Túrkistan oblysyndaǵy petroglıfterge kútim qajet
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Túrkistan oblysynyń Sozaq aýdany tarıhı-mádenı eskertkishterge tunyp tur. Abaı aýyly mańyndaǵy Arpa ózeniniń boıynda qola, saq dáýirine tán 3,5 myńǵa jýyq petroglıf saqtalǵan, dep habarlaıdy QazAqparat 24.kz silteme jasap.
Tarıhı-mádenı turǵydan qundy jádigerler qamqorlyqty qajet etedi. «Óıtkeni birinshiden tańbaly tastardy jel men jańbyr tozdyrsa, ekinshiden adamdar da zııanyn tıgizip, búldirip ketýi múmkin» deıdi mamandar. Kelinshektaýdyń etegi, Arpa ózeniniń ańǵary ǵajaıyp eskertkishterdiń otany ispetti. Shaıhyıslam shatqalynda úsh jarym myńǵa jýyq sýretter men tańbalar bar. Jartasqa qashap salynǵan bul sýretterde buǵy, qulan, arqar, taýeshki sııaqty jabaıy ańdar men atqa mingen ańshylar beınelengen. Al aýyl turǵyndary «bul tańbaly tastar jete zerttelip, týrıster nazaryna usynylsa» deıdi.
«Biz mal baqqan ýaqytta, taýǵa shyqqan kezde osy Arpa ózeniniń tómengi jaq, Shaıhyıslam ańǵarynan osyndaı jádigerler kóptep kezdesedi. Buǵynyń, ártúrli ańdardyń sýretteri bar. Aýyldyń syrtynda, taýdyń ishinde bolǵannan keıin, jalpy týrıster, adamdar kele bermegennen keıin zerttelmeı jatyr»,-deıdi Abaı aýylynyń turǵyny Qanat Ábildaev.
Bul sýretter sol dáýirde ómir súrgen adamdardyń turmys-tirshiligi men ádet-ǵurypynan habar beredi. Olardyń deni qola, saq dáýirine jatady. Biraq osy tarıhymyzdyń baǵa jetpes baılyǵy sanalatyn qundy jádigerlerdi búldirip ketetinder de bar. «Dalaly jerde ornalasqandyqtan, olardy únemdi nazarda ustap, baqylap otyrý múmkin emes. Sondyqtan kóbine jeke azamattardyń ishki mádenıetine ıek artamyz» deıdi mamandar.
«Negizi tańbaly tastar ol taý silemderinde ornalasqan. Ony kóterip áketý múmkin emes. Dál Arpa ózeni petroglıfterin alyp qaraıtyn bolsaq, ol ózinen-ózi aspan astyndaǵy murajaıǵa suranyp tur dep oılaımyn. Bul jerde mýzeılendirýge basym baǵyt berý kerek sııaqty»,-dedi oblystyq tarıhı-mádenı murany qorǵaý, qalpyna keltirý ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Jandos Qurban.
Qalaı desek te, jartastaǵy jádigerler men kóne tańbalar - tól tarıhymyzdyń altyn shejiresi. «Ony memleket qamqorlyǵyna alyp, joıylyp ketýden saqtaý - barshamyzdyń ortaq mindetimiz» deıdi arheolog-ǵalymdar. Al ony júzege asyrýǵa Elbasynyń «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy negiz bolmaq.
