Týrızm el ekonomıkasynyń negizgi salasyna aınalmaq
ASTANA. QazAqparat - Álemde «tútinsiz ónerkásip» atanǵan týrızm salasyn damytý ekonomıkanyń basym baǵyttaryna aınalýy tıis. Ol úshin bul salaǵa qajet qarajat kólemi bıýdjetten tolyqqandy qarastyrylýmen qatar túrli salyqtyq jeńildikter, arzan nesıe, sýbsıdııa máseleri júıeli túrde sheshilýi lázim.
Úkimet bıyl 2020 jylǵa arnalǵan jańa tujyrymdamasyn tanystyrǵan bolatyn. Onda týrızm salasynyń álemdik ekonomıkadaǵy róli aıtarlyqtaı mańyzǵa ıe ekendigi, máselen, dúnıe júzinde árbir on birinshi jumys ornynyń osy saladan ashylyp otyrǵandyǵy atap kórsetilgen edi. Aıtalyq, álem deńgeıindegi jalpy ishki ónimde týrızmniń úlesi on paıyzǵa jetýge taıaý eken. Tipti birqatar elderde bul kórsetkish jıyrma paıyzǵa jaqyndap qalǵan. Osylaısha, týrızm salasy kóptegen elderdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń basty tetigi qyzmetin atqaryp otyr. Qazaqstannyń da osyndaı deńgeıge jetýge tolyq múmkindigi bar. Bul úshin aldymen qarjylyq jáne zańnamalyq turǵydan qoldaý qajet.
Jalpy elimiz úshin búginde ásirese, Qazaqstanda halyqaralyq týrızm naryǵyna enýdiń bizde naqty perspektıvalary bar. Máselen, týrızm ósiminiń úshten eki bóligi kórshiles memleketter arqyly qamtamasyz etiledi. Qazaqstan úshin bul shamamen on mıllıon týrısterdi qamtıdy jáne buǵan Qytaı, Reseı, Taıaý Shyǵys pen Eýropany da qamtýǵa bolady. Alaıda, joǵaryda aıtylǵandaı, ınfraqurylymnyń nasharlyǵy, qyzmet sapasynyń tómendigi saldarynan eldegi Qazaqstan týrızmi sheteldikterdi aıtpaǵanda, óz halqymyz úshin tartymsyz sala bolyp otyr. Qazaqstandyq týrıster arqyly elimizden jylyna 400 mln dollar shetel asyp jatyr. Munyń basty sebebi elimizdegi demalys oryndary qunynyń joǵarylyǵy. Baǵanyń qymbattyǵy da toıyp sekirýden emes. Kásipkerler demalys orynyn salýǵa ketken jáne qys mezgili kezinde jumys istemegen ýaqyttardaǵy shyǵyndaryn óndirý úshin osylaı etýge májbúr.
Degenmen, týrızm salasyn damytýǵa qarjy az bólinip jatqan joq. Máselen, Qazaqstanda Týrızmdi damytýdyń bes jylǵa (2007-2011 jyldar) arnalǵan memlekettik baǵdarlamasy qabyldanyp, onyń sheńberinde el bıýdjetinen 60 mlrd teńgege deıin qarajat qarastyrylǵan. 2010 jyly atalǵan baǵdarlama ındýstrıaldy saıasat quramynyń biri retinde Údemeli ındýstrıaldy-ınnovatsııalyq damý memlekettik baǵdarlamasyna jeke bólim bolyp engizildi.
Alaıda, ındýstrııalandyrýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan ekinshi kezeń jobasyna týrıstik sala qosylmaı qaldy. Bul bizdiń osy segmentke nemquraıly qaraǵandyqtyń belgisi. Eń ókinishtisi, sala jumysy tıisti baqylaýdan syrt qalǵan. Sol sebepti týrızmniń tolyqqandy damýyna jumys isteıtin pármendi baǵdarlama qabyldap, onda syrttan keletin jáne ishki týrızm kólemin ulǵaıtý esebinen turǵyndardy jumyspen, memleket pen halyq kirisiniń turaqty ósimin qamtamasyz etý úshin básekege qabiletti týrıstik ındýstrııany qurý týraly másele kóterilip keledi. Bul úshin Úkimet jáne jergilikti atqarýshy organdar joǵaryda atalǵan sharalarmen qatar densaýlyq jáne sanıtarlyq-gıgıenalyq jaǵdaılardyń jaı-kúıine baqylaýdy kúsheıtip, memlekettik-jekemenshik áriptestik jáne ınvestıtsııalyq preferentsııalar berý tetikterin jetildirip, óńirlik deńgeıde jeke týrızm basqarmalaryn qurý, týrızm salasyndaǵy saıasattyń iske asyrylýyna birinshi basshylardyń derbes jaýapkershiligin bekitýge qatysty sharalar qabyldaýy qajet.
