«Tozaqty» kórgen adamnyń minájaty»- respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«Frantsııa Prezıdenti Nıkolıa Sarkozıdiң Қazaқstanғa jasaғan memlekettik saparyna Elbasy «tarıhı oқıғa» degen baғa berdi. Shynynda, bұl - kөrshi Қytaı men Reseı basshylaryn eseptemegende, әlemdik saıasat alpaýytynyң, «Үlken segizdikke» kiretin dүnıejүziniң damyғan memleketiniң, sondaı-aқ Batystyң keýdeli eliniң kөshbasshysynyң қazaқ jerine alғash ret aıaқ basýy edi», dep jazady «Aıқyn» basylymy. Gazettiң beısenbilik sanynda «Frantsııaғa seniңizder!» degen taқyryppen jaryқ kөrgen maқaladan N.Sarkozıdiң elimizdegi memlekettik sapary jaıynda egjeı-tegjeıli maғlұmat alasyzdar. 

Frantsýz basshysynyң elimizge jasaғan memlekettik sapary jaıynda «Astana aқshamy» gazeti de maқala jarııalaғan. Onda N.Sarkozıdiң «Men 10 jyl ishinde Astana sekildi aıtýly қala tұrғyzғan қazaқ halқy men onyң kөshbasshysynyң қajyr-қaıratyna erekshe қaıran қaldym. Tipti myna jerdi bұryn «jazyқ dala boldy» degenge senbeımin», degen sөzi keltirilgen.

Sondaı-aқ, «Ekonomıka» basylymynyң bүgingi sanynan da osy sheteldik kөshbasshynyң Қazaқstanғa saparyna arnalғan maқalany oқı alasyzdar.   

 «Irak қazaққa қatysty mәsele kөterdi». Osy taқyryppen «Aıқyn» gazetinde jaryқ kөrgen maқalada taıaýda ғana depýtattar sapyna қosylғan Irak Elekeev Үkimet basshysyna resmı saýal joldap, ashtyқ-zұlmat jyldarynda қazaқtyң bastan keshken zobalaңyn naқty zertteý үshin arnaıy memlekettik komıssııa құrý bastamasyn kөtergendigi jazylғan.

Halyқ қalaýlysynyң depýtattyқ saýalynda «Eger resmı derekterden alynғan tsıfrlarғa arқa sүıesem, Қazaқstandaғy қazaқtar sany 1926 jylғy sanaқ boıynsha 3 mıllıon 969 myңdy құraғan, 1930 jyly 4 mıllıon 317 myңғa jetken. Al 1937 jylғy sanaқ қorytyndysy - 2 mıllıon 836 myң. Aıyrmasynda 1 mıllıon 454 myң adam joқ», delingen.

Osy basylymda «Arzan astyқtan mol paıda tabatyn jol bar» degen taқyryppen kөlemdi maқala jaryқ kөrdi.  «Aıқyn» tilshisiniң jarııalanymғa өzek bolғan astyқ satylymyna jasaғan zertteýin, өzindik kөzқarasyn basylymnyң 4-shi betinen tolyқ oқı alasyzdar. Gazet tilshisiniң paıymdaýynsha, astyқtan bıoetanol, syra ne araқ қaınatýshy men fermerler sapaly astyқty birigip satyp alýlary kerek degenge saıady. 

***

Taıaýda Қazaқstan halқy tilderiniң 11-shi festıvali aıasynda «Jyraýlyқ dәstүr jaýһarlary» aıdarymen әıgili Mұryn jyraý Seңgirbekұlynyң 150 jyldyқ mereıtoıyna arnalғan respýblıkalyқ ғylymı-tәjirıbelik konferentsııa ұıymdastyrylғan bolatyn. Osyғan oraı «Astana aқshamy» gazetinde «Epostyқ dәýir entsıklopedııasy» atty maқala jaryқ kөrdi. Maқala barysynda osy alқaly jıynғa қatysқan jazýshylardyң, ғalymdardyң  jyraý týraly aıtқan sөzderi berilgen.

Sondaı-aқ osy basylymnyң beısenbilik sanynda elorda tұrғyndary өzderin mazalap jүrgen saýaldarғa қala әkimi Imanғalı Tasmaғambetovten jaýap alғan. 

***

Taıaýda ҚR Parlamenti Mәjilisiniң depýtaty Bekbolat Tileýhan «Jastardyң kadrlyқ rezervi» jobasyna қatysýshylarmen kezdesip, el mүddesi, ұlt bolashaғy jaıly jastardy mazalaғan sұraқtarғa jaýap bergen bolatyn. Halyқ қalaýlysynyң jastarmen aradaғy sұhbaty «Nұr Astana» gazetiniң beısenbilik nөmirinde jaryқ  kөrdi. «Ұrpaқ sabaқtastyғynyң tegeýrindi tұlғasy - jastar!» degen taқyryppen berilgen әңgime barysynda B.Tileýhan «Mәdenıet deıtin үlken қarý. Mәdenıet қarý bolmasa, keremet өneri bar shetel nege Maıra Mұhamedқyzyn shaқyrtady? Keңestik keңistikte қanshama әnshi boldy, biraқ nege Әlibek Dinishevke kelgende, Peterbýrgtyң zııalylary onyң әýezine esterinen tana құlap, keshegi Lemeshevterdi esine alady. Өıtkeni bizde mәdenıettiң қalyptasқan үlken dәstүri bar», depti.

***

«Mәjiliste Үkimet tarapyna bұrқyratyp joldanғan saýaldardyң birinde depýtat Bekbolat Tileýhan өziniң atyna Astana prokýratýrasynda jұmys istegen Jұbatқanov degen azamat memlekettik tilge jetik bolғanymen, orys tiline shorқaқtyғynyң  kesirinen jұmystan ketkendigin aıtyp, zar ılep hat jazғanyn mәlimdep, depýtattyқ saýal joldady. Depýtat өziniң Parlamentke kelgeli «Tıleýhan» delinip, arasyna kirme «ı» әrpi қystyrylyp, қor bolyp jүrgen tegin mysalғa keltirdi. Alaıda onyң әriptesteri өz sөzin oryssha shұbyrtyp jatty», dep jazady «Alash aınasy» gazeti. Maқalany tolyғymen basylymnyң beısenbilik sanynan «Memlekettik tildi bilgeni үshin memlekettik қyzmetten қýyldy» degen taқyrypta oқı alasyzdar.

Osy basylymnyң «Dat!» aıdarynda  A.Baıtұrsynov atyndaғy Қostanaı memlekettik ýnıversıteti medıa-ortalyғynyң dırektory, aқyn Aқylbek Shaıahmet sұhbat bergen. Ekeýara әңgime barysynda A.Shaıahmet keler jyly 175 jyldyғy atalyp өtýi tıis қazaқtyң ғұlama ғalymy Shoқan  Ýәlıhanovtyң kindik қany tamғan jeri Kүntımes aýyly ekenin ғylymı dәleldep, alaıda sol aýyl bүginde elsiz қalýy mүmkin ekenin ashyna aıtқan. Medıa-ortalyқ dırektorynyң «Oblys әkimine hat jazylғanymen әzirge қozғalys joқ. Ol ol ma, Қostanaıdyң ataқty «Tobyl» fýtbol komandasynyң resmı ataýyn «Tobol» dep өzgertkeni jyғylғan үstine jұdyryқ bolyp otyr», degen sөzi keltirilgen.

«Alash aınasy» gazetinde jarııalanғan «Tozaқty» kөrgen adamnyң minәjaty» degen maқalada HH ғasyrdyң basynda týylyp, ashtyқ, soғys, repressııanyң barlyғyn birinen keıin birin kөrip, 50-jyldary tұtқynғa alynyp, 10 jyl bas bostandyғynan, odan taғy bes jyl azamattyқ құқyғynan aıyrylғan, қazirde 90 jasқa kelip қalғan Fedor ıAkovlevıch Osadchııdiң «Raby bezýmnoı vlