Túrkistan dotatsııaly aımaqtan ózin-ózi qamtıtyn, óndirisi damyǵan óńirge aınalýdy kózdep otyr

Demografııa

Túrkistan oblysynyń aýmaǵy — 116,1 myń sharshy shaqyrym. Soltústiginde Qaraǵandy, shyǵysynda Jambyl, batysynda Qyzylorda oblystarymen, al ońtústiginde Ózbekstanmen shektesedi. Oblystyń ákimshilik qurylymyna 3 oblystyq mańyzy bar qala jáne 14 aýdan kiredi. Aımaqta 794 aýyl bar.

2026 jylǵy 1 aqpandaǵy málimet boıynsha óńir halqynyń sany 2 148 168 adamǵa jetti. Onyń 25,3 paıyzy — qalada, 74,7 paıyzy — aýyldyq jerde turady.

Óńir demografııalyq ósim boıynsha respýblıkada kósh bastap tur. Ótken jyly oblysta 45 myńnan astam sábı dúnıege kelip, týý kórsetkishi boıynsha elimizde eń joǵary deńgeıge jetti.

Ekonomıka jáne ınvestıtsııa

Óńir az ýaqyttyń ishinde rekordtyq kólemde ınvestıtsııa tartyp, jańa óndiris oryndaryn ashý jáne ındýstrııalyq aımaqtardy damytý arqyly respýblıkada kóshbasshylar qataryna endi.

Byltyr oblys ekonomıkasynyń ósimi 113,9 paıyz boldy. Memlekettik bıýdjetke salyq túsimi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 234 mlrd teńgege ósip, alǵash ret 1 trln teńgege jetti.

Óńir ekonomıkasyna 1,7 trln teńge ınvestıtsııa tartylyp, ósim 121,6 paıyzdy kórsetti. Onyń ishinde 1,4 trln teńge — jeke ınvestıtsııa. Tikeleı sheteldik ınvestıtsııa kólemi 1,4 mlrd AQSh dollaryna jetip, jospar úsh esege artyǵymen oryndalǵan.

Ekonomıkany ártaraptandyrý maqsatynda ótken jyly 340 mlrd teńgege 58 ınvestıtsııalyq joba iske qosylyp, 8 myńnan astam jumys orny ashyldy. Onyń ishinde, iri jobalarǵa toqtalsaq, maqta óńdeý, alıýmınıı buıymdary, turǵyn úılerge arnalǵan gaz qazandyqtary jáne sýsyn shyǵaratyn zaýyttar, ýran jáne ák óńdeý keshenderi iske qosyldy. Al bıyl 444 mlrd teńgege 66 jańa joba júzege asyrylady. Nátıjesinde 6 810 jumys ornyn qurý kózdelgen.

Ómir sapasy jaqsardy

Memleket basshysy halqymyzdyń tamyry — aýylda ekenin erekshe atap ótti. Búginde oblys halqynyń 75 paıyzy aýyldyq jerde qonystanǵan.

Byltyr óńirdegi barlyq eldimeken 100 paıyz aýyzsý júıesimen qamtamasyz etildi. Gazben qamtý deńgeıi 88,9 paıyz. Bıyl qosymsha 33 eldimekenge gaz qubyry tartylady.

Nátıjesinde, gazben qamtý 89,6%-ǵa jetedi. Jol ınfraqurylymy boıynsha 821 shaqyrym jol jóndelip, jaqsy jaǵdaıdaǵy joldardyń úlesi 94,8 paıyzdy kórsetip otyr.

Aımaqta turǵyn úı qurylysy da qarqyndy. 2025 jyly kezekte turǵan azamattarǵa 3 733 jańa páter tabystaldy. Byltyr óńirde 1 mln 235,9 myń m2 turǵyn úı paıdalanýǵa berilse, bıylǵy meje — 1 mln 250 myń sharshy metr.

Áleýmettik ınfraqurylymdy damytý sheńberinde 83 jańa áleýmettik nysan paıdalanýǵa berildi. «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda josparlanǵan 16 mektep tolyq iske qosyldy. Jalpy, atalǵan joba arqyly 29 mektep berilgen.

Ordabasy aýdanynda perınataldy jáne Túrkistan qalasynda demeýshi esebinen «Ana men bala» ortalyqtarynyń qurylysy bastaldy.

70 jyldan beri rekonstrýktsııa jasalmaǵan Kentaý jylýenergo ortalyǵyn jańǵyrtýǵa 20 mlrd teńgeden astam qarjy bólindi. Búgingi tańda qurylys-montajdaý jumystary tolyq aıaqtalǵan.

Indýstrıaldy jáne arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar

Investorlardy qoldaý maqsatynda ındýstrıaldyq jáne arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda ınjenerlik ınfraqurylymmen tolyq qamtamasyz etilgen, daıyn óndiristik alańdar, qalyptastyryldy.

Ótken jyly jańadan 11 ındýstrıaldy aımaq qosyp, jalpy sanyn 21-ge jetti. Indýstrıaldy aımaqtarda quny 132 mlrd teńge bolatyn 98 ınvestıtsııalyq joba iske asyrylyp jatyr.

2025 jyly 60 mlrd teńgege 55 joba iske qosylyp, 3,5 myń jumys orny ashyldy. «Turan» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynda 315 mlrd teńgege 26 iri joba júrgizilip jatyr. Nátıjesinde, 6,5 myń jumys orny ashylady.

