Túrkııadan Qaıyp xannyń Osmanly sultany ІІІ Axmetpen jazysqan xattary jetkizildi
ASTANA. QazAqparat - Ulttyq mýzeıde «Osmanly memleketi men Ortalyq Azııa handyqtary qarym-qatynastarynyń qujattary» atty kórme ashyldy. Tarıhı qujattardyń arasynda Qazaq hany Muhammet Qaıyp han men Osmanly sultanynyń 1713 jyly jazylǵan hattary bar, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Kórme ıÝnýs Emre atyndaǵy túrik mádenı ortalyǵynyń jáne Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Elshiliginiń qoldaýymen «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda uıymdastyrylǵan. Kórmege Osmanly memleketi men Ortalyq Azııa handyqtarynyń qarym-qatynastaryn baıandaıtyn 40 qujat qoıylyp otyr. Olardyń barlyǵy Túrkııa memleketine qarasty Osmanly muraǵatynan alynǵan. Qujattar arasynda Qazaq hany Muhammet Qaıyp han men Osmanly sultanynyń 1713 jyly jazylǵan hattary sııaqty derekter Qazaqstan halqyna tuńǵysh ret usynylýda.
Kórmege qoıylatyn hattardyń ishinde Qazaq hany Qaıyp Muhammedke joldanǵan Osmanly sultany ІІІ Axmet sultannyń hatynyń kóshirmesi (1713 jylǵy 21 tamyz), Qazaq hany Qaıyp Muhammed joldaǵan on bólek syı-sııapat tirkelgen dápterdiń kóshirmesi (1713 jylǵy 21 tamyz), Qazaq hany Qaıyp Muhammettiń elshisi Seıit Muhammedqul beı tapsyrǵan hattyń aýdarmasynyń kóshirmesi (1714 jyl 16 qańtar), Qazaq hany Qaıyp Muhammedtiń elshisi Muhammed quldyń aýyzsha sáleminiń qaǵazǵa túsirilgen nusqasy (1714 jylǵy 16 qańtar), Qazaq hany Qaıyp Muhammedten kelgen hattyń kóshirmesi (hatta Osmanly memleketiniń shynaıy dosy ekenderi, ár daıym duǵa etetinderi týraly jazylǵan, 1716 jylǵy 14 jeltoqsan), M. Lessardyń Ortalyq Azııa saıahaty týraly «Central Asia No1» dep atalatyn raportynyń tanystyrylymy (1883 jyl), Túrkistan aımaǵynyń Berlınde basylǵan kartasy (1862 jyl) tárizdi mańyzdy qujattar bar.
«Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasyna sáıkes, osyndaı mádenı sharalar júrgizilip jatqanyna qýanyshtymyz. Ózderińizge málim, ótken jyly Qazaqstan men Túrkııanyń dıplomatııalyq qarym-qatynastarynyń ornaǵanyna 25 jyl tolýyn maqtanyshpen atap ótken edik. Qazaqstan táýelsizdigin alǵash moıyndaǵan el retinde tarıhy, dini, dili, mádenıeti ortaq eki memlekettiń qarym-qatynasynyń kún saıyn nyǵaıýy kókiregimizde maqtanysh sezimin uıalatady. Árıne, Túrkııa men Ortalyq Azııanyń baılanystary jańa tarıhtyń enshisindegi dúnıe emes. Osman memleketi sonaý on altynshy ǵasyrdan beri bul ólkege mańyz berip, Ortalyq Azııanyń Buqar, Qoqan, Hıýa handyqtaryna elshilerin jiberý arqyly baýyrlas eldermen saıası-ekonomıkalyq qatynastaryn damytýǵa úles qosqan. Mine, osyndaı ortaq tereń tarıhymyzdyń asa qundy derekterin bólisý maqsatynda biz sizdermen osy arada jınalyp otyrmyz», - dedi kórmeniń ashylýynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Túrkııa Respýblıkasynyń Tótenshe jáne ókiletti elshisi Nevzat Uıanyk.
Sondaı-aq, Buhara, Hıýa jáne Qoqan handyqtary men Osmanly memleketiniń qarym-qatynastaryn kórsetetin basqa hattar, mańyzdy derekter men kartalar da kórmege qoıylyp otyr. Eksponattardyń arasynda Túrkııa Memlekettik arhıviniń tartýy retinde qazaqtardyń Túrkııaǵa kóshine qatysty qosymsha qujattar da bar.
«Osmanly memleketi men Ortalyq Azııa handyqtary qarym-qatynastary qujattarynyń» kórmesi 20 mamyrǵa deıin jalǵasady.
