp, dabyl qaqqanyn jazǵan edik.
