Tramptyń Beıbitshilik keńesi týraly ne belgili
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Davosta AQSh prezıdenti Donald Tramp bastamashy bolǵan Beıbitshilik keńesiniń jarǵysyna qol qoıylady. Ondaǵan memleket basshylary Keńestiń keleshegin naqtylap, aldaǵy quzyreti týraly sheshim shyǵarmaq. Bul quramda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ta bar. Kazinform analıtıkalyq sholýshysy sarapshylarmen birge jańa uıym álemdik tártipke qalaı yqpal etetinin baǵamdady.
Gazadan ǵalamǵa deıin
Beıbitshilik keńesi týraly ıdeıa ótken jyldyń qyrkúıek aıynda aıtyla bastady. Sol kezde AQSh bıligi prezıdent Donald Tramptyń Gaza sektoryndaǵy qaqtyǵysty toqtatýǵa arnalǵan 20 tarmaqtan turatyn egjeı-tegjeıli josparyn jarııalaǵan edi. Onda urys qımyldary aıaqtalyp, kepilge alynǵandar bosatylǵannan keıin aımaqty qalpyna keltirý bastalady dep belgilengen.
Keıin rasynda da urys toqtady, kepildegilerdiń barlyǵy derlik úıine oraldy. Osydan keıin Aq úı Palestına ákimshiligi óńirdi tolyqtaı baqylaýyna alǵanǵa deıin Gaza sektoryn basqarýdy Palestına komıtetine tapsyrǵan bolatyn. Komıtet qyzmetin úılestirý jáne ony qarjylyq turǵydan qamtamasyz etý maqsatynda Beıbitshilik keńesi quryldy.
Bıyl Keńes naqty qadamǵa kóshkenin kóremiz, 16 qańtarda AQSh bıligi Beıbitshilik keńesine eki qurylym baǵynatynyn málimdedi. Olar – atqarýshy keńes jáne Gaza jónindegi atqarýshy komıtet.
Álem kóshbasshylarynyń jıynynan soń qalaı qubylary belgisiz, ázirge qos qurylym ókilderiniń basym deni AQSh-tyń laýazymdy tulǵalary. Atqarýshy keńes músheleriniń tiziminen bastaıyq. Munda:
· AQSh memlekettik hatshysy Marko Rýbıo;
· AQSh prezıdentiniń arnaıy ókili Stıv Ýıtkoff;
· Tramptyń kúıeý balasy Djared Kýshner;
· Ulybrıtanııanyń burynǵy premer-mınıstri Tonı Bler;
· Apollo Global Management ınvestıtsııalyq qorynyń bas dırektory Mark Roýen;
· Dúnıejúzilik bank basshysy Adjaı Banga;
· AQSh-tyń ulttyq qaýipsizdik jónindegi keńesshisiniń orynbasary Robert Gabrıel kirgen.
Aq úıdiń aıtýynsha, olardyń árqaısysy Gaza sektorynyń uzaq merzimdi damýyna arnalǵan jobalarǵa jetekshilik etedi. Bul jobalar qatarynda ınvestıtsııa tartý jáne halyqaralyq qatynastardy damytý máseleleri bar.
Al Gaza jónindegi atqarýshy komıtetten Qatar, Mysyr, BAÁ elderiniń ókilderin de baıqadyq. BUU atynan gýmanıtarlyq máseleler jónindegi burynǵy úılestirýshisi Sıgrıd Kaag jáne BUU-nyń Taıaý Shyǵystaǵy burynǵy arnaıy ókili Nıkolaı Mladenov qosylǵan. Aıtpaqshy, joǵaryda aty atalǵan Kýshner, Ýıtkoff, Bler, Roýen Gaza jónindegi atqarýshy komıtettiń quramynda da bar.
Osylardyń ishinde Nıkolaı Mladenovtiń quzyreti birshama joǵary.Ol Gaza jónindegi Joǵary ýákil bolyp taǵaıyndalyp, «Beıbitshilik keńesi» men Gazany basqarý jónindegi Ulttyq komıtet arasyn baılanystyrýshy basty adam bolmaq.
Keńeske kimder kiredi?
Bastapqyda Gaza sektoryn qalpyna keltirý máselesimen aınalysýy tıis qurylym qazir áldeqaıda keń aýqymdy fýnktsııany moınyna almaq. Ol úshin memleketterdiń qoldaýy qajet – prezıdentterdiń múddeles bolýy tıimdi. Neǵurlym kóp el qoldaý bildirse, soǵurlym másele tez sheshilmek. Tramptyń kóshbasshylardy Shveıtsarııaǵa shaqyryp, ortaq mámilege tartýynyń basty sebebi de osy.
