Túrkııadaǵy Ramazan: jaryq, jomarttyq ári kóne dástúrler aıy
ASTANA. KAZINFORM – Túrkııada Ramazan tek dinı oraza emes, sonymen qatar erekshe atmosfera ýaqyty: keshki shamdar, otbasylyq keshki as, kóshe jármeńkeleri jáne qarańǵy túskennen keıin jandanatyn ejelgi dástúrler, dep habarlaıdy Kazinform-nyń Túrkııadaǵy menshikti tilshisi.
Eldegi aýyldardyń tynysh kóshelerinen bastap iri qalalardyń alańdaryna deıin bul aıdy rýhanııat pen merekelik yrǵaqpen ótkizedi. Túrkııadaǵy Ramazan aıy — kúndelikti ómirdiń qarqyny ózgeretin erekshe ýaqyt. Qalalar kúndiz tynyshtalady, al kún batqan soń qaıtadan oıanatyn tárizdi. Oraza tań atqannan kesh batqanǵa deıin jalǵasady, al mıllıondaǵan adam tamaq pen sýdan bas tartyp, ýaqytyn duǵa etý, oı júgirtý jáne qaıyrymdylyqqa kóbirek bóledi.
Keshki aýyzashar: otbasynyń barlyq músheleri dastarhan basynda jınalady
Kúnniń eń kóp kútiletin sáti — aýyzashar, ıaǵnı keshki azannan keıin oraza ustaýshylardyń aýyz ashatyn ýaqyty. Úılerde dastarqan molynan jaıylady: jasymyqtan daıyndalǵan sorpa, jańa pisken pıde nany, záıtúnder, irimshikter, et pen kókónisten ázirlengen túrli taǵamdar, al desertke — dástúrli gıýllach usynylady.
Kóptegen qalalarda mýnıtsıpalıtetter qoǵamdyq alańdarda kópshilik aýyzasharlaryn uıymdastyrady. Bul ásirese Ystanbulda keń taralǵan, onda myńdaǵan adam jaǵalaýlar jáne tarıhı aýdandarda uzyn ústel basyna jınalady.
Ramazan túnderi: jaryqtar men duǵalar
Aýyzashardan keıin adamdar serýendep, shaı iship, týystaryna barady. Meshitter munaralar arasyna ilingen «mahıa» gırlıandalarymen jaryqtandyrylǵan. Bul ásirese Kók meshit pen Súleımanıe meshitinde erekshe kórinis berip tur.
Dindarlar qosymsha túngi namaz — taraýyq oqıdy. Meshitterdegi atmosfera saltanatty ári jyly: munda otbasylar kelip, balalar kóbinese túnniń bir ýaǵyna deıin uıyqtamaıdy.
Tańda barabanshylar oıatady
Eń ásem dástúrlerdiń biri — Ramazan aıyndaǵy barabanshylar (davýldjý). Tań atpas buryn olar kóshelerde baraban oınap, turǵyndardy aýyz bekiter aldynda tamaq ishýge, ıaǵnı sýhýrǵa oıatady. Bul dástúr Osman ımperııasy ýaqytynan bastaý alyp, eldiń kóptegen bólikterinde áli kúnge deıin saqtalyp otyr.
Qaıyrymdylyq jáne birlik rýhy
Ramazan — meıirim men janashyrlyq aıy. Bul kezeńde adamdar muqtaj jandarǵa belsendi túrde sadaqa berip, azyq-túlik sebetterin taratady, jaǵdaıy tómen otbasylar úshin aýyzashar dastarqandaryn uıymdastyrady. Qaıyrymdylyq qorlary men jergilikti qaýymdastyqtar tegin ashanalar ashady. Osy ýaqytta qoǵamda yntymaq pen ózara qoldaýdyń máni erekshe seziledi.
Ramazannan merekege deıin
Ramazan aıy úsh kúnge sozylatyn Oraza aıt merekesimen (túrikshe — Sheker Baıramy) aıaqtalady. Bul kúnderi otbasylar bir-birine qonaqqa baryp, balalar táttiler men syılyqtar alady, al úlkenderge izgi tilekter aıtylyp, qurmet kórsetiledi. Bul — tatýlasý, alǵys bildirý jáne qýanyshqa toly kezeń.
Túrkııadaǵy Ramazan — rýhanı tereńdik pen qoǵamdyq ómirdiń jarasymdy úılesimi. Kúndiz — tynyshtyq pen oı tolǵaý, túnde — jaryq, júzdesý jáne birlik sezimi. Dál osy qarama-qaıshylyqta túrik Ramazanynyń erekshe kórki aıqyn kórinedi.
Túrkııadaǵy Ramazan aıynyń atap ótilý erekshelikteri týraly tolyǵyraq osy jerden oqı alasyz.
Osyǵan deıin túrkııalyq qor Ramazan aıynda 66 eldegi 3 mıllıon adamǵa kómek kórsetetinin jazǵan bolatynbyz.
Memleket basshysy Qazaqstan halqyn Ramazan aıynyń bastalýymen quttyqtady.