Turǵyn úıdi mindetti saqtandyrý jáne JI-ombýdsmen: 2027 jyldan bastap qazaqstandyqtardy ne kútip tur
ALMATY.KAZINFORM - 2027 jyldan bastap Qazaqstanda azamattardyń banktermen aradaǵy daýlaryn sotqa deıin retteıtin biryńǵaı qarjy ombýdsmany jumys isteı bastaıdy. Sonymen qatar jańa saqtandyrý naryǵy týraly zań aıasynda turǵyn úılerdi tabıǵı apattardan mindetti saqtandyrý josparlanyp otyr.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova men Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov Qazaqstan qarjygerleriniń XIV kongresinde qarjy qyzmetterin tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý salasyndaǵy negizgi ózgerister týraly aıtty.
2026 jyly minez-qulyqtyq qadaǵalaý modeli engizildi. Onyń basty maqsaty – qarjy ónimderin ázirleý jáne satý kezeńinde-aq azamattardyń quqyǵyn buzýǵa jol bermeý. Kelesi kezeńde biryńǵaı qarjy ombýdsmeni iske qosylady. Ol 2027 jylǵy 1 qańtardan bastap tutynýshylar men qarjy uıymdary arasyndaǵy daýlardy sotqa deıin retteıtin biryńǵaı alańǵa aınalmaq.
Azamattar bıýrokratııalyq kedergilersiz jedel kómek alýy úshin Qarjy ombýdsmeni keńsesiniń bazasynda «bir tereze» qaǵıdaty boıynsha jumys isteıtin FinKomek tsıfrlyq platformasy iske qosylady.
- Qarjy ombýdsmeni keńsesiniń bazasynda jeke JI-kómekshisi bar FinKomek tsıfrlyq platformasy jumys isteıdi. Ol problemalyq bereshekti retteý, ótinishterdi qabyldaý jáne súıemeldeý, saqtandyrý zalalyn táýelsiz baǵalaý, qarjy ónimderin irikteý jáne kredıttik tarıhty baqylaý qyzmetterin biriktiredi, – dedi Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova.
Budan bólek, jańa tsıfrlyq júıege qarjylyq alaıaqtyqtan qorǵaný quraldary engiziledi. Olardyń qatarynda nesıe alýǵa erikti túrde tyıym salý, qarjy operatsııalaryn kúsheıtilgen baqylaý rejımi, senimdi tulǵalardy habardar etý jáne kúmándi áreketter anyqtalǵan jaǵdaıda shottardy jedel buǵattaý tetikteri bar.
Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov azamattardyń quqyǵyn qorǵaýǵa baǵyttalǵan sharalar alǵashqy nátıjesin bergenin atap ótti.
Bas prokýratýranyń málimetinshe, 2026 jyldyń toǵyz aıynda eldegi qarjylyq alaıaqtyq kólemi 2020 jyldan beri alǵash ret 20%-daı tómendegen.
Buǵan Ulttyq antıfrod-ortalyqtyń jumysy da áser etti. Ortalyq 130 mıllıard teńgeniń urlanýyna jol bermeı, qarajatty buǵattaýǵa múmkindik bergen. Sonymen qatar Іshki ister mınıstrligi kıberqylmystyń kúrdeli shemalaryn taldaý úshin NBK AI Platform platformasynyń múmkindikterin paıdalanyp keledi. Al Ulttyq banktiń bıometrııalyq sáıkestendirý servısteri aı saıyn shamamen 4 mıllıon qarjy operatsııasyn tekseredi.
Budan bólek bólshek kredıtteý naryǵyndaǵy shamadan tys ósim tejeldi. 2026 jyldyń toǵyz aıynda halyqqa berilgen jańa tutynýshylyq kredıtterdiń kólemi 4,3%-ǵa qysqarsa, bızneske berilgen qaryzdar 19,5%-ǵa ósken. Ulttyq banktiń baǵalaýynsha, azamattardyń shamadan tys qaryzǵa batý jaǵdaıy turaqtalyp, júıelik qaýip deńgeıine jetpeı otyr.
Qazaqstandyqtardy kútip turǵan taǵy bir mańyzdy ózgeris saqtandyrý salasyna qatysty. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi 2030 jylǵa deıingi salany damytý baǵdarlamasy men Saqtandyrý naryǵy týraly jańa zań jobasyn ázirledi. Baǵdarlama 18 bastamany qamtıdy.
Qujatta mindetti jáne mindettelgen saqtandyrý túrleri týraly zańnamany bir júıege biriktirý, sondaı-aq turǵyn úılerdi tabıǵı apattardan mindetti saqtandyrý kózdelgen. Bul shara sý tasqyny, jer silkinisi jáne basqa da tabıǵı apattar kezinde azamattardyń qarjylyq shyǵynyn óteýdiń senimdi tetigin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar memleket bıýdjetine túsetin júktemeni azaıtýǵa múmkindik beredi.
Saqtandyrý naryǵyndaǵy ózge de mańyzdy jańashyldyqtar:
* Saqtandyrý tólemderine kepildik berý qorynyń ókilettigin keńeıtý;
* Saqtandyrý táýekelderi men tarıfterin dál esepteý úshin Ortalyq aktýarıı ınstıtýtyn qurý;
* Zeınetaqy annýıtetteri men erikti medıtsınalyq saqtandyrýdyń biryńǵaı tsıfrlyq júıesin damytý;
* Elektrondyq sharttarǵa kóshý jáne olardy Saqtandyrýdyń biryńǵaı derekqorynda salany tolyq tsıfrlandyrý.
Sondaı-aq zań jobasynda sheteldik saqtandyrý kompanııalarynyń Qazaqstan naryǵyna shyǵýyn jeńildetý jáne Solvency II halyqaralyq tólem qabilettiligi standarttaryn engizý qarastyrylǵan.
Mádına Ábilqasymovanyń aıtýynsha, saqtandyrý jáne kapıtal naryqtarynyń eki segmentinde de retteýshi qadaǵalaýdyń negizgi baǵytyn qarjy ónimderin satý sapasyna jáne klıentterdiń quqyqtaryn qatań saqtaýǵa buryp otyr.
Eske salsaq, el ekonomıkasy 10 aıda 4,5% óskeni aıtyldy.