«Túrkistan ólkesindegi oıran» kitabynyń tanystyrylymy boldy
ShYMKENT. QazAqparat - Ońtústikte Qazaq tarıhynyń qoınaýynan syr sherter kezekti týyndynyń tusaýkeseri ótti.
Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynda jazýshy Mombek Ábdiákimulynyń «Túrkistan ólkesindegi oıran» kitaby kópshilikke tanystyryldy. Shyǵarmada Qazaqstannyń Ońtústiktiginde bolǵan sátterge erekshe mán berilip, buryn jaryq kórmegen tarıhı faktiler basylyp shyqqan.
«Túrkistan ólkesindegi oıran» kitabyn avtor Mombek Ábdiákimuly 1916-1937 jyldardaǵy Tashkent pen Shymkent óńirinde oryn alǵan oqıǵalardy arhıvterde saqtalǵan derekterge súıene jazǵan. Derekti kitap bas keıipkerler Mamajan Sartaev pen onyń dosy, el súıiktisi Parmanqul Aldabergenovtyń repressııa kezeńinde tap bolǵan aýyrtpalyqtaryn sýretteýden bastalady. Shyǵarmada 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilis týraly el bilmeıtin derekter bar deıdi oqyrman. Jazýshy Mamytbek Qaldybaı óz maqalasynda avtordyń tarıhı derekterdi utymdy paıdalaǵanyna toqtalǵan.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, musylmandarǵa qatysty qatań shara qoldaný jaıly buıryqtardyń Ózbekstan arhıvterinen tabylǵan, ózgermegen nusqalarynyń kitapqa basylýy - shyǵarmanyń qunyn arttyrǵan asa tyń da óte baǵaly derek. 1916 jylǵy zulmat ýaqytynda Ońtústik ólkesinde qansha adamnyń opat ketip, qansha azamattyń atylyp, darǵa asylǵanyn Mamajannyń esepteýimen kitapta sıpattalǵany oqyp otyrǵan adamdy beı-jaı qaldyrmaıdy.
Bas keıipker Mamajan Sartaevtyń ómirlik joly arqyly kitapta 1924 jyly Túrkistan Sovettik Sotsıalıstik Respýblıkasy taraǵan kezde Tashkent qalasy úshin qazaq jáne ózbek basshylarynyń tartysy jaıly maǵlumattarda bul qubylystyń qarsy jaqtyń paıdasyna qalaısha sheshilgeni nanymdy túrde berilgen. Bul - kózi ashyq, kókiregi oıaý azamattar úshin tosyn derek bolǵaly tur. Kitaptyń qundylyǵy, óskeleń urpaq úshin mańyzdylyǵy eskerilip, týyndy jelisi boıynsha kórkem fılm túsiriletin boldy.
