Turǵyndar kóppáterli úıdegi ortaq múlikten qalaı tabys alady

Jertóle, shatyr nemese baspaldaq astyndaǵy keńistik ıesiz aýmaq emes, kóppáterli úıdiń ortaq múlkiniń bir bóligi sanalady. Qazaqstanda menshik ıeleri mundaı múliktiń jekelegen bólikterin jalǵa bere alady, alaıda bul sheshimdi birjaqty tártippen qabyldaýǵa bolmaıdy, óıtkeni osy másele jalpy jınalystyń quzyretine jatady.

-Turǵyn úı qatynastary týraly» Zańda kondomınıým obektisiniń ortaq múlkine úıdiń qasbeti, kireberis, vestıbıýlder, holdar, dálizder, baspaldaq alańdary, lıftiler, shatyr, shatyr astyndaǵy tehnıkalyq qabattar, jertóleler, úıge ortaq ınjenerlik júıeler men jer ýchaskesi kiredi.

Sonymen qatar, zańda ortaq múliktiń bir bóligin menshik ıesine nemese úshinshi tarapqa jalǵa berý múmkindigi kózdelgen. Bul másele boıynsha sheshimdi menshik ıeleriniń jalpy jınalysy qabyldaıdy.

Osy turǵyda naqty neni jalǵa berýge bolatynyn, mundaı sheshimdi qalaı resimdeý kerektigin jáne jalǵa berýden túsken tabystyń qaıda baǵyttalýy tıis ekenin anyqtaý úshin zańger Arys Danaǵatovtan suradyq.

Sarapshynyń aıtýynsha, turǵyndar aldymen tańdalǵan keńistiktiń nemese jer ýchaskesiniń shynymen de turǵyn úıdiń ortaq múlkine jatatynyna kóz jetkizýi tıis. Ol úshin tehnıkalyq qujattamany tekserý mańyzdy.

- Birinshiden, úıdiń tehnıkalyq pasportyn tekserý kerek. Eger jalǵa beriletin úı-jaı nemese aýmaq jeke menshik emes, ortaq múlik retinde kórsetilse, bul páter ıelerine óz úlesterine sáıkes tıesili ekenin bildiredi. Tıisinshe, bul keńistikke qatysty kez kelgen sheshim tek ujymdyq sıpatta qabyldanýy tıis, – dedi Arys Danaǵatov.

Zańgerdiń aıtýynsha, mundaı jyljymaıtyn múlikti paıdalanýdyń birneshe joly bar. Birinshi qabattaǵy nemese jertóledegi turǵyn emes úı-jaıdy dúkenge, tapsyrys qabyldaý pýnktine nemese sheberhanaǵa aınaldyrýǵa bolady. Ǵımarattyń qasbeti nemese búıir qabyrǵasy jarnama ornalastyrýǵa, kireberis aldyndaǵy nemese aýladaǵy aýmaq saýda avtomatyn qoıýǵa, al shatyrdaǵy nemese jertóledegi tehnıkalyq keńistik ınternet-provaıder men telekommýnıkatsııa operatorynyń jabdyqtaryn ornatýǵa paıdalanylýy múmkin.

Degenmen, jalǵa alýshyny izdemes buryn, menshik ıeleri tıisti sheshim qabyldaýy qajet. Zańnamada ortaq múliktiń bir bóligin jalǵa berý máselesin sheshý menshik ıeleriniń jalpy jınalysynyń quzyretine jatatyny naqty kórsetilgen.

Arys Danaǵatov bul máseleni qaraýdy bastamashylyq etýge menshik ıesiniń, tóraǵanyń nemese basqarmanyń quqyly ekenin atap ótti. Alaıda, jalǵa berý máselesin turǵyndar arasynda jaı ǵana talqylaýmen shektelmeı, ony jınalystyń kún tártibine resmı túrde engizý mańyzdy.

- Kez kelgen menshik ıesi, tóraǵa nemese basqarma naqty bir úı-jaıdy nemese aýmaqty jalǵa berý máselesin jalpy jınalystyń qaraýyna usyna alady. Zań eki tásilge de ruqsat beretindikten, jınalys tikeleı qatysý arqyly nemese syrttaı daýys berý (ıaǵnı jazbasha túrde) arqyly ótkizilýi múmkin. Basty talap – ortaq múlikti jalǵa berý máselesin kún tártibine resmı túrde engizý jáne barlyq menshik ıelerin aldyn ala habardar etý, – dep túsindirdi sarapshy.

Jınalys ótkizýdiń qazirgi erejelerine sáıkes, bastamashy menshik ıelerin jınalystyń formaty, kúni, ótetin orny jáne kún tártibi týraly keminde kúntizbelik bes kún buryn habardar etýge tıis. Jınalysta qabyldanǵan sheshimder hattamada resimdelýi qajet.

Danaǵatovtyń sózine qaraǵanda, hattama keıinnen jasalatyn jalǵa berý shartyna qatysty negizgi qujat sanalady. Onda daýys berý nátıjesi men qabyldanǵan sheshim mindetti túrde kórsetilýi tıis.

- Hattamada kimniń ne úshin daýys bergeni, daýys berý nátıjeleri, sondaı-aq jınalys tóraǵasy men hatshysynyń qoldary tirkeledi. Dál osy qujat tóraǵaǵa úı turǵyndary atynan jalǵa berý shartyna qol qoıýǵa ókilettik beredi. Shart jınalysta bekitilgen talaptarǵa, baǵaǵa jáne úı-jaıdy paıdalaný maqsatyna qatań sáıkestikte jasalýy tıis, — dep atap ótti ol.

