Túrkistan oblysynda tarıhı nysandardy restavratsııalaýǵa ózbekstandyq sheberler shaqyryldy
TÚRKІSTAN. QazAqparat - Túrkistan oblysynda 18 tarıhı-mádenı mura nysanyn restavratsııalaý jáne qaıta jańǵyrtý josparlanyp otyr. Bul týraly elimizdiń Mádenıet jáne sport vıtse-mınıstri Aqtoty Raıymqulova málimdedi, dep habarlaıdy QazAqparat tilshisi.
Aqtoty Raıymqulovanyń sózinshe, aldaǵy 3 jyl ishinde Qoja Ahmet ıAsaýı Keseneniń basty komponentteri - Qazandyq, Qabirhana, Basty portal jańǵyrtylady. Keseneniń jaryqtandyrý jáne jeldetkish júıeleri jóndelip, qazaq handarynyń májilis ótkizetin jáne elshilerdi qabyldaýǵa arnalǵan Úlken Aqsaraı bólmesi tolyǵymen qaıta qalpyna keltiriledi. Ózge de zaldardyń ekspozıtsııalary, sonyń ishinde Qazandyq pen Qudyqhana bólmeleri restavratsııalanady. Dál osyndaı jańǵyrtý jumystary Kúltóbe qalashyǵynda da qaıta jańǵyrtylady. Arheologııalyq zertteý jumystarynyń negizinde qalanyń 27 ga aýmaǵynda, úsh jyl ishinde 50-den astam izderi saqtalǵan qurylystardy salý josparlanýda.
«Joba boıynsha Túrkistanǵa arnaıy Hıýa, Samarqand tarıhı qalalaryn qalpyna keltirý boıynsha mol tájirıbesi bar Óbekstandyq restavrator mamandar shaqyryldy. Búgingi tańda Qazaqstan men Ózbekstan Mádenıet mınıstrlikteri arasynda yntymaqtastyq týraly Memorandýmǵa qol qoıyldy»,- dedi Aqtoty Raıymqulova.
Vıtse-mınıstr sondaı-aq XVI-XVII ǵasyrdaǵy Ábilmámbet hannyń ordasynyń keıbir bólikteri burynǵy qalpyna keltirip, onyń negizgi arheologııalyq fragmentterin konservatsııalaý jáne mýzeılendirý josparlanyp otyr. Jobaǵa sáıkes qysqy Han Ordasynyń rýhyn, turmys-tirshiligin jáne ereksheligin kórsetý kózdelgen. Bul Túrkistanda Qazaq handyǵynyń iri saıası ortalyǵy retinde jáne qalanyń tarıhı-mádenı áleýetin kórsetedi. Budan ózge XVI-XVII ǵasyrǵa tıesili Han meshitiniń saz kesek qabyrǵalary men meshittiń shatyry jáne kúmbezderin kúrdeli restavratsııalaý, barlyq bólmelerindegi ıntererlerdi jóndeý kózdelip otyr.
«Jańǵyrtý jumystary 40 meshittiń ishinen qazirgi zamanǵa deıin jetken jalǵyz Juma meshiti (XI-XII ǵǵ.), Qylýet jerasty meshiti (XI-XII ǵǵ.), ortaǵasyrlyq shyǵys monshasy (XV ǵasyr), Rabııa Sultan Begim men Esim han, Segiz qyrly kesene, Shildehana, XIX ǵasyrdyń sońyndaǵy Kazarma ǵımaraty jańǵyrtylady. XIX ǵasyrdaǵy Túrkistan tsıtadeliniń kósheleri men "Jeti Ata" qaqpasynan kesenege deıingi ortalyq magıstraldy kóshe qalpyna keltiriledi. Sonymen qatar Darbaza jáne Mússálá, Taqııa jáne Jeti ata qaqpalaryna restavratsııa jumystary júrgiziletin bolady. Búginde sheteldik kompanııalar atalǵan jobaǵa qatysýǵa úlken qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Máselen, ózbek kompanııasy qazaqstandyq kompanııalarmen yntymaqtastyq ornatyp, orta ǵasyr dáýirindegi maıolıkter men kirpishterdi daıyndaý sheberhanalaryn ashýǵa ázir»,- dedi Aqtoty Raıymqulova.
Memleket Basshysynyń qoldaýymen jobany iske asyrý barlyq qosymsha ınfraqurylymdy damytýǵa, jańa jumys oryndaryn ashýǵa jáne qyzmet kórsetý obektilerin qurýǵa áser etetin orasan zor múmkindikter bermek. Munda sondaı-aq jańa shyǵarmashylyq sheberhanalar ashylyp, qolónershilik kásip jandanbaq. Munyń barlyǵy álemniń túkpir-túkpirinen Túrkistanǵa keletin týrıster men zııaratshylar sanyn on mıllıon adamǵa deıin ulǵaıtýǵa jáne olardyń qalada bolý ýaqytyn birneshe saǵattan 4-5 kúnge deıin ulǵaıtýǵa múmkindik bermek.