Biraq AQSh basshysy Keńeske qosylýǵa qatysty shaqyrýdy bárine birdeı jibergen joq, elep-ekshep qadam jasaǵan syńaıly. Álemdik BAQ-tarda taraǵan málimetke sensek, shaqyrý tek 60-qa jýyq elge jetken. Onyń ishinde Qytaı, Ulybrıtanııa, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Polsha, Úndistan, Japonııa, Izraıl, Mysyr, Saýd Arabııasy, Bahreın, Iordanııa bar.
🚨Trump's Board of Peace charter signing ceremony: Thursday 10:30am in Davos pic.twitter.com/155SrdeyvQ
— Barak Ravid (@BarakRavid) January 19, 2026
Basym deni keńeske baratynyn rastady: BAÁ, Belarýs, Marokko, Vengrııa, Kanada, Mysyr, Argentına, Ázerbaıjan, Ózbekstan sekildi memleketterdiń basshysylary daıyn otyr. Qazaqstan da qalys qalmaı qatarǵa qosyldy. Postkeńestik keńistikten Beıbitshilik keńesine qosylý usynysy Reseı men Ýkraınaǵa da jiberilgen, biraq olardyń saıası pozıtsııasyna baılanysty ortaǵa qosylyp-qosylmaıtyny beımálim.
Bárinen buryn Beıbitshilik keńesiniń naqty mindeti qandaı bolatyny qyzyq. Sarapshylardyń oıynsha, uıym tek Gaza máselesimmen shektelmeıtin syńaıly, álemdegi ózge de qaqtyǵys oshaqtaryn óshirýge tyrysýy múmkin.
Bul boljamǵa senýge de bolatyndaı, sebebi jaqynda jarııalanǵan Beıbitshilik keńesiniń Jarǵysynda Gazaǵa qarata aıtylǵan sóz az. XII tarmaqta tek quqyqtyq, qarjylyq, basqarý tetigi tarqatylǵan.
Mysaly, Keńes quramynyń músheleri úsh jylǵa bekitiledi, keıin Tóraǵanyń sheshimimen olardyń merzimi uzarýy múmkin. Al Keńestiń turaqty múshesi bolýdy qalaıtyndar 1 mlrd dollar jarna tóleýi tıis. Este bolsa, mundaı jarna BUU-ǵa múshe-memleketterde de bar júıe edi.
A draft charter of the Gaza "Board of Peace," sent to about 60 countries by the US Trump administration, reportedly calls for members to contribute $1 billion (€860 million) in cash if they want their membership to last more than three years.https://t.co/nZ4wxHqaVL
— DW News (@dwnews) January 19, 2026
Beıbitshilik keńesi BUU-ǵa balama bola ma?
Endeshe, basty saýal týyndaıdy: Tramp qurǵan Beıbitshilik keńesi BUU-ǵa balama bola ma? Saıasattanýshy Ashat Qasenǵalıdiń sózinshe, uıymnyń BUU-ǵa balama bolýy ekitalaı. Oǵan birneshe sebep bar.
– Birinshiden, BUU ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıin qalyptasty. Ol ózine deıingi sátsiz aıaqtalǵan Ulttar Lıgasynyń qateligin qaıtalamaýǵa tyrysty. Uıymnyń dál qazir daǵdarysqa ushyrap, reformaǵa suranyp turǵany da ras. Alaıda ázirge bul uıymdy almastyratyn balama kórip turǵanym joq jáne ondaı balamany usynýdyń da qajeti joq sııaqty. BUU-nyń Qaýipsizdik Keńesin reformalap, keńestegi turaqty músheler sanyn arttyryp, veto qoıý quqyǵyn ózgertip, gýmanıtarlyq-bitimgerlik mıssııalaryna keń quzirettilik usynyp, mindetti qararlardyń oryndalýyn qatańdatsa da jetkilikti, – dedi sarapshy.
Uıymdy BUU-dan bóletin taǵy bir ózgeris bar, ol – sheshim shyǵarý júıesi. Beıbitshilik keńesinde sheshimder kópshiliktiń basym daýysy arqyly qabyldanǵanymen, sońǵy sóz Tóraǵanyń quzyretinde qalady. Mundaı talap Jarǵynyń III babynda jazylǵan.
Sonymen qatar uıym sheshimderi múshe-memleketterdiń kópshilik daýsymen qabyldanǵanymen, Tóraǵanyń kez kelgen sheshimniń kúshin joıýǵa quzyreti bar. Daýystar teń túsken jaǵdaıda Tóraǵa qosymsha daýys berý quqyǵyna ıe.
Taıaý Shyǵystan jetken ún
Qazaqstan buǵan deıin Ibrahım kelisimine qosylǵanyn bilemiz, endi Beıbitshilik keńesine qatyspaqshy. Bul qadam Qazaqstannyń ıslam álemimen, ásirese Taıaý Shyǵyspen qarym-qatynasyna qalaı áser etetinin baǵamdaý mańyzdy. Ashat Qasenǵalıdiń sózinshe, uıymǵa múshe bolý elimizdiń syrtqy saıasatyna aıtarlyqtaı ózgeris ákelmeıdi. Kerisinshe, Qazaqstannyń syrtqy saıasattaǵy kópvektorly ustanymy Taıaý Shyǵystaǵy salmaǵymyzdy eseleı túspek.
– «Ibrahım kelisimderi» - qandaı da bir elge qarsy baǵyttalǵan kelisim emes, bul eń aldymen Izraıldiń musylman elderimen qatynasyn oń baǵytqa ózgertýdi maqsat tutady. Onyń ústine alǵash bolyp kelisimdi arab elderi jasasty. Mysaly, olardyń ishinde BAÁ, Bahreın, Marokko ispettes elder bar. «Beıbitshilik keńesine» de arab elderiniń kóbi shaqyrtý alǵan, Izraıl de, Túrkııa da shaqyryldy. Bul qurylymdarǵa qosylý syrtqy saıasatymyzdaǵy kópvektorlyq ustanymǵa qaıshy kele qoımas jáne ózge eldermen qatynasymyzdy qıyndatpaıdy dep senemin, – dedi spıker.
Jaqynda medıa keńistikte Beıbitshilik keńesiniń qurylymyna qatysty Izraıldiń daýly málimdemesi tarady. Onda Izraıl bıligi Keńestiń atqarý komıtetindegi múshelerdi aqyldaspaı bekitti dep ýáj aıtqan bolatyn. Soǵan qaramastan seısenbi kúni Izraıl premer-mınıstri Bınıamın Netanıahý Tramptyń shaqyrýyn qabyl alyp, keshe Davosqa jetti.
Demek, Gaza sektoryndaǵy máseleni sheshýde áli de bolsa pikir qaıshylyǵy bar degen sóz. Sondyqtan sarapshylar qos tarapqa – Palestına men Izraılge ortaq jaǵatyn sheshimder qabyldanýy kerek dep sanaıdy. Ol úshin eki elmen de jaqsy qarym-qatynastaǵy elderdiń Beıbitshilik keńesininde bolǵany kerek.
Saıasattanýshy Ashat Qasenǵalı bul turǵyda Qazaqstannyń araaǵaıyndyq múmkindigi mol dep sanaıdy. Oǵan elimizdiń Taıaý Shyǵystaǵy saýda-ekonomıkalyq, gýmanıtarlyq belsendiligi sebep bolyp otyr.
– Qazaqstan Islam álemimen de, Izraılmen de jaqsy qatynasta. Mysaly, biz - Izraılge munaı satatyn basty eldiń birimiz. Al ekinshi jaǵynan, Palestınanyń táýelsiz el bolýyn qoldaımyz, al Gazaǵa gýmanıtarlyq kómek jiberip jatyrmyz, – dedi ol.
Qoryta aıtsaq, Donald Tramp usynǵan Beıbitshilik keńesi qarýly qaqtyǵystan zardap shekken álem elderine kómek kórsetýdiń jańa formaty bolýy yqtımal. BUU-ǵa balama bola qoımas, degenmen soǵystan qajyǵan halyqqa járdemdesý, ınfraqurylymdy qalpyna keltirýde esh kem túspeıtin sekildi. Ázirge odan arǵy ambıtsııa baıqalmaıdy. Onyń ústine Aq úı basshysy ózin 8 soǵysty toqtatqan bitimger retinde sanaıtynyn eskersek, Beıbitshilik keńesinen kóp nátıje kútýge bolatyndaı.