Túrkistan áýejaıyn jekemenshikke berý 2027 jylǵa qaldy
TÚRKІSTAN. KAZINFORM — Túrkistan halyqaralyq áýejaıyn senimgerlik basqarýǵa berý merzimi shegerildi. Nysan 2027 jyly ınfraqurylymdyq jobalar, sonyń ishinde temirjol jelisiniń qurylysy aıaqtalǵannan keıin ǵana berilmek. 2026 jyly qyzmetkerlerdiń jalaqysyn jergilikti bıýdjetten qarjylandyrý jalǵasady.
Oblystyq jolaýshylar kóligi basqarmasy men Túrkistan áýejaıynyń basshylyǵy agenttiktiń resmı saýalyna jaýap berdi. Vedomstvolar áýejaıdy ınvestorlarǵa berýdiń qarjylyq kórsetkishterin atap, merziminiń shegerilý sebepterin aıtty. Sondaı-aq iri sheteldik kompanııalarmen ótken kelissózderdiń mán-jaıyn baıandady.
Túrkistan halyqaralyq áýejaıy 2020 jyly ashyldy, qazirgi ýaqytta ol oblys ákimdiginiń kommýnaldyq menshiginde tur. Nysandy 2025 jyldyń sońyna deıin 10 jylǵa senimgerlik basqarýǵa berý josparlandy. Joba jolaýshylar aǵynyn arttyrýǵa, júk tasymaly men óńirdiń týrızmin damytýǵa múmkindik beredi dep boljady.
Áleýetti ınvestorlarǵa ne unamady?
Senimgerlik basqarý júıesine buǵan deıin birneshe kompanııa, sonyń ishinde Alpha Sky, Sovico Group, Sky Hansa jáne JanaPort Holding LTD kompanııalary qyzyǵýshylyq tanytqan bolatyn. Degenmen, áleýetti ınvestorlarmen ýaǵdalastyqqa qol jetkizý múmkin bolmady. Oblystyq jolaýshylar kóligi basqarmasy túsindirgendeı, bolashaq basqarýshy kompanııaǵa qoıylǵan negizgi shart — avıatsııalyq habty keshendi túrde damytý, ony úsh jyl ishinde ózin-ózi aqtaıtyn deńgeıge shyǵarý.
— Túrkistan oblysynyń ákimdigi áýejaıdy jolaýshylar men júk tasymaly arqyly tabysty nysanǵa aınaldyrý úshin jumys oryndaryn saqtaý, jańa avıamarshrýttar ashý jáne áýe kemelerin satyp alý talaptaryn qoıdy. Alaıda, atalǵan kompanııalar osy ýaqytqa deıin bul talaptar boıynsha naqty sheshim men usynys bildirgen joq, — dep habarlady basqarma basshysy Qýatjan Jumataev.
Áýejaı strategııalyq nysan bolǵandyqtan, ınvestorlardan ony damytý maqsatynda naqty mindettemeler bekitildi, oryndalmaǵan jaǵdaıda qatań aıyppul sanktsııalary qarastyrylǵan.
— Atalǵan sharttarmen kelispegendikten, ınvestorlar áýejaıdy senimgerlik basqarýǵa alýdan bas tartty, — dep eskertti vedomstvodan.
Atap aıtqanda, buǵan deıin «Qazaq Air» avıakompanııasyn satyp alǵan vetnamdyq «Sovico Group» holdıngi Túrkistan áýejaıyn basqarýdan resmı túrde bas tartty. Kompanııa tek áýe tasymaldaýshysyn damytýǵa basa mán beretinin túsindirdi.
Mıllıardtaǵan sýbsıdııalar jáne temirjol jelisiniń qurylysy
Merzimniń shegerilýine áýejaı ınfraqurylymynyń damýy sebep boldy. Óńirde júk keshenin keńeıtý jáne janar-jaǵarmaı bazasynyń qýatyn arttyrý kózdelip otyr. Sol sebepti temirjol jelisiniń qurylysy 2026–2028 jyldarǵa josparlanǵan.
— Osyǵan baılanysty áýejaıdy senimgerlik basqarýǵa berý temirjol jelisiniń qurylysy aıaqtalǵannan keıingi ýaqytqa josparlanyp otyr, — dep habarlady oblystyq jolaýshylar kóligi basqarmasynan.
Qazirgi ýaqytta halyqaralyq áýejaı jolaýshylar men júk tasymalynyń tómendiginen shyǵynǵa batyp, óz shyǵyndaryn ózi óteı almaı otyr. Sondyqtan oblystyq bıýdjet qyzmetkerlerdiń jalaqysyn ýaqytsha óz moınyna aldy.
— 2026 jyly áýejaı qyzmetkerleriniń jalaqysyna oblystyq bıýdjetten 1,4 mlrd teńge qarastyrylǵan, — dep túsindirdi Qýatjan Jumataev.
Degenmen, jóndeý jumystary men taýarlar, qyzmetterdi satyp alý shyǵyndaryn áýejaı óz kirisi esebinen jaýyp otyr.
Qazirgi ýaqytta Túrkistan áýejaıy Astana, Almaty, Aqtóbe, Aqtaý jáne Oral qalalaryna turaqty reısterdi ushyrýdy jalǵastyryp otyr.
Áýejaıǵa qosymsha tabysty Qytaı, Eýropa jáne Taıaý Shyǵys arasynda qatynaıtyn júk ushaqtarynyń tehnıkalyq aıaldamalary ákeledi. Ushý keńistigin keńeıtý úshin munda «Ashyq aspan» rejımi engizilgen. Qazirgi kiris áli de ózin-ózi aqtaýǵa jetkiliksiz.
Qaryz ben tendersiz
Basqarma merzimniń aýystyrylýyn óńirdiń qaryz júktemesin arttyrmaıdy dep sendirdi. Áýejaıdy memlekettik-jekemenshik áriptestik tetigi boıynsha salǵan túriktiń «YDA Holding» holdıngi aldyndaǵy barlyq mindettemeler tolyq oryndalǵan.
— MJÁ kelisimshartyna sáıkes, ákimdik kompanııamen qurylys jumystary úshin tolyq eseptesti. Áýejaıdy senimgerlik basqarýǵa alatyn bolashaq ınvestordyń túrik merdigeri aldynda eshqandaı mindettemesi bolmaıdy, — dep habarlady vedomstvodan.
Vedomstvo áýejaıdyń strategııalyq nysan ekenin, sondyqtan zań talabyna saı senimgerlik basqarýǵa tendersiz beriletinin atap ótti. Al bul aktıvti basqa aımaqtyq áýejaılarmen bir paketke biriktirý nusqasy qazir qarastyrylyp jatqan joq.
Qoldanystaǵy memorandým
Merzimniń shegerilgenine qaramastan, ınvestorlardy tartý jumystary jalǵasyp jatyr. Qazirgi ýaqytta «Túrkistan halyqaralyq áýejaıy» AQ, oblys ákimdigi jáne «JanaPort Holdings Ltd» kompanııasy arasynda ózara yntymaqtastyq týraly memorandým talqylanyp jatyr.
— Memorandým aıasynda áýejaı ınfraqurylymyn damytýǵa, basqarý tıimdiligin arttyrýǵa jáne ınvestıtsııalyq jobalardy júzege asyrýǵa baǵyttalǵan birlesken is-sharalar atqarylyp jatyr, — dep atap ótti «Túrkistan halyqaralyq áýejaıy» AQ dırektor mindetin atqarýshy Sáken Mamyrbekov.
Áýejaıdy ınvestorǵa berýdiń sheshýshi sharttary Túrkistan oblysy ákimdigi men Qazaqstan Úkimeti deńgeıinde talqylanady. Bılik 2027 jyly senimgerlik basqarýshynyń kelýi Túrkistan áýejaıynyń ınvestıtsııalyq tartymdylyǵyn kóterýge septigin tıgizedi dep úmittenedi.
Eske salsaq, buǵan deıin Qyzylorda áýejaıynyń vetnamdyq kompanııanyń basqarýyna ótý-ótpeıtini týraly habarlaǵan bolatyn.
Aıaýlym Qanatqyzy
