Túrki memleketteri uıymynyń úkimet basshylary Bakýde óńirlik yntymaqtastyq máselelerin qarastyrdy
BAKÝ. KAZINFORM – Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-mınıstri Oljas Bektenov Ázerbaıjannyń Baký qalasynda ótken Túrki memleketteri uıymyna múshe elderdiń úkimet basshylarynyń kezdesýine qatysty. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Jumys sapary aıasynda Oljas Bektenov Ázerbaıjan prezıdenti Ilham Álıevtiń Túrki memleketteri uıymyna qatysýshy elderdiń delegatsııa basshylarymen ujymdyq qabyldaýyna jáne uıymǵa múshe memleketterdiń úkimet basshylary men vıtse-prezıdentiniń ekinshi kezdesýine bardy.
Ázerbaıjan Prezıdentimen ótken kezdesýde saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen birlesken jobalardy iske asyrý máseleleri talqylandy. Oljas Bektenov Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń sálemi men lebizin jetkizip, eki el arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń odan ári nyǵaıa túsetinine nazar aýdardy. Qazaqstan Úkimeti ónerkásip, kólik-tranzıt, aýyl sharýashylyǵy, energetıka, tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt salalaryndaǵy áriptestikti damytýǵa basymdyq beredi.
Túrki memleketteri uıymy úkimet basshylary men vıtse-prezıdentiniń ekinshi kezdesýine Ázerbaıjan Premer-mınıstri Álı Asadov, Qyrǵyzstan Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy Adylbek Kasymalıev, Túrkııa vıtse-prezıdenti Djevdet Iylmaz, Ózbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, TMU Bas hatshysy Kýbanychbek Ómiralıev jáne baqylaýshylar qatysty.
Kezdesý barysynda uıym músheleriniń tapsyrmalaryn oryndaý barysy qaralyp, óńirlik jáne jahandyq syn-qaterlerge qarsy ózara is-qımyl, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq baılanystardy keńeıtý, kólik ınfraqurylymyn damytý, Orta dálizdiń tsıfrlyq ıntegratsııasy jáne energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý máseleleri talqylandy.
QR Premer-mınıstri Oljas Bektenov ekonomıkalyq yntymaqtastyqty arttyrýda TMU-nyń róli ósip kele jatqanyn atap ótti. Ol Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń sózderine súıene otyryp, uıymnyń negizin qalaýshylar retinde túrki ıntegratsııasyn uzaq merzimdi, pragmatıkalyq jáne ekonomıkalyq baǵyttalǵan úderis retinde qarastyratynyn jetkizdi.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan men Túrki memleketteri uıymyna múshe elderdiń ózara saýda kólemi 12,9 mıllıard AQSh dollaryna jetken. Qazaqstan bul múmkindikterdi tıimdi paıdalana otyryp, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestıtsııalyq qatynastardy odan ári damytýǵa múddeli.
Túrki elderiniń saýda-ónerkásip palatalary odaǵyn kúsheıtip, ony Túrki ınvestıtsııalyq qorymen tyǵyz baılanystyrý qajettigi atap ótildi. Bul uıymnyń ekonomıkalyq ınstıtýttary arasyndaǵy ózara áreketti jaqsartýǵa yqpal etedi.
Qazaqstan Bishkekte ótken TMU-nyń XI sammıtinde qol qoıylǵan Tsıfrlyq ekonomıka salasyndaǵy áriptestik týraly kelisimdi (DEPA) ratıfıkatsııalaýdy jedeldetýge nıetti. Sondaı-aq, Túrki memleketteriniń óńirlik metrologııalyq uıymy (TURKMET) qurylyp, tolyq iske qosylýy tıis.
Túrkistan qalasynda bızneske qoldaý kórsetý maqsatynda «Turan» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy quryldy. Qazaqstan bul aımaqta Túrki memleketteri uıymyna múshe elderdiń qatysýymen jańa birlesken óndirister men tehnologııalyq klasterlerdi damytýǵa daıyn ekenin rastady.
Kólik-tranzıt salasyndaǵy yntymaqtastyqqa erekshe nazar aýdarylyp, Orta dálizdiń mártebesin arttyrý úshin bıyl Qazaqstan men Ázerbaıjan arasynda úkimetaralyq kelisimge qol qoıý josparlanýda. Zangezýr dáliziniń ashylýyn eskere otyryp, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytý qajettigi aıtyldy. Sonymen qatar, Qazaqstan Prezıdenti usynǵan TMU Tsıfrlyq monıtorıng ortalyǵy Orta dálizdiń damýyna qosymsha serpin beredi. Bul bastamany júzege asyrý úshin arnaıy jumys tobyn qurý usynyldy.
Oljas Bektenov ekologııalyq sheshimder men transshekaralyq energetıkalyq ınfraqurylymdy nyǵaıtý qajettigin atap ótti. Qazaqstan Úkimeti Memleket basshysynyń tapsyrmasymen energııa tıimdiligi boıynsha ozyq tájirıbeler keńesin qurý jáne Ortalyq Azııada sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný jónindegi birlesken baǵdarlamany ázirleý jumystaryn aıaqtap jatyr.
Sonymen qatar Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymynyń Azııa jáne Tynyq muhıty aımaǵyna arnalǵan ekonomıkalyq jáne áleýmettik komıssııasy (AzTMEÁK) aıasynda Tsıfrlyq sheshimder ortalyǵyn qurý bastamasyn kóterýde.
Kezdesý qorytyndysynda qatysýshylar Birlesken málimdeme qabyldady. Qujatta Ázerbaıjannyń Túrki memleketteri uıymy tóraǵalyǵy aıasyndaǵy jumysyna jáne basym baǵyttar boıynsha praktıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa qoldaý kórsetti.
Buǵan deıin Qazaqstan men Ýkraına arasyndaǵy taýar aınalymy 5,4% óskenin jazǵan edik.
