Túrkııada áıelder sany erlermen teńesýge jaqyn
ASTANA. KAZINFORM — Elde áıelderdiń bilim deńgeıi artyp, saıasatqa jáne eńbek naryǵyna qatysýy birtindep keńeıip keledi, dep habarlaıdy Kazinform agenttiginiń Ankaradaǵy menshikti tilshisi.
Túrkııanyń Statıstıka ınstıtýtynyń jańa derekterine sáıkes, áıelder el halqynyń 49,98%-yn quraıdy. «Áıelder statıstıkada — 2025» atty zertteý nátıjesi boıynsha, elde 43,3 mln áıel jáne 43,5 mln er adam turady.
Halyq sany shamalas bolǵanymen, jasy úlken toptarda áıelder sany erlerden basym bola bastaıdy. Mysaly, 60–74 jas aralyǵynda áıelderdiń úlesi 51,9%, al 90 jastan asqan azamattar arasynda 69,7%-ǵa jetedi. Bul áıelderdiń ortasha ómir súrý uzaqtyǵynyń joǵary bolýymen baılanysty: Túrkııada áıelder 80,7 jyl, al erler 75,5 jyl ómir súredi.
Statıstıka elde bilim deńgeıiniń aıtarlyqtaı artqanyn da kórsetedi. Eger 2008 jyly 25 jastan asqan turǵyndardyń 75,1%-y keminde bir bilim deńgeıine ıe bolsa, 2024 jyly bul kórsetkish 92,6%-ǵa jetken. Áıelder arasynda bul úles 67,5%-dan 88,3%-ǵa, al erler arasynda 82,8%-dan 97%-ǵa deıin ósken.
Sonymen qatar, saıasat pen dıplomatııada áıelderdiń sany kóbeıip keledi. 2025 jyly Túrkııa parlamentindegi áıelderdiń úlesi 19,9% bolsa, 2007 jyly ol nebári 9,1% bolǵan. Al áıel elshilerdiń úlesi 2011 jylǵy 11,9%-dan 2025 jyly 28,4%-ǵa deıin artqan.
Degenmen eńbek naryǵynda genderlik aıyrmashylyq áli de baıqalady. 2024 jyly jumys kúshine qatysý deńgeıi áıelder arasynda 36,8%, al erler arasynda 72% bolǵan. Sonymen qatar bilimniń mańyzy zor: joǵary bilim alǵan áıelderdiń 68,7%-y eńbek naryǵyna qatysady.
Nekege turý jasy da ósip keledi. 2025 jyly áıelder orta eseppen 26 jasta, al erler 28,5 jasta úılengen.
Zertteý nátıjesine sáıkes, Túrkııada ınternet qoldanýshylardyń shamamen 19%-y generatıvti jasandy ıntellekt quraldaryn paıdalanady jáne bul kórsetkish áıelder men erler arasynda shamalas.
Soǵan qaramastan, bilim, saıasat jáne ǵylym salalarynda múmkindikter keńeıip kele jatqanyna qaramastan, jumyspen qamtý, kedeılik deńgeıi jáne áleýmettik qorǵalýy turǵysyndaǵy genderlik aıyrmashylyqtar eldegi mańyzdy áleýmettik máselelerdiń biri bolyp qala beredi.
Buǵan deıin Túrkııada halyq sany ósiminiń baıaýlap bara jatqany demograftardy alańdatyp otyrǵany aıtylǵan. Sonymen qatar el qoǵamnyń qartaıýy máselesimen de betpe-bet kelip otyr.
