Túlekter keshine tyıym: Oqý-aǵartý mınıstrliginiń talaby zańdy ma

Oqý-aǵartý mınıstrliginiń bitirý keshine degen ustanymy kópke tanys. Qazir ortalyq stadıondarda, alańda resmı saltanatty shara ótpeıdi. Mektep ashanasyndaǵy bosqosýlar búginde umyt qaldy. Alaıda bitirý keshinen eshkim de jappaı bas tarta qoıǵan joq. Keıbiri meıramhanaǵa tapsyrys berip, ata-ana men balasy birge atap ótedi. Endi birinde jasóspirimder ózderi kesh uıymdastyryp, bólek toılaıdy. Tipti kottedj jaldaıtyny da bar.

Pavlodarlyq túlektiń anasy Lıýdmıla bul keshke jarty jyl buryn daıyndala bastaǵan. Túlekke arnalǵan lenta, kostıým alyp, fotosessııa jasady. Báriniń de aqshasyn tóledi. Synypta meıramhanadaǵy basqosýdan bas tartqany da bar. Ony da eshkim mindettemedi. Al bitirý keshine barǵysy keletin adamdarǵa tyıym salý durys emes dep sanaıdy.

— Biz merekelik basqosýdy qazirgi baǵaǵa qarap qarapaıym túrde ótkizemiz dep sheshtik. Barlyq ata-ana ortaq kelisimge keldi. Aldymen jan basyna 18 myń teńge alatyn meıramhanany tańdadyq. Keıin 13 000 teńgege tabyldy. Eń bastysy bitirý keshin birge ótkizgimiz keldi, — dedi Lıýdmıla.

Ata-analar meıramhanadan ózge fotografqa qosymsha 15 myń teńge, gúlge 10 myń teńge, júrgizýshige 10 myń teńge, usaq-túıek qajettilikke taǵy 10 myń teńge jınady.

Oqý-aǵartý mınıstrligi ne deıdi

Kazinform Oqý-aǵartý mınıstrligine resmı saýal joldady. Mınıstrliktiń habarlaýynsha, túlekter keshine tyıym qaýipsizdik pen qoǵamdyq tártipti saqtaýǵa, bilim berý uıymdarynda «Zań men tártip» qaǵıdatyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Sóıtip jergilikti atqarýshy organdarmen birigip, buıryq men qaýly qabyldady.

— Talap boıynsha oqý jyly aıaqtalǵan soń mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynda saltanatty is-sharalardy meıramhanalarda, dámhanalarda, banket zaldarynda, demalys bazalarynda jáne tabıǵat aıasynda ótkizýge, avtokortej jaldap, tańdy qarsy alýǵa, alaý jaǵýǵa tyıym salynady. Ata-analardan, zańdy ókilderden jáne bilim alýshylardan saltanatty is-sharalarǵa baılanysty aqsha jınaýǵa, syılyqtar men ózge de materıaldyq qundylyqtar talap etýge jol berilmeıdi, — dep jaýap berdi QR Oqý-aǵartý mınıstrligi.

Attestat, dıplom tabystaý rásimi mindetti túrde bilim berý uıymynyń ǵımarattarynda ótedi.

— Tárbıelik jáne mádenı-aǵartý is-sharasyn uıymdastyrǵan kezde «Zań men tártip» qaǵıdatyn ustanyp, túlekterden, olardyń ata-analary men zańdy ókilderinen aqsha jınamaýǵa úndeımiz. Mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynda basshylary men pedagogterge, oqýshylary men ata-analar keńesine aqsha jınaýǵa bolmaıtynyn aıtyp, túsindirip jatyrmyz, — dep habarlady QR Oqý-aǵartý mınıstrligi.

Bir suraq sol kúıi ashyq qaldy. Oqý-aǵartý mınıstrligi qaı zańǵa súıenip tyıym salyp otyr? Qoldanystaǵy ákimshilik zańnamada bitirý keshin ótkizýge tyıym týraly múlde jazylmaǵan. Saýaldy QR ІІM-ne de joldap, jaýabyn bildik. Mınıstrliktiń habarlaýynsha, polıtsııanyń mindeti — qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý, zańsyzdyqtyń jolyn kesý jáne ony boldyrmaý.