Sheshim qabyldanǵannan keıin, kelisimshartqa qatysty másele týyndaıdy. Onyń talaptary menshik ıeleriniń naqty múlikke, ony paıdalaný merzimine, qunyna jáne maqsatyna qatysty qabyldaǵan sheshimine sáıkes kelýi tıis.

Munymen qosa, jalǵa berýden túsken qarajat tóraǵanyń nemese jekelegen turǵyndardyń jeke tabysy retinde sanalmaıdy. Zańnamaǵa sáıkes, ortaq múlikti paıdalanǵany úshin tólenetin jalǵa berý aqysy qoldanystaǵy basqarý qurylymyna baılanysty múlik ıeleri birlestiginiń (MIB) tıisti shotyna nemese kondomınıým múlkin basqarýshy uıymnyń shotyna aýdarylýy tıis.

Zańgerdiń aıtýynsha, bul qarajat bekitilgen bıýdjetke sáıkes úıdiń qajettilikterine jumsalýy kerek. Osylaısha, jalǵa berýden túsken tabysty ortaq múlikti kútip ustaýǵa, jóndeý jumystaryna nemese kúrdeli jóndeýge qajetti qarajatty jınaqtaýǵa baǵyttaýǵa bolady.

— Ortaq múlikti jalǵa berýden túsken tabys – jekelegen turǵynnyń jeke tabysy emes, birtutas múlik kesheni retindegi turǵyn úıge tıesili tabys. Sondyqtan bul qarajat jekelegen menshik ıeleriniń qaltasyna emes, turǵyn úıdiń shotyna, ıaǵnı MIB nemese seriktestiktiń arnaıy shotyna túsedi. Bul qarajat jalpy jınalysta bekitilgen bıýdjetke sáıkes – aǵymdaǵy jóndeý, kútip ustaý jáne kúrdeli jóndeýge jınaqtaý maqsatynda jumsalady, – dedi sarapshy.

Arys Danaǵatov jyljymaıtyn múlik ıeleri úshin yńǵaıly sanalatyn taǵy bir nusqa bar ekenin aıtty. Túsken tabysty úıdi kútip ustaý shyǵyndaryn jabýǵa baǵyttaýǵa bolady, bul óz kezeginde turǵyndarǵa túsetin qarjylyq salmaqty aıtarlyqtaı azaıtady.

— Óte keń taralǵan ári yńǵaıly tásil – bul qarajatty menshik ıeleri tóleıtin aı saıynǵy qyzmet kórsetý aqysy esebine jatqyzý. Іs júzinde turǵyndar qolma-qol aqsha almaıdy, biraq turǵyn úıdi kútip ustaý úshin tóleıtin somasy naqty azaıady. Bul da tabys tabýdyń bir túri, tek tikeleı tólem retinde emes, – dep túsindirdi zańger.

Sonymen qatar, turǵyndar osy qarajattyń jumsalýyn qadaǵalaı alýy tıis. Kóppáterli úılerdi basqarý jónindegi resmı nusqaýlyqtarda ortaq múlikti jalǵa berýden túsken tabystyń MIB-tiń qarjylyq eseptiliginde jeke kórsetilýi de qarastyrylǵan.

2026 jylǵa arnalǵan kún tártibindegi taǵy bir másele salyq salýǵa qatysty. Memlekettik kirister komıtetiniń túsindirýinshe, tıisti sharttar oryndalǵan jaǵdaıda, 2026 jylǵy 1 qańtardan bastap MIB (Múlik ıeleriniń birlestigi) kommertsııalyq emes uıym retinde tanylady. Menshik ıelerinen túsetin jarnalar korporatıvtik tabys salyǵynan (KTS) bosatylady. Alaıda, eger MIB kommertsııalyq qyzmetten (úı-jaılardy jalǵa berýden) tabys alsa, oǵan 20% mólsherlememen KTS salynady.

Basqasha aıtqanda, jalǵa berýden túsken tabysty jaı ǵana jınap alyp, turǵyndarǵa qolma-qol aqsha túrinde úlestirýge bolmaıdy. Ol belgilengen esep júıesi arqyly ótip, zań talaptary men MIB-tiń salyq mindettemelerine sáıkes jumsalýy tıis.

Sarapshy sondaı-aq jalpy jınalys sheshimin aınalyp ótý áreketterine baılanysty táýekelder týraly arnaıy eskertti. Onyń aıtýynsha, eger tóraǵa nemese bastamashy top óz betinshe kelisim jasasa, bul múlik ıeleri úshin de, jalǵa alýshy úshin de qıyndyqtar týdyrýy múmkin.

— Eger tóraǵa nemese bastamashyl top jalpy jınalystyń sheshiminsiz osyndaı kelisimge otyrsa, menshik ıeleri mámileni sot tártibimen daýlaýǵa quqyly. Bul jaǵdaı jalǵa alýshy úshin de tıimsiz: kelisimshart kez kelgen sátte jaramsyz dep tanylýy jáne odan úı-jaıdy bosatý talap etilýi múmkin. Sondyqtan rásimdeý protsesiniń durys júrgizilýinen turǵyndar da, áleýetti jalǵa alýshy da birdeı paıda kóredi — bul eki tarapty da qorǵaıdy, — dedi Arys Danaǵatov.

Aıta keteıik, buǵan deıin Almatyda MIB pen PIK qaryzdary kommýnaldyq tólem túbirteginde kórsetiletinin jazǵan edik.