Túrki elderi arasynda QR-tólem júıesi biriktirilýi múmkin

ASTANA. KAZINFORM – Búgin Quryltaı otyrysynda «Túrki memleketteri uıymyna múshe memleketterdiń úkimetteri arasyndaǵy tsıfrlyq ekonomıka salasyndaǵy áriptestik týraly kelisimdi ratıfıkatsııalaý týraly» Zań eki oqylymda talqylanyp, qabyldandy.

Qyrǵyzstanda QR-kod tólemderiniń kólemi rekordtyq deńgeıge jetti
Foto: Kabar

Túrki elderimen saýda aınalymy 45 paıyzdan asty

Qujatty tanystyrǵan Saýda jáne ıntegratsııa mınıstri Arman Shaqqalıevtyń aıtýynsha, Kelisim Túrki memleketteri uıymyna múshe memleketterdiń tsıfrlyq ekonomıka jáne elektrondyq saýda salalaryndaǵy yntymaqtastyǵyn damytýǵa, sondaı-aq tsıfrlyq tehnologııalardy paıdalana otyryp, transshekaralyq saýdany damytýǵa baǵyttalǵan. Mundaı yntymaqtastyqtyń qajettiligi Qazaqstannyń Túrki memleketteri uıymyna múshe eldermen saýda-ekonomıkalyq qatynastarynyń damýynan jáne jańa úrdisterdi, eń aldymen elektrondyq saýdanyń qarqyndy damýyn eskerý talabynan týyndaıdy.

- 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń Túrki memleketteri uıymy elderimen taýar aınalymy ótken jylmen salystyrǵanda 13,9 paıyzǵa ulǵaıyp, 13 mıllıard AQSh dollaryn qurady. Bul rette Qazaqstannyń eksporty 20,6 paıyzǵa ósip, 9 mıllıard 540 mıllıon AQSh dollaryna jetti. Oń úrdis bıyl da saqtalyp otyr. 2026 jyldyń 8 aıynda taýar aınalymy ótken jylmen salystyrǵanda 45,2 paıyzǵa ulǵaıyp, 11 mıllıard 500 mıllıon AQSh dollaryn qurady. Qazaqstannyń Túrki memleketteri uıymy elderine eksporty 53,8 paıyzǵa ósip, 9 mıllıard 150 mıllıon AQSh dollaryna jetti, - dedi mınıstr.

Sonymen qatar ol saýdanyń sıpaty da ózgerip kele jatqanyn aıtty.

- Elektrondyq saýda, elektrondyq qujat, tsıfrlyq tólem, derek almasýdyń jáne logıstıkalyq sheshimderdiń mańyzyn arttyra otyryp, halyqaralyq saýda qatynasyn damytýdyń mańyzdy baǵyttarynyń birine aınaldy. Osy jaǵdaıda taýar aınalymyna ǵana emes, elder arasyndaǵy taýar qozǵalysyn súıemeldeıtin tsıfrlyq ózara is-qımyl tetikterin de damytý mańyzdy, - dedi ol.

Mınıstrdiń aıtýynsha, kelisimde atalǵan baǵyttar boıynsha:

— elektrondyq saýda qujattary men shot-faktýralarǵa;

— kedendik jáne kóliktik derekter almasýǵa;

— tsıfrlyq logıstıkaǵa;

— transshekaralyq elektrondyq tólemderge;

— tutynýshylardyń quqyqtary men derbes derekterdi qorǵaýǵa;

— sondaı-aq kıberqaýipsizdik pen tsıfrlyq naryqtaryndaǵy básekelestikke qatysty yntymaqtastyq kózdelgen.

