Turǵyndardyń densaýlyǵy - memlekettiń damýy men órkendeýiniń arqaýy - S. Dıqanbaeva
ALMATY. 5 sáýir. QazAqparat /Názıra Eleýhan/ - Elde adamdardyń tek 15,5 paıyzy ǵana kúndelikti 30 mınýttan asa ýaqyt dene shynyqtyrýmen aınalysady.
Bul týraly búgin Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý problemalary ulttyq ortalyǵynda Dúnıejúzilik densaýlyq kúnine arnalǵan «Jumys isteıtin turǵyndardyń densaýlyǵyn nyǵaıtý jáne qorǵaý» degen taqyrypppen ótken «dóńgelek ústel» otyrysynda aıtyldy.
«Turǵyndardyń densaýlyǵy - memlekettiń damýy men órkendeýiniń arqaýy. Sondyqtan, eldiń orta ómir súrý jasyn uzartýda ulttyń saýyǵýyn qamtamasyz etetin tetikterdi jetildirip jáne engizip otyrý qajet. Biraq, adamdardyń belsendi qatysýynsyz ult densaýlyǵyn saqtaý problemalarynyń bir bóligin de sheshý múmkin emes. Elimizdiń barlyq halqy óz densaýlyǵyn jáne óz balalarynyń densaýlyǵyn nyǵaıtý men saqtaýǵa jaýapkershilikpen qaraýlary kerek», - dep atap ótti otyrys barysynda Salaýatty ómir saltyn qalyptastyrý problemalary ulttyq ortalyǵynyń dırektory Sáýle Dıqanbaeva.
Onyń aıtýynsha, qaýip-qaterdiń kóp taralýy kóbine turǵyndardyń óz densaýlyǵyna, óz otbasynyń jáne aınalasyndaǵylardyń densaýlyǵyna salǵyrt qaraýynan bolýda. «Ólim qurylymyndaǵy basty pozıtsııany qan aınalymy, isik, tynys alý jáne as qorytý músheleriniń aýrýlary bolyp otyr. Bul aýrýlardyń túp-tamyrynda temeki tartý, alkogol tutyný jáne basqa da zııandvy ádetterdiń yqpaly jatyr. Elimiz turǵyndarynyń ómir saltyna áleýmettik zertteý júrgizgende, Qazaqstanda temeki tartý 12 jastan joǵary turǵyndar arasynda 27 paıyzdy, alkogoldi qaýipti mólsherde qoldaný - 17 paıyzdy, al artyq salmaq - 37 paıyzdy qurady», - dedi ol.
Onyń pikirinshe, adamdardyń ómir saltyna belsendi jáne júıeli túrde kirisý olardyń densaýlyǵyn nyǵaıtý men saqtaýda oń nátıje beredi. «Oǵan ártúrli eldiń júrgizgen tájirıbeler men halyqaralyq zertteýlerdegi málimetter dálel bola alady. Máselen, alkogoldi densaýlyqqa qaýipti mólsherde qoldanýdy 10% tómendetsek, er adamdar arasyndaǵy ólimdi 20 paıyzǵa, baqytsyz jaǵdaılardan bolatyn ólimdi 5 paıyzǵa qysqartýǵa bolady. Eger halyq jemis jáne kókónisterdi kúnine ortasha alǵanda 400 gramǵa deıin tutynsa, júrektiń ıshemııalyq aýrýyn 20%-ǵa, ınsýltty - 25%, qaterli isikti - 20%-ǵa tómendetýge bolady. Holesterın deńgeıin 1% tómendetý, júrektiń ıshemııalyq aýrýynan kóz jumýdy 2-4% tómendetedi. Temeki tartýdy 1% tómendetý mıokard ınfarktinen 2000 ólimniń aldyn alady. Arterıaldyq qan qysymynyń kóterilýin 1%-ǵa azaıtý jylyna 1500 ómirdi saqtaıdy», - dedi S. Dıqanbaeva.
