Tranzıtten habqa deıin: 2025 jyly Qazaqstan kólik júıesinde serpindi damý boldy
ASTANA. KAZINFORM — Úkimet Qazaqstannyń kólik salasyndaǵy 2025 jylǵy nátıjelerdi jarııa etti.
2025 jyly Qazaqstannyń kólik salasy elimizdiń tranzıttik-logıstıkalyq áleýetin nyǵaıtýǵa, ınfraqurylymdy jańǵyrtýǵa jáne tasymaldaý tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan júıeli damýdy jalǵastyrdy. Bul baǵyttar Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalaryna sáıkes júzege asyryldy.
Qazaqstan «Shyǵys — Batys», «Soltústik — Ońtústik» halyqaralyq kólik dálizderin jáne Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn damytý arqyly Eýrazııa qurlyq kópiriniń rólin turaqty túrde arttyra otyryp, Eýropa men Azııa arasyndaǵy negizgi dánekerge aınalyp otyr.
Infraqurylymdyq jobalardy júzege asyrý, jyljymaly quramdy jańartý, kólikti baqylaýda tsıfrlyq sheshimderdi engizý jáne halyqaralyq baǵyttar jelisin keńeıtý elimizdiń óńirdegi negizgi tranzıttik habtarynyń biri retinde pozıtsııasyn nyǵaıtýǵa yqpal etti.
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha tranzıttik tasymaldaý kólemi 36,9 mln tonnany qurady, bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńi kórsetkishinen 6,6%-ǵa artyq (34,6 mln tonna).
Tranzıt kóleminiń artýy — avtomobıl, temirjol, áýe jáne sý kóligin keshendi damytýdyń, sondaı-aq logıstıka salasyndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyqty keńeıtýge baǵyttalǵan dáıekti jumystyń nátıjesi.
Avtojoldar men jol ınfraqurylymyn damytý
2025 jyldyń basty jetistikteriniń biri — avtojol jelisiniń keń aýqymdy damýy. Qurylys jáne jóndeý jumystary rekordtyq 13 myń shaqyrym avtojoldy qamtydy. Nátıjesinde respýblıkalyq joldardyń 94%-y tehnıkalyq normatıvti jaǵdaıda.
Іshki shekaradaǵy ótkizý pýnktterin modernızatsııalaý jumystary júrgizilip jatyr. 2027 jyldyń sońyna deıin 37 ótkizý pýnktin aıaqtaý josparlanǵan.
Jol salasyn tsıfrlandyrý erekshe nazarda. Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha e-Joldar sheńberinde joldardyń tsıfrlyq pasporttary qalyptastyrylyp jatyr, bul joldardyń tehnıkalyq jaı-kúıin, qozǵalys qarqyndylyǵyn jáne paıdalaný parametrlerin ortalyqtandyrylǵan túrde esepke alýdy qamtamasyz etedi.
Jyl saıyn jasandy ıntellekt tehnologııalaryn qoldana otyryp jol dıagnostıkasy júrgiziledi.
Jol tósemin saqtaý úshin 220 birlikke deıin avtomattandyrylǵan ólsheý stansalaryn ornatý jalǵasyp keledi. Qazir onyń 71-i iske qosylǵan.
Avıatsııa: marshrýt jelisin keńeıtý jáne ınfraqurylymǵa ınvestıtsııa tartý
2025 jyly azamattyq avıatsııanyń damýy áýe parkin jańartý, halyqaralyq baǵyttardy keńeıtý jáne áýejaı ınfraqurylymyna ınvestıtsııalar tartýmen qatar júrdi. Áýe kemeleri parki 109 birlikke jetti, onyń ishinde 8 jańa Airbus A320 ushaǵy jáne 4 Boeing 737 MAX 8 ushaǵy bar.
Qazaqstan 2025 jyldyń jeltoqsan aıyndaǵy málimetter boıynsha aptasyna jalpy jıiligi 626 reısti quraıtyn 135 halyqaralyq baǵyt boıynsha 30 elmen áýe qatynasy iske qosyldy. Halyqaralyq marshrýt jelisi TMD, Eýropa, Taıaý Shyǵys, Azııa jáne Ońtústik-Shyǵys Azııa elderin qamtıdy.
Sala boıynsha búginde 25 myń adam jumys oryndarymen qamtyldy, bul onyń turaqty jumysyn qoldaýǵa jáne negizgi operatsııalyq protsesterdiń úzdiksiz oryndalýyn qamtamasyz etýge kómektesedi.
Ótken jyly Arqalyq áýejaıyn qalpyna keltirý jumystary bastaldy, Almaty áýejaıyn damytýdyń bas jospary tanystyryldy jáne quny $362 mln bolatyn TAV Airport Holding ınvestıtsııalyq baǵdarlamasy tanystyryldy, «Qorǵas — Shyǵys qaqpasy» AEA aýmaǵynda júk-jolaýshylar áýejaıyn salý boıynsha jalpy quny 250 mlrd teńgeni quraıtyn Investıtsııalar týraly kelisim jasaldy.