- Atalǵan baǵyttardyń praktıkalyq mańyzy tsıfrlyq rásimderdi ózara kelisilgen tártippen júzege asyrý, aqparat jáne tájirıbe almasýǵa jaǵdaı jasaıdy. Bul rette kelisim barlyq memleketter úshin biryńǵaı tsıfrlyq júıe qurýdy nemese ulttyq zańnamany avtomatty túrde ózgertýdi kózdemeıdi. Yntymaqtastyq árbir taraptyń zańnamasy men ózi qabyldaǵan halyqaralyq mindettemelerin eskere otyryp júzege asyrylady. Atalǵan jumysty úılestirý úshin kelisimdi iske asyrý máselelerin qaraıtyn jáne yntymaqtastyqtyń odan arǵy baǵyttaryn aıqyndaıtyn Birlesken komıtet qurý kózdelgen, - dedi Arman Shaqqalıev.

Osy oraıda depýtat Abbat Órisbaev mınıstrden zań jobasy qabyldanǵan jaǵdaıda qazaqstandyq shaǵyn, orta bıznes sýbektilerine Túrkııa, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan elderiniń tsıfrlyq naryqtaryna shyǵý úshin qandaı jańa múmkindikter týyndaıtynyn jáne kelisimde otandyq kásipkerlerdiń atalǵan naryqtarǵa qol jetkizýin jeńildetý ári halyqaralyq elektrondyq saýda kólemin ulǵaıtý maqsatynda qandaı naqty sharalar kózdelgenin surady.

Mınıstrdiń atap ótýinshe, Qazaqstan bıznesi úshin basty múmkindik – elektrondyq saýda alańdary arqyly Túrki memleketteriniń naryqtaryna shyǵý.

- Osy baǵytta memlekettik organdarmen birlesip, naqty Jol kartasyn ázirleýdi josparlap otyrmyz. Onda úsh basty negizgi baǵyt bolady. Birinshi – saýda jáne kedendik rásimderdi tsıfrlandyrý, onyń ishinde keden organdarynyń aqparattyq júıelerin ózara baılanystyrý. Ekinshi – transshekaralyq tólemderdi damytý. Úshinshi – qazaqstandyq kásipkerlerdiń elektrondyq saýdasyn jáne halyqaralyq iskerlik baılanystaryn keńeıtý. Bul sharalar kásipkerlerdiń shyǵyndaryn azaıtyp, tólem jasaý jáne taýar jetkizý protsesterin jeńildetýge múmkindik beredi, - dedi mınıstr.

Al depýtat Maqsut Nasıbýlov kelisimniń 14-baby 1-tarmaǵyna sáıkes ár tarapqa ishki ónim berýshiler týraly derekter bazasyn qurý nemese júrgizý usynylyp otyrǵanyn, elimizdiń Ónerkásip jáne qurylys mınıstrliginde sol sııaqty derekqor bazasy bar ekenine nazar aýdartty.

- Kelisim erejelerin iske asyrý maqsatynda ishki ónim berýshiler týraly biryńǵaı nemese kelisilgen derekter bazasyn qalyptastyrýdy jáne júrgizýdi qamtamasyz etý qalaı josparlanǵan? Ónerkásip, qurylys mınıstrliginiń qoldanystaǵy bazasyn pysyqtap, odan ári paıdalanasyzdar ma álde jeke aqparattyq resýrs qurý josparda bar ma? - dedi ol.

Saýalǵa aldymen jaýap bergen Saýda mınıstri kelisim jańa aqparattyq júıe qurýdy mindettemeıtinin basa aıtty.

- Basty ustanymymyz – qoldanystaǵy memlekettik aqparattyq júıelerdi paıdalaný. Bizde naqty tizilim bar. Qajet bolǵan jaǵdaıda osy tizilimdi jetildirý jáne ony qosymsha aqparat nemese derektermen keńeıtý qarastyramyz, - dedi ol.

Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Iran Sharhan e-ondiris.gov.kz aqparattyq júıesi jetildiriletinin atap ótti. Atap aıtqanda, júıege qyzmetter men taýar óndirýshilerdiń tańdaý múmkindigi engizilip, aǵylshyn tilinde aqparat alýǵa múmkindik jasalady.

