Týǵan kún jaqyndaǵanda kóńil nege qulazıdy

Osy saýaldarǵa Kazinform tilshisine joǵary sanatty dáriger-psıhoterapevt Margarıta Veremskaıa jaýap berdi. Mamannyń aıtýynsha, kúzde boıdaǵy kúsh-qýattyń azaıýyn jalqaýlyqqa nemese jigersizdikke jaba salýǵa bolmaıdy. Buǵan kúnniń qysqarýy da áser etedi. Kún sáýlesi azaıǵan kezde adamnyń bıologııalyq yrǵaǵy ózgerip, uıqysy men sergektigine yqpal etedi. Sonyń saldarynan uıqy basyp, boıdy álsizdik bıleıdi, kóńil kúı túsip, jumysqa degen ynta azaıýy múmkin.

— Kún sýytyp, jaryq azaıǵan kezde aǵza kúsh-qýatyn únemdeýge beıimdeledi. Alaıda qazirgi ómir salty buǵan múmkindik bermeıdi: kúndelikti mindetterimiz ben jumysymyzdy jalǵastyra berýimiz kerek. Osydan adamnyń ishki kúıi men syrtqy talaptary arasynda qaıshylyq týyp, ol sharshaý men enjarlyqqa ákeledi, — dep túsindirdi Margarıta Veremskaıa.

Dáriger kúzgi jabyrqaýdy depressııa sııaqty kúrdeli jaǵdaılarmen shatastyrmaýǵa shaqyrady. Kóńil kúıdiń ýaqytsha túsýi demalyp, kún tártibin rettegennen keıin basylýy múmkin. Al jabyrqaý uzaqqa sozylyp, kúndelikti tirshilikke kedergi keltirse, oǵan beıjaı qaramaǵan jón.

— Eger adamnyń kóńil kúıi kún saıyn derlik túsip, muń men álsizdik eki aptadan astam ýaqyt boıy basylmasa, bul — alańdaýǵa negiz. Ásirese buryn qýanysh syılaǵan adamdarmen aralasý, súıikti isi men áýestigi qyzyqsyz bolyp qalsa, mamanǵa qaralǵan durys, — dedi dáriger.

Depressııanyń ózge de belgileri bar. Máselen, adamnyń zeıini shashyrap, bir iske kóńil bólýi qıyndaıdy. Tábeti ózgerip, uıqysy buzylýy múmkin. Keıbiriniń uıqysy qanbaı, endi birin kerisinshe uıqy basady. Sondaı-aq denesi únemi aýyr tartyp, ózgelerden oqshaýlanýǵa tyrysady, bolashaqtan úmit kútpeıdi.

Kópshilik týǵan kúndi qýanyshty mereke sanaıdy. Biraq bul kún jaqyndaǵan saıyn keı adamnyń kóńili kóterilmeı, kerisinshe, mazasyzdanyp, muńaıatyny bar. Psıhologııada muny týǵan kún aldyndaǵy jabyrqaý dep ataıdy.

Psıhoterapevt munyń bir sebebin adamnyń bir jyl boıy jınaǵan sharshaýymen baılanystyrady. Merekege daıyndalýǵa, qonaq kútip, jaqyndarymen aralasýǵa keıde kúsh-qýaty jetpeı jatady.

— Jaqyndarymyz ben qoǵam týǵan kúndi mindetti túrde qýanyp qarsy alatyn mereke retinde qabyldaıdy. Sodan adam «men qýanýym kerek» dep ózin ishteı májbúrleıdi. Al shyn máninde sharshap júrgen adam mundaı kútýdi aýyr qabyldaýy múmkin. Keıde eshkimmen sóılespeı, jalǵyz qalǵysy keledi. Bul — ózin ózgelerdiń baǵasy men syrtqy qysymnan qorǵap, tynyshtyq izdeýdiń bir joly, — dedi maman.

Týǵan kún jaqyndaǵanda adam ótken jylyna kóz júgirtip, jetken jetistigi men oryndalmaǵan josparyn tarazylaıdy. «Osy jasqa deıin ne bitirdim? Qandaı maqsattaryma jete almadym? Qandaı múmkindikti jiberip aldym?» degen saýaldar mazalaıdy. Óz ómirin ózgelerdiń jetistigimen salystyrý da kóńil kúıdi túsirýi múmkin.

— Adam kóbine qol jetkizgen jetistigin elemeı, oryndalmaǵan maqsatyna kóbirek nazar aýdarady. Áleýmettik jelidegi minsiz ómirdi kórip, ózin ózgelermen salystyrý da ózine kóńili tolmaý, tipti ózin kinálaý sezimin kúsheıtedi. Sondyqtan ótken jylǵa qorytyndy jasaǵanda óz múmkindigiń men jaǵdaıyńdy eskergen jón, — dedi Margarıta Veremskaıa.

