Túrkistandaǵy jer asty meshiti jóndelip jatyr

«Qazqaıtajańartý» kásipornynyń mamandary Qoja Ahmet ıAsaýıdiń tarıhymen tyǵyz baılanysty eskertkishtiń irgetasyn ashyp, 2,8 metr tereńdikten bastap jeldetkish júıesin ornatty.

Atalǵan meshittiń shatyry astyndaǵy jaramsyz aǵashtar aýystyrylyp, ylǵal men sýyq, sýǵa tózimdi qurylys materıaldary tóselýde. Tarıhı ǵımarattyń shatyry men ishki jáne syrtqy qabyrǵalary, edenindegi mújilgen restavratsııalyq kirpishteri jańartyldy. Aǵymdaǵy jylǵa josparlanǵan qaıta qalpyna keltirý jumystary qarasha aıynda tolyǵymen aıaqtalady dep kútilýde.

Aıta keteıik, Qylýet jer asty meshiti - HІІ-HV-HІH ǵasyrlarǵa tán respýblıkalyq mártebege ıe eskertkish. XII ǵasyrda salynyp XX ǵasyrdyń birinshi jartysyna deıin úzdiksiz jumys istep turǵan, jartylaı jer astynda ornalasqan ortaǵasyrlyq dinı qurylystardyń biri. Qoja Ahmet ıAsaýı kesenesiniń ońtústiginde 120 metr qashyqtyqta ornalasqan. Ǵalymdardyń aıtýynsha «qylýet» sózi arabsha «halýatýn» ıaǵnı jekelený, ońashalaný degen maǵynadan shyǵyp, Jaratýshyǵa dúnıeden bólek, ońasha otyryp qulshylyq jasaıtyn oryn degen maǵyna beredi. Munda negizinen ǵurypty qulshylyqtyń birine jatatyn «zikir» ǵıbadaty oryndalatyn bolǵan. Qoja Ahmet ıAsaýı paıǵambar jasy 63-ke tolǵanda qylýetti arnaıy saldyryp, qalǵan ómirin osy jerde ótkizgendigi zertteýshilerdiń eńbekterinde kezdesedi.