Túrki álemine ortaq ǵylymı keńistik qajet – sarapshy
ALMATY. KAZINFORM - Almatyda ótip jatqan halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııada túrki memleketteri arasyndaǵy ǵylymı jáne mádenı baılanystardy damytýda túrkitanýdyń mańyzy týraly aıtyldy.
Túrkııadaǵy Kyrshehır Ahı Evran ýnıversıtetiniń Abaı atyndaǵy Qazaq tili, ádebıeti jáne mádenıeti ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń dırektory Osman Qabadaıy «Túrki memleketteriniń ıntegratsııasy jəne túrkitanýdyń qazirgi damý baǵyttary: Qazaqstan – Túrkııa ǵylymı-mədenı yntymaqtastyǵy negizinde» baıandamasyn oqydy.
Onyń sózinshe, túrki memleketteri arasyndaǵy ǵylymı jáne mádenı baılanystardy damytýda túrkitanýdyń mańyzy artyp keledi. Ortaq tarıhı-mádenı murany zertteıtin bul ǵylym túrki halyqtarynyń tilin, ádebıeti men mádenıetin tanytýǵa, sondaı-aq birlesken ǵylymı jobalar men bilim berý baǵdarlamalaryn damytýǵa múmkindik beredi deıdi.
Zertteýshiniń pikirinshe, qazirgi túrkitaný tek til men ádebıetti zertteýmen shektelmeıdi. Ol tarıh, mádenıettaný, etnologııa, arheologııa, qoljazbataný, tsıfrlyq gýmanıtarıstıka, bilim berý jáne mádenı dıplomatııa salalarymen tyǵyz baılanysta.
Sonymen qatar ol túrki memleketteri arasyndaǵy akademııalyq baılanysta Túrki ýnıversıtetteri odaǵy (TURKUNIB) men «Orhon» baǵdarlamasynyń mańyzyna toqtaldy. Bul bastamalar stýdentter men oqytýshylardyń akademııalyq almasýyna jáne ortaq bilim berý keńistigin damytýǵa baǵyttalǵan.
Ortaq ǵylymı keńistikti qalaı damytýǵa bolady?
Qabadaıy túrki álemindegi ıntegratsııany tereńdetý úshin birneshe baǵytqa basymdyq berýdi usynady.
Birinshisi – Túrki memleketteriniń joǵary oqý oryndary arasynda birlesken túrkitaný baǵdarlamalaryn ashý. Bul stýdentter men zertteýshilerdiń ortaq ǵylymı jobalarǵa qatysýyna jol ashady.
Ekinshisi – túrki tilderiniń elektrondyq korpýstary men ortaq tsıfrlyq bıblıografııalyq bazalaryn qurý. Mundaı ınfraqurylym ǵylymı eńbekter men jazba muralardy júıeleýge, olardy zertteýshilerge qoljetimdi etýge múmkindik beredi.
Úshinshisi – jas ǵalymdardy qoldaý. Ol úshin akademııalyq utqyrlyqty keńeıtip, halyqaralyq granttar men taǵylymdamalar sanyn arttyrý qajet.
Zertteýshiniń túıindeýinshe, túrkitaný ortaq tarıhı-mádenı murany zertteýmen ǵana shektelmeı, túrki halyqtary arasyndaǵy ózara túsinistikti nyǵaıtýǵa jáne ǵylymı yntymaqtastyqty damytýǵa úles qosady.
Eske salaıyq, Almatyda «Qazaqstan men Shyǵys áleminiń tarıhı-mádenı, saıası-ekonomıkalyq qarym-qatynastary: tarıhy, búgini jáne damý betalysy» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferentsııasy ótip jatyr. Buǵan deıin shyǵystanýshy Shyǵys arhıvterinen Qazaqstan tarıhyna qatysty myńdaǵan eńbek tabylǵanyn aıtty.
Konferentsııada spıkerlerdiń biri Qazaqstan birneshe kólik dálizin ushtastyrý arqyly tranzıt múmkindigin keńeıtetinin aıtyp berdi.