— Bitirý keshin ótkizý nemese shekteý qoıý saýaly tikeleı Oqý-aǵartý mınıstrligine baǵyttalýy tıis. Oqý-aǵartý mınıstrligi 2026 jyldyń 29-sáýiri kúni «Mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik orta bilimnen keıingi bilim berý uıymdarynda zańsyz aqsha jınaýǵa jáne bitirý is-sharalaryn ótkizýge jol bermeý jónindegi sharalar týraly» № 106-NQ buıryǵyn shyǵardy. Buıryqty Oqý-aǵartý mınıstrligi men ákimdikter bekitti. ІІM-niń bul buıryqqa esh qatysy joq. Polıtsııanyń mindeti bitirý keshin ótkizýge ruqsat berý nemese oǵan tyıym salý dep bólinbeıdi, — dep jaýap berdi QR ІІM.

Soǵan qaramastan bilgili bir dárejede shekteý bar. Kámelet jasqa tolmaǵan bala janynda ata-anasy, zańdy ókili bolmasa kóńil kóterý oryndarynda, túngi klýbtarda qydyra almaıdy. Túnde kóshede jalǵyz júrýge bolmaıdy. Eger zańsyzdyq tirkelse ata-ana da, balanyń kirýine ruqsat bergen kásipker de jaýapqa tartylady. 2026 jyly Qazaqstanda 52 myń ata-ana men 1 300-den astam kásipker jaýapqa tartylǵan.

Kásipkerler Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekstiń 132-baby boıynsha jaýapqa tartylady. Kóńil kóterý oryndaryndaǵy basqosýda balanyń janynda ata-anasy bolmasa zańdy tulǵalarǵa 43 myń teńge aıyppul salynady. Al iri kásipkerler 216 myń teńge tóleıdi.

Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekstiń 442-baby boıynsha ata-analar 13 myń teńgege jýyq aıyppul tóleıdi. Eger bala kóshede, kóńil kóterý oryndarynda birinshe ret ustalsa, tek eskertý berilýi múmkin.

— Bitirý keshterinde kámelet jasqa tolmaǵan balalardyń qaýipsizdigine ata-anasy, zańdy ókili jáne is-sharany uıymdastyrýshylar jaýapty bolady. Oqý jyly aıaqtalyp jatqan kezde jasóspirimder men jastar kóp shoǵyrlanatyn oryndarda polıtsııa da baqylaýdy kúsheıtedi. Polıtsııa qoǵamdyq qaýipsizdiktiń saqtalýyn qamtamasyz etip, quqyqbuzýshylyqtyń aldyn alady, — dedi QR ІІM.

Keıde túlekter bitirý keshin meıramhanalarda ótkizbeıdi. Mundaıda páter men kottedjdi jalǵa beretin kásipkerlerdiń qujaty durys bolmasa, jazalanady. Ákimshilik quqyqbuzýshylyq týraly kodekstiń 463-babyna sáıkes jeke tulǵaǵa salynatyn aıyppul 63 myń teńgeden bastalyp, iri kásipkerler úshin 650 myń teńgege deıin jetedi.

Demek bitirý keshin meıramhanalarda ótkizgen ata-ana men balalardy qandaı da bir jaýapqa tartýǵa esh negiz joq. Kámeletke tolmaǵan ishimdik ishpese, shylym shekpese, qoǵamdyq oryndarda tártip buzbasa, eń bastysy janynda ata-anasy, zańdy ókili bolsa polıtsııa jaýapqa tartpaıdy. Este bolar jaıt, balanyń janynda mindetti túrde zańdy ókili bolýy shart. Eger senimhat notarıaldy túrde rásimdelmese aǵasy, ájesi, ózge de týysy zańdy ókil bolyp sanalmaıdy.

Buǵan deıin mektep bitirý keshteriniń daraqylyqqa aınalýy máselesine qatysty Oqý-aǵartý mınıstrligi shekteý sharalaryn engizdi. Bul týraly Úkimette ótken brıfıngte Oqý-aǵartý mınıstri Juldyz Súleımenova málim etti.