Óndiristik parkter jáne jańa zaýyttar

Túrkistan oblysynda iske asyrylyp jatqan eń aýqymdy bastamalardyń biri — «Shaǵyn ónerkásiptik park» jobasy. Onyń negizgi maqsaty — jergilikti kásipkerlerge óndiristik alań, ınfraqurylym jáne qyzmet túrlerin qoljetimdi baǵamen usyný. Qazirgi tańda osy baǵytta barlyq aýdan men qalalarda óndiristik ǵımarattardyń qurylysy qarqyn alǵan.

Jalpy aýmaǵy 214 gektar bolatyn 25 shaǵyn óndiristik park qurylyp, 258 óndiristik ǵımarattyń qurylysy júrip jatyr. 251 jobadan turatyn ınvestıtsııalyq pýl qalyptastyrylǵan.

Bul baǵytta ótken jyly 45 óndiristik nysan iske qosylyp, 32 joba júzege asyryldy. Atap aıtqanda, jıhaz, jańbyrlatyp sýarý, muzdatqysh, qurylys materıaldary, elektr sháınek, shulyq, bir rettik ydystar óndirisi, jylyjaılar ashyldy.

Atalǵan jobalardy iske asyrý esebinen ótken jyly 27 mlrd teńgege taýar shyǵaryldy. Bıyl qosymsha John Deer jáne Lovol aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary jáne drondary, beınekamera, medıtsınalyq jıhaz, kapsýldy úıler, turmystyq hımııa ónimderi jáne keptirilgen jemister óndiristeri iske qosylady.

Aýyl sharýashylyǵyndaǵy 3 negizgi klaster

Túrkistan oblysy elimizdiń agroónerkásiptik kesheninde jetekshi oryn alady. Tereń óńdeýdi damytý jónindegi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, aýyl sharýashylyǵynda 3 baǵytta klasterlik damytý qolǵa alyndy.

Maqta-toqyma klasterinde — maqta ósirýden bastap jip, mata, djınsy materıaldaryn shyǵaratyn bolady. Osy baǵytta quny 201 mlrd teńge bolatyn 5 iri joba iske asyp, 7 000 jańa jumys orny qurylady.

Maqta ónimdiligi 2 ese artyp, kórsetkishi 60 tsentnerge jetedi. Byltyr 2 maqta óńdeý jáne 2 sý únemdeý tehnologııasyn shyǵaratyn zaýyt, jip ıirý fabrıkasy iske qosyldy. Bıyl mata, boıaý-árleý, tigin jáne djınsy daıyndaıtyn zaýyttardyń qurylysy bastaldy.

Júgeri klasteri baǵytynda quny 34 mlrd teńge bolatyn 500 jumys orynmen qamtıtyn «Kazkrahmal» zaýytynyń qurylysy tolyq aıaqtaldy, 1-shi toqsanda iske qosylady. Jylyna 150 myń tonna júgeri tereń óńdelip, 26 túrli ónim shyǵarylady. Keleshekte júgeri alqabyn 40 myń gektardan 2030 jyly 70 myń gektarǵa jetkizý kózdelip otyr.

Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵyn damytý maqsatynda júıeli jumys jalǵasyp jatyr. Máselen, respýblıkada eksportqa shyǵarylatyn iri qara mal etiniń 80 paıyzy, qoı etiniń 75 paıyzy oblystyń enshisinde. 2025 jyly 30 myń tonna iri qara mal eti, 32 myń tonna qoı eti, jalpy 60 myń tonnadan astam et eksportqa baǵyttaldy.

Óńirde eksportty ulǵaıtý maqsatynda et klasteri jańasha baǵytta damytylyp jatyr. Bul baǵytta «Kaz Eco Meat», «Turkestan Agro», «Qarqyn Treıd» jáne «Besqara» et óndirý keshenderi iske qosylyp, qosymsha 83 myń tonna et óndirý kózdelip otyr.

Sonymen qatar Ortalyq Azııada teńdesi joq, aýstralııalyq tájirıbede, 50 myń bas iri qara mal bordaqylaý alańshasynyń qurylysy júrgizilip jatyr, ol 2-shi toqsanda paıdalanýǵa beriledi. Budan bólek, zamanaýı mal bırjasy salynyp jatyr, jyl sońynda iske qosylady.

Sondaı-aq jylyna 48 myń tonna qus etin óndiretin iri fabrıkanyń qurylysy bastaldy. Atalǵan 3 klasterdi tolyq iske qosý esebinen 2027 jyly qosymsha 479,5 mlrd teńgege aýyl sharýashylyǵy ónimi shyǵarylady.

Óńirde AÁK alýshylar sany 2 ese qysqardy

Ekonomıkanyń ósimin qamtamasyz etýmen qatar, halyqtyń ómir súrý sapasyn, jaqsartý jumystaryna erekshe basymdyq berilip keledi. Sońǵy úsh jylda ataýly áleýmettik kómek alýshylar sany eki esege qysqaryp, kedeılik deńgeıi 2,9 paıyzǵa tómendedi.

«Óńirlik jumyspen qamtý kartasy» boıynsha 148 myń adam jumysqa ornalastyryldy. Nátıjesinde jumyssyzdyq deńgeıi 4,6 paıyzǵa deıin azaıdy.

Óńirde 2026-2029 jyldarǵa jalpy quny 2,8 trln teńge bolatyn 111 ınvestıtsııalyq joba pýly qalyptasty. Nátıjesinde 18 myńnan asa jańa jumys ornyn ashý josparlanyp otyr.

Prezıdenttiń strategııalyq baǵytyn basshylyqqa ala otyryp, josparlaǵan jobalardy júzege asyrý esebinen, aldaǵy 5 jylda jalpy óńirlik ónim kólemin 2,7 esege arttyrý, al ózindik kiristerdi 2,3 esege ulǵaıtý kózdelgen.

Aıta ketelik búgin Memleket basshysy Túrkistan oblysyna jumys saparymen bardy.