Depýtat Nurgúl Taý Túrki memleketteri uıymy memleketteriniń biryńǵaı tsıfrlyq elektrondyy saýda alańyn qurý máselesine qyzyǵýshylyq tanytty. Osy jaıtqa qatysty pikir bildirgen Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý birinshi vıtse-mınıstri Rostıslav Konıashkınniń aıtýynsha, otandyq kompanııalardyń basqa elderdiń bıznesine qatysýyna múmkindik jasaý úshin elektrondyq tsıfrlyq qoltańbalardy ózara taný qajet.

- Qazir osy baǵytta jumys istep jatyrmyz. Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan jáne Ózbekstanmen bul boıynsha tabysty tájirıbemiz bar. Endi osy yntymaqtastyqty keńeıtemiz. Atap aıtqanda, fınteh salasyndaǵy kelisim týraly aıtatyn bolsaq, qazir Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Túrki memleketteri uıymy aıasynda basqa eldermen tájirıbe almasyp jatyr. Al Ulttyq bank QR-kodtar boıynsha tólem júıelerin ıntegratsııalaý máselesin pysyqtap ústinde. Elimizde biryńǵaı QR júıesi sátti iske qosyldy. Bul saýda baılanystaryn keńeıtýge, sondaı-aq Túrki memleketteri uıymyna múshe elder arasynda QR-kodtardy ózara taný men oqýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi, - dedi birinshi vıtse-mınıstr.

Túrki elderi QR-tólem júıelerin yqpaldastyrmaq

Zań jobasyn talqylaý barysynda depýtat Tilektes Adambekov elektrondyq saýda naryǵy ósip kele jatqan el retinde Qazaqstan úshin ishki tsıfrlyq servısterdi damytý ǵana emes, olardy Túrki memleketteri uıymy elderiniń syrtqy tsıfrlyq naryqtaryna ıntegratsııalaýdy qamtamasyz etý de mańyzdy ekenin aıtty.

- Túrki memleketteri uıymy Qazaqstannyń óńir elderimen saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyǵyn tereńdetýdiń mańyzdy alańy sanalady. Túrki memleketteri uıymy aıasynda tsıfrlyq ózara is-qımyldy damytý ózara saýdany keńeıtýge jáne iskerlik baılanystardy nyǵaıtýǵa qosymsha múmkindikter ashady. Qaralyp otyrǵan kelisim elektrondyq qujattar, tsıfrlyq logıstıka, transshekaralyq tólemder, derekter almasý jáne tutynýshylardy qorǵaý sııaqty baǵyttar boıynsha memleketterdiń jumysyn úılestirýge negiz qalaıdy, - dedi depýtat.

Onyń paıymynsha, kózdelgen ýaǵdalastyqtardy is júzinde iske asyrý úshin jumystyń naqty baǵyttaryn, is-sharalardyń rettiligin jáne jaýapty oryndaýshylardy aıqyndaý qajet. Osyǵan baılanysty Saýda jáne ıntegratsııa mınıstrligi múddeli memlekettik organdarmen birlesip, kelisimdi iske asyrý jónindegi is-sharalar josparyn ázirleýi tıis.

Onda ózara is-qımyldyń basym baǵyttaryn, naqty is-sharalardy, olardy oryndaý merzimderin jáne jaýapty oryndaýshylardy aıqyndaý qajet. Mundaı tásil memlekettik organdardyń quzyreti aıasynda jáne ulttyq zańnamany eskere otyryp, Kelisimdi iske asyrý boıynsha dáıekti jumysty qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

- Kelisimdi ratıfıkatsııalaý qazaqstandyq taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdi Túrki memleketteri uıymyna múshe memleketterdiń naryǵynda ilgeriletý úshin qosymsha jaǵdaılar jasaıdy, - dep túıindedi sózin Tilektes Adambekov.

Aıta keteıik, Túrki memleketteri uıymyna tóraǵalyq Túrkııaǵa ótti.