Kúzde boıyn enjarlyq bılegen keı adamdar jeltoqsanǵa qaraı sergip, jańa jospar quryp, ómirine ózgeris engizýge umtylady. Dáriger muny adamnyń ýaqytty qabyldaý ereksheligimen jáne jańa jyldyń bastalýyna baılanysty úmitpen túsindiredi.

— Adam ýaqytty belgili bir kezeńderge bólip qabyldaýǵa beıim. Jańa jyldyń bastalýy ótkenniń sátsizdikterin artta qaldyryp, bárin qaıta bastaýǵa múmkindik týǵandaı sezim beredi. Bul adamǵa úmit syılap, alǵa umtylýǵa jigerlendiredi, — dep túsindirdi psıhoterapevt.

Merekege daıyndyqtyń da áseri bar. Úıdi bezendirý, syılyq tańdaý, jaqyndarmen bas qosý adamǵa jylylyq syılap, ózin jalǵyz sezinbeýine kómektesedi. Osyndaı sátterde mazasyzdyq ta báseńdeýi múmkin.

Alaıda merekeden keıin keı adamdardyń kóńili qaıta túsip, boıyn bos sezinýi yqtımal. Dáriger muny kópten kútken oqıǵadan keıingi sharshaýmen baılanystyrady.

— Mańyzdy kúndi asyǵa kútý de, mereke aldyndaǵy kóterińki kóńil kúı de adamnan kóp kúsh alady. Kútkeni kóp bolǵan saıyn, merekeden keıingi kóńil kúıdiń túsýi de qatty sezilýi múmkin. Kópten kútken oqıǵa ótip ketedi, ony kútý sezimi basylady, al kúndelikti tirshilik sol qalpynda jalǵasady. Osydan adam ózin bos sezinip, burynǵy enjarlyqqa qaıta boı aldyrýy múmkin, — dedi maman.

Dáriger eń aldymen kúndelikti ádetterge mán berýge keńes beredi. Kúndiz dalada kóbirek serýendeý, qımyl-qozǵalysty arttyrý, uıqy tártibin saqtaý jáne durys tamaqtaný kóńil kúıge oń áser etedi.

Jaıaý júrý, júzý jáne jeńil dene jattyǵýlary da paıdaly. Sonymen qatar terapevtke qaralyp, aǵzada dárýmender men mıkroelementter tapshylyǵy bar-joǵyn teksertken jón. Óıtkeni olardyń jetispeýi de álsizdik pen sharshaýǵa sebep bolýy múmkin.

Al kún tártibin ózgertip, demalǵannan keıin de jaǵdaı jaqsarmasa, jabyrqaý, mazasyzdyq pen uıqynyń buzylýy eki-úsh aptadan astam ýaqytqa sozylsa, psıhoterapevtke nemese psıhıatrǵa qaralý qajet.

— Kómekke júginý keregin kórsetetin basty belgi — adamnyń kúndelikti tirshiligin burynǵydaı jalǵastyra almaýy. Eger qazirgi kúıi jumysyna, ata-analyq mindetterine, adamdarmen qarym-qatynasyna nemese ózin kútýine kedergi keltirse, dárigerge qaralýdy keıinge qaldyrmaǵan jón, — dep atap ótti Margarıta Veremskaıa.

Ózine qol jumsaý týraly oılar, úreı ustamalary men uıqynyń qatty buzylýy da erekshe nazar aýdarýdy qajet etedi. Mundaı jaǵdaıda kásibı kómekke dereý júgingen durys. Dáriger tekserý nátıjesine qaraı emdeý jolyn belgileıdi. Qajet bolǵan jaǵdaıda psıhologııalyq qoldaýmen qatar dári-dármekpen emdeý de taǵaıyndalýy múmkin.

Psıhoterapevttiń aıtýynsha, adamdar uzaqqa sozylǵan sharshaý, uıqysyzdyq pen denedegi jaısyzdyqty kóbine dárýmen tapshylyǵynan kóredi. Alaıda mundaı belgilerdiń densaýlyqqa qatysty sebepterimen qatar, adamnyń psıhologııalyq kúıin de eskergen mańyzdy.

— Osyndaı qıyn kezeńde adam óz máselesimen jalǵyz qalmaýy kerek. Qajet kezde psıhıkalyq densaýlyq mamanyna der kezinde júginý tereń daǵdarystyń aldyn alýǵa kómektesedi. Psıhıkalyq saýlyqqa kóńil bólý — artyqshylyq emes, qazirgi ómirde ózińdi kútýdiń mańyzdy bóligi, — dep túıindedi Margarıta Veremskaıa.

Buǵan deıin kúzgi jabyrqaýdy depressııadan qalaı ajyratýǵa bolatyny jáne kıim túsiniń kóńil kúıge áseri týraly jazǵan edik.