Tsıfrlyq teńge qoldanysqa endi: artyqshylyqtary men múmkindikteri qandaı

Atalǵan zańǵa sáıkes, tsıfrlyq teńgemen alys-beris QR Ulttyq bankiniń tsıfrlyq platformasynda júrgiziledi.

Aldymen azamattar QR Ulttyq banki jəne tsıfrlyq teńge platformasynyń ózge de qatysýshylarymen tsıfrlyq shot shartyn jasasýy tıis. Sodan keıin klıenttiń ótinimi negizinde tsıfrlyq shoty ashylady.

— Tsıfrlyq teńge platformasynyń operatorymen jasalǵan sharttyń negizinde bankter, bank operatsııalarynyń jekelegen túrlerin júzege asyratyn uıymdar, ortalyq depozıtarıı, QR Qarjy mınıstrliginiń Qazynashylyq komıteti, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq banki aıqyndaǵan kórsetiletin tólem qyzmetterin ózge de berýshiler men zańdy tulǵalar tsıfrlyq teńge platformasyna qatysýshylar bola alady, — delingen zańda.

Tsıfrlyq teńge aqshanyń qandaı túrine jatady

QR Ulttyq banki saýalymyzǵa joldaǵan jaýabynda tsıfrlyq teńgeniń ne ekenin keńirek túsindirdi. Banktiń málimetinshe, ol aqshanyń úshinshi túri ispetti.

— Tsıfrlyq teńge — qolma-qol aqshamen de, qolma-qol aqshasyz da qoldanysta qatar júretin aqshanyń úshinshi, tsıfrlyq formasy. Ol qolma-qol aqshanyń da, qolma-qolsyz aqshanyń da qasıetine ıe jáne barlyq paıdalanýshylar úshin túbegeıli jańa múmkindikter ashady. Retteý turǵysynan tsıfrlyq teńge memlekettik emıtent shyǵaratyn jáne osy emıtenttiń birinshi kezekte tólem quraly retinde paıdalaný mindettemesine keletin qolma-qolsyz aqshanyń jańa formasy retinde OBTsV (ortalyq banktiń tsıfrlyq valıýtasy) anyqtamasyna sáıkes keledi, — delingen Ulttyq banktiń resmı saýalymyzǵa joldaǵan jaýabynda.

Sonymen qatar, tsıfrlyq teńge qolma-qol jáne qolma-qolsyz aqshany almastyrý maqsatynda emes, olarǵa qosymsha aqsha túri retinde paıdalanylmaq.

Ulttyq banktyń habarlaýynsha, tsıfrlyq teńgeniń negizgi artyqshylyqtarynyń biri — baǵdarlamalaný múmkindigi. Bul aqshany «baptaýǵa», ıaǵnı baǵdarlamalaýǵa bolatyndyǵyn bildiredi. Mysaly, ony qashan jáne ne úshin jumsaıtynyńyzdy belgileı alasyz. Osynyń arqasynda esepteý jyldam, yńǵaıly jáne ashyq bolady. Sonymen birge, tsıfrlyq teńge Qazaqstanda qolma-qol jáne qolma-qolsyz aqshamen teń paıdalanylady.

Tsıfrlyq teńgeniń tıimdiligi qandaı

Jańa aqsha túriniń azamattarǵa jáne kompanııalarǵa beretin múmkindikteri men artyqshylyqtary shash etekten.

— Tsıfrlyq teńge barlyq paıdalanýshy úshin, atap aıtqanda, jeke tulǵalar, ekinshi deńgeıli bankter, saýda uıymdary, memleket, tólem júıeleri, fınteh-kompanııalar men naryqtyń basqa qatysýshylary úshin jańa perspektıvalar men múmkindikter ashady, — delingen Ulttyq bank habarlamasynda.