Qazaqstan Respýblıkasynyń pılotsyz azamattyq avıatsııasyn damytýdyń 2025-2031 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasynyń qabyldanýy mańyzdy qadam boldy. Sonymen qatar az shyǵyndy birqatar jańa áýekompanııa el naryǵyna shyqty, sonymen qatar 35-ten astam jańa halyqaralyq baǵyt, onyń ishinde Býdapesht, Shanhaı, Seýl, Gýanchjoý jáne Mıýnhenge reısteri ashyldy.
IKAO júrgizgen aýdıt qorytyndysy boıynsha halyqaralyq avıatsııalyq qaýipsizdik jáne formaldylyqty jeńildetý standarttaryna sáıkestik deńgeıi 95,7%-dy qurady.
Temirjol jáne sý kóligi: tasymaldaýdyń ósýi men ınfraqurylymdyq jobalar
2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha júkterdi temir jol kóligimen tasymaldaý kólemi 320 mln tonnany qurady, bul 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 5,5%-ǵa artyq. Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda 2029 jylǵa deıin 11 myń shaqyrym temirjol ýchaskesin jóndeý qarastyrylǵan. Búgingi tańda 4,4 myń shaqyrymnan astam jolda jumystar oryndaldy, onyń ishinde 1 575 shaqyrymy 2025 jyly aıaqtaldy.
2025 jyldyń negizgi oqıǵalarynyń qataryna uzyndyǵy 836 shaqyrym «Dostyq — Moıynty» temirjolynyń ekinshi jelisiniń iske qosylýy, sondaı-aq uzyndyǵy 323 shaqyrym jańa «Qyzyljar — Moıynty» jelisiniń qurylysynyń bastalýy boldy. 775 lokomotıv pen 2,7 myń fıtıngtik platformany jetkizý boıynsha kelisimsharttarǵa qol qoıyldy. Búkil el boıynsha 124 temirjol vokzalyn jańǵyrtý bastaldy.
Sý kóligi de oń dınamıkany kórsetti. 2025 jyly teńiz kóligimen 8 mln tonna júk tasymaldandy, bul 2024 jylǵy kórsetkishten 7%-ǵa artyq. Teńiz porttary arqyly konteınerlik tasymaldaý 29%-ǵa artty — 90 637 JFE ótti; Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty boıynsha ósim 36%-dy qurady.
Aqtaý portynda konteınerlik hab qurylysy aıaqtaldy, Quryq — Baký jelisine 1 qurǵaq júk kemesi jetkizildi, 2 parom satyp alyndy.
Ózen kóligimen tasymaldaý kólemi 1,5 mln tonnany qurady. Tasymaldaý Ertis, Oral — Kaspıı jáne Іle — Balqash basseınderinde júzege asyryldy.
Avtomobıl tasymaldary jáne kólik baqylaýy: tsıfrlandyrý men halyqaralyq yntymaqtastyq
2025 jyly halyqaralyq avtomobıl tasymaly geografııasyn keńeıtý jumystary jalǵasty. Qazaqstan jyl saıyn sheteldik ruqsat blankileriniń kvotalarymen almasý júzege asyrylatyn 42 elmen úkimetaralyq kelisimder jasasty.
Túrikmenstanmen, sondaı-aq Iranmen ekijaqty jáne tranzıttik tasymaldarǵa ruqsat etilmegen tasymaldaý júıesi engizildi. Túrkııamen kelisimge qol jetkizildi. Qazaqstan Qytaı aýmaǵyna tranzıttik avtotasymaldaýdy júzege asyrý quqyǵyn alǵan alǵashqy el boldy.
Qytaımen jáne Ózbekstanmen birlesip, sheteldik ruqsat blankilerimen elektrondyq almasý júıesi engizildi, bul barlyq ShRB-nyń 65%-yn tsıfrlandyrýǵa múmkindik berdi. Tsıfrlandyrý jumystary Ázerbaıjanmen, Túrkııamen jáne Qyrǵyzstanmen jalǵasyp jatyr.
Naryqtyń ashyqtyǵyn arttyrý úshin sheteldik ruqsat blankilerin bólýdiń jańa erejeleri qabyldandy, sondaı-aq júk kóligin tsıfrlyq ólsheýge kóshý jónindegi sharalar júzege asyrylyp keledi. Elde ákimshilik aıyppuldardy avtomatty túrde rásimdeý júıesimen biriktirilgen 73 avtomattandyrylǵan ólsheý stansasy ornatylǵan.
Budan bólek, tehnıkalyq baıqaý operatorlarynyń qyzmetin ashýǵa ruqsat berý tártibi engizildi jáne belgilengen talaptardy buzǵany úshin jaýapkershilik kúsheıtildi.
Budan buryn elimizde 2027 jylǵa qaraı elektr energııasyna ishki qajettilik tolyq jabylatyny málim boldy.