Túrkolog Q. Sartqojaulynyń ǵylymı eńbekteriniń tusaýkeseri ótti
ASTANA. 19 maýsym. QazAqparat - Búgin elordada fılologııa ǵylymdarynń doktory, professor, túrkolog Qarjaýbaı Sartqojaulynyń «Orhon muralary» ІІ kitaby men «Genezıs drevnetıýrkskogo rýnıcheskogo pısma» atty monofografııasynyń tusýkeseri ótti.
Avtordyń atap ótýinshe, atalǵan eńbekterde erte orta ǵasyrdaǵy Kók túrik ımperııasy búgingi qazaq halqynyń tikeleı ata-babasy ekendigi dáleldengen. Kók Túrik ımperııasynyń bıleýshi taıpasy qypshaq taıpalyq odaǵy ekeni anyqtalyp, ǵylymı turǵyda naqtylanǵan. Sonymen qatar baıyrǵy túrki jazýynyń bastaý basy ejelgi saqtardan burynǵy, búgingi ǵylymǵa aty belgisiz taıpalyq odaqtardan bastalatyny naqty derekkózderimen anyqtalǵan. Ol ejelgi qytaıdyń Chjoý, In handyq zamanynda jasalyp saqtalǵan qalaıy qańyltyrdaǵy jazý arqyly dáleldengen.
Ǵalymnyń «Orhon muralary» atty kitabynda osydan 2000-1300 jyl burynǵy kók túrik babalarymyzdyń ósıeti, arman-múddesi, aıtar sózi, dástúr-salty, minez-qulqy, ulttyq mentalıtetin qamtyǵan tarıhı jazbalar engen.
Al «Genezıs drevnetıýrkskogo rýnıcheskogo pısma» (Kóne túrki rýna jazýynyń genezısi) atty monofografııa tórt bólimnen turady. Birinshi bóliminde HVІІ ǵasyrdyń ekinshi jartysynda gollandııalyq Nıkolas-Kornelıson Vıtsenniń aqparatynan bastap, N. ıAdrıntsev, V. Radlov, V. Tomsenderdiń jáne sońǵy kezderdegi zertteýshilerdiń izdenisteriniń nátıjeleri berilgen. Ekinshi bólimde b.z.d. XIV - b.z. X ǵasyrlary aralyǵynda ómir súrgen ejelgi jáne baıyrǵy túrki halyqtarynyń qysqasha tarıhı anyqtamasy berilse, kelesi bólimde baıyrǵy túrik bitig álipbıi paıda bolǵannan bastap b.z. VI ǵasyrdyń ekinshi jartysynda irgeli reforma júrgizilgen kezeńdi qamtyǵan. Al sońǵy bólimde baıyrǵy túrkilerdiń dúnıetanym fılosofııasy, dybys júıesi, fonetıkasy, dybys úılesim zańdylyǵy egjeı-tegjeıli saraptalǵan.