Túsinikti bolý úshin tsıfrlyq teńgeniń tıimdiligi men artyqshylyqtaryn sanamalap aıtalyq:

• Innovatsııalardy damytý. Tsıfrlyq teńge qarjylyq qyzmetterge qol jetkizýdi jeńildetý jáne kásipkerlik pen bıznes úshin jańa múmkindikter ashý arqyly tehnologııany damytýǵa yqpal etedi;
• Tólem qaýipsizdigi. Tsıfrlyq teńgeniń zmanaýı krıptografııalyq tehnologııalaryn qoldaný tranzaktsııalardyń qaýipsizdigin arttyrady;
• Tólemderdiń qoljetimdiligi. Tsıfrlyq teńge qarjylyq qyzmetterdi shalǵaıdaǵy aımaqtardy qosa alǵanda, jalpy halyqqa qoljetimdi ete alady;
• Tólem tıimdiligi. Tsıfrlyq teńge arqyly esepteýlerdi jedeldetý jáne jeńildetý shyǵyndardy azaıtyp, qarjylyq operatsııalardyń tıimdiligin arttyrady;
• Ashyqtyq pen anonımdilik arasyndaǵy tepe-teńdik. Tańbalaý jáne ony avtomatty túrde alý tetiginiń bolýy azamattardyń anonımdiligine nuqsan keltirmeıdi. Bul úderis bank qupııasyn saqtaı otyryp, memlekettik tólemderdiń maqsatty jumsalýyn qamtamasyz etýge múmkindik beredi;
• Tólemderdiń yńǵaılylyǵy. Tsıfrlyq teńge paıdalanýshyǵa úırenshikti quraldardy (uıaly telefondar men kartalar) paıdalana otyryp, tólemderdi jedel júzege asyrýǵa múmkindik beredi.

Tsıfrlyq teńgeni qoldaný qıyn ba

Tsıfrlyq teńgeni qolma-qol aqshasyz qyzmetterdi qoldanǵanyńyzdaǵydaı, bank qosymshalary nemese kartalar arqyly paıdalanýǵa bolady. Ekinshi deńgeıli bankter men basqa da tólem qyzmetterin jetkizýshiler tsıfrlyq teńge platformasynda operatsııalar júrgize alady.

Sonymen qatar, tsıfrlyq teńge quny jaǵynan qolma-qol jáne qolma-qolsyz aqsha túrindegi teńgemen birdeı. 1 tsıfrlyq teńge qolma-qol nemese qolma-qolsyz aqsha túrindegi 1 teńgege teń.

Odan bólek, tsıfrlyq teńgeni aıyrbastaý úderisi qıyn emes.

— Tsıfrlyq teńgeni qoldanystaǵy ınfraqurylym, ıaǵnı bankomattar men ekinshi deńgeıli bankterdiń kassalary arqyly, tsıfrlyq kartany paıdalaný arqyly nemese bank bólimshesine barǵan kezde qolma-qol aqshaǵa aınaldyrýǵa bolady. Tsıfrlyq teńgeni qolma-qolsyz aqshaǵa aıyrbastaý protsesi ekinshi deńgeıli bank qosymshalary arqyly nemese bank bólimshesine barý arqyly júzege asyrylady, — delingen Ulttyq bank jaýabynda.

Qaýipsizdik deńgeıi talaptarǵa saı ma

QR Ulttyq banki saýalymyzǵa joldaǵan jaýabynda tsıfrlyq teńgeni paıdalanýdyń qaýipsizdik deńgeıi jóninde de málimet berdi.

— Tsıfrlyq teńge platformasy derekter men operatsııalardyń qaýipsizdigin barynsha qorǵaýdy kózdeıdi. Ony ázirleý barysynda qazirgi jáne keleshekte týyndaýy múmkin kıberqaýipter eskerildi, — delingen habarlamada.

Ulttyq bank málimetinshe, júıeniń qaýipsizdigi birneshe deńgeıde qamtamasyz etiledi.

Birinshiden, ekinshi deńgeıli bankter oryndaıtyn operatsııalar zamanaýı shıfrlaý men qoljetimdilikti baqylaý tehnologııalary arqyly qorǵalady.

Sonymen qatar qaýipsizdik ınfraqurylym deńgeıinde de qarastyrylǵan. Ol platformanyń turaqty ári senimdi jumysyn qamtamasyz etedi. Bul deńgeıde serverlerdiń fızıkalyq qaýipsizdigi men júıeniń aqaýǵa tózimdiligine erekshe mán beriledi.

Odan bólek, tsıfrlyq teńgemen jumys isteıtin barlyq servıstiń qaýipsizdigi servıstik deńgeıde qamtamasyz etiledi. Bul ruqsatsyz qol jetkizý men kıbershabýyl qaýpin barynsha tómendetýge baǵyttalǵan.

Jaýapty mamandar monıtorıng jáne áreket etýdi de nazarda ustaıdy. Olar yqtımal qaýipterdi únemi baqylap, kez kelgen oqıǵaǵa jedel áreket etý arqyly júıeniń jańa syn-qaterlerge tótep berý qabiletin nyǵaıtady.

— Osylaısha, tsıfrlyq teńge platformasynyń qorǵanys júıesi jan-jaqty jáne kóp deńgeıli bolyp qurylǵan. Bul ár kezeńde paıdalanýshylar men derekterdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etedi, — delingen Ulttyq bank jaýabynda.

Krıptovalıýta men tsıfrlyq teńge birdeı me

Joǵaryda tsıfrlyq teńge men qolma-qolsyz aqshanyń aıyrmashylyǵyn túsindirgen edik. Onyń krıptovalıýtadan da ózgeshelikteri bar.

Máselen, qolma-qol aqshany Ulttyq bank shyǵaratyny sekildi tsıfrlyq teńgeni de atalǵan bank shyǵaryp, naryqqa jiberedi. Al krıptovalıýta tipti aqsha dep eseptelmeıdi.

— Tsıfrlyq teńge — qolma-qol aqsha sııaqty Ulttyq bank shyǵaratyn jáne onyń mindettemesi sanalatyn tólem quraly. Bul azamattardyń qarajatyn joǵary deńgeıde qorǵap, qaýipsizdigin qamtamasyz etedi. Al qolma-qolsyz aqsha Ulttyq banktiń de, ekinshi deńgeıli bankterdiń de óz klıentteri aldyndaǵy mindettemesi retinde aınalymda bola beredi. Krıptovalıýta múlde aqsha retinde sanalmaıdy. Olar úshin eshkimniń mindettemesi joq jáne krıptovalıýta Qazaqstan aýmaǵynda tólem quraly retinde paıdalanylmaıdy, — delingen habarlamada.

Bankaralyq QR júıesi

Búgin tsıfrlyq teńgemen qatar, bankaralyq QR júıesi de qoldanysqa engizildi. QR Ulttyq bankinen atalǵan júıeniń maqsaty men artyqshylyqtaryn týraly da suraǵan edik.

— Bankter týraly jańa Zańǵa («QR keıbir zańnamalyq aktilerine qarjy naryǵyn retteý men damytý, baılanys jáne bankrottyq máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» QR 2026 jylǵy 16 qańtardaǵy № 259-VIII QRZ Zańy) engizilgen zańnamalyq túzetýler aıasynda halyqqa bólshek tólem qyzmetin kórsetetin barlyq banktiń bankaralyq mobıldi tólemder júıesine qosylýy kózdelgen, — delingen Ulttyq bank jaýabynda.

Bul túzetýler de búginnen bastap kúshine endi. Bankter óz júıelerin tehnıkalyq turǵydan tolyq jetildirýge jáne synaqtan ótkizý isin aıaqtap, júıege qosylýdy qamtamasyz etýge mindettelgen edi.

Al bankaralyq QR-tólemderdi engizýdegi negizgi maqsat — túrli bank klıentterine tólemderdi biryńǵaı ınfraqurylym arqyly qabyldaýǵa jaǵdaı jasaý.

— Bul qadam saýda kásiporyndarynyń birneshe derbes tehnıkalyq sheshimderge táýeldiligin azaıtyp, áleýetti satyp alýshylardyń qataryn keńeıtýge múmkindik beredi. Bul rette naqty bir saýda núktesinde qoldanylatyn termınaldar sany burynǵysha kásipkerdiń óz qalaýyna jáne bankterdiń qyzmet kórsetý sharttaryna baılanysty sheshiledi. Tehnologııalyq turǵydan alǵanda, bankaralyq QR júıesi ártúrli bank klıentteriniń tólemderin biryńǵaı ózara is-qımyl arnasy arqyly qabyldaýǵa jol ashady. Bul bolashaqta saýda oryndarynda birneshe qabyldaý qurylǵylaryn (termınaldardy) qatar ustaý qajettiligin aıtarlyqtaı azaıtady, — delingen habarlamada.

Aıta keteıik, buǵan deıin Ulttyq bank munaı baǵasy, ınflıatsııa jáne teńge jóninde jańa boljamdardy jarııalaǵan edi.