Tsıfrlyq ekojúıe bıýdjet qarajatyn tıimdi paıdalanýǵa qanshalyq yqpal etedi
ASTANA. KAZINFORM – Qarjy vıtse-mınıstri Áset Turysov memlekettik qarjyny tsıfrlandyrý boıynsha júrgizilip jatqan jumystardyń nátıjesin tanystyrdy. Bul jumys Qarjy mınıstrligindegi barlyq baǵytty, ıaǵnı salyq ári kedendik ákimshilendirýden bastap, bıýdjettik josparlaý, monıtorıng jáne memlekettik aktıvterdi basqarýǵa deıin qamtıdy.
Onyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda 2024 jyly Memlekettik kirister komıtetiniń (MKK) barlyq aqparattyq júıelerine táýelsiz IT-aýdıt júrgizildi.
- Onyń nátıjesinde 14 júıeni almastyratyn, ıaǵnı 5 júıeden turatyn MKK-niń maqsatty aqparattyq arhıtektýrasy qalyptastyryldy: Smart Data Finance, Salyq salasyndaǵy ákimshilendirýdiń ıntegratsııalanǵan júıesi, Táýekeldi basqarý júıesi, Elektrondy shot-faktýralar, Keden (ASTANA-1). Búginde osy júıelerdi biriktirip, engizý boıynsha tıisti jumystar júrgizildi, - dedi Á. Turysov Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmetindegi baspasóz máslıhatynda.
Tutastaı alǵanda, bul mıkroservıstik arhıtektýraǵa tolyǵymen kóship, bıznes-protsesterdi ońtaılandyrýǵa jáne úlken derekterdi óńdeýge múmkindik berdi. Eń bastysy, jasandy ıntellektini engizýge jol ashyldy.
Atap aıtqanda, tsıfrlandyrýdyń ortalyq elementi – Smart Data Finance júıesi boldy. Ol 74 derekkózden alynǵan aqparatty biriktiretin memlekettik qarjynyń taldamalyq ortalyǵy sanalady. Júıe salyq protsesterin avtomattandyrýǵa, qaǵaz qujat aınalymyn azaıtýǵa jáne jasandy ıntellekt negizinde kiristerdi boljaýǵa múmkindik beredi.
Budan bólek, 2024 jyldyń sáýirinen bastap «Keden» aqparattyq júıesin engizý bastaldy. Ol buryn qoldanylǵan «ASTANA-1», «Biryńǵaı tereze» júıelerin almastyrdy. Jańa júıe kedendik rásimdeýdiń barlyq kezeńderin avtomattandyrady. Zań buzý derekterin onlaın-rejımde tirkeıdi jáne sheshim qabyldaýda jasandy ıntellektti paıdalanady. Jaqyn arada «Import-40» fınaldyq modýlin iske qosý josparlanyp otyr. Bul syrtqy ekonomıkalyq qyzmetke qatysýshylar úshin rásimderdi jeńildetip, protsesterdiń ashyqtyǵyn arttyrady.
Budan bólek, tsıfrlandyrýdyń mańyzdy quraldarynyń biri – «Ulttyq taýarlar katalogy» memlekettik derekter bazasy. Ol buryn bólek jumys istegen anyqtamalyqtar men klassıfıkatorlardy biriktirdi. Búginde katalogta 15 mıllıonnan astam taýar týraly aqparat bar. Osy negizde Baǵalar derekter bazasy qurylyp, bıýdjettik josparlaýda qoldanylady jáne naqty naryqtyq derekter esebinen qarajat únemdeýge múmkindik beredi.
Bızneske qoldaý kórsetý salasynda da aıtarlyqtaı ózgerister engizilip jatyr. «Baqylauda» júıesi memlekettik qoldaý sharalaryn monıtorıngteý men taldaýdy qamtamasyz etedi. Salyq júıelerimen ıntegratsııanyń arqasynda kásipkerlerdiń skorıngtik baǵalaý mehanızmi engizilip, sýbsıdııalar men jeńildikterdiń tıimdiligin ádil baǵalaýǵa múmkindik beredi.
Vıtse-mınıstrdiń sózine qaraǵanda, memlekettik múlikti tıimdi paıdalaný maqsatynda «Tapsyru» elektrondyq portaly iske qosyldy. Ol memlekettik uıymdar arasynda paıdalanylmaı jatqan aktıvterdi onlaın formatta berýdi qamtamasyz etedi. Qazirgi kezde júıege 23,9 myńnan astam uıym qosylǵan, al derekter bazasynda shamamen 20 mıllıon nysan týraly aqparat bar. Bul qaıtalanatyn satyp alýlardy boldyrmaı, bıýdjet shyǵyndaryn ońtaılandyrýǵa jol ashady.
Bıýdjettik protsesterdiń ashyqtyǵyn arttyrý úshin onlaın-bıýdjettik monıtorıng jáne memlekettik organnyń tsıfrlyq profıli júıeleri engizildi. Olar naqty ýaqyt rejıminde kiristerdi, shyǵystardy, nesıeleý men qarjylyq tártipti baqylaýǵa múmkindik beredi. Jasandy ıntellekt elementteri bıýdjettik kórsetkishterdi 95% dáldikpen boljaýǵa múmkindik beredi.
Sondaı-aq, «Kásipkerlerdiń biryńǵaı jeke kabıneti» jobasy iske asyrylyp otyr. Bul Qarjy mınıstrliginiń barlyq tsıfrlyq servısterin biriktiretin biryńǵaı platforma sanalady. Onyń kómegimen kásipkerler salyq jáne kedendik eseptilikti tapsyra alady, memlekettik satyp alýǵa qatysady, salyq tóleıdi jáne habarlamalar alady. Jasandy ıntellekt negizinde jumys isteıtin bıznes-kómekshi proaktıvti túrde memlekettik qoldaý sharalaryn jáne jeńildik baǵdarlamalaryn usynatyn bolady.
Budan buryn Qazaqstannyń ornyqty damý maqsattary aıasynda JI men tsıfrlandyrýdyń úlesi jaıynda jazǵan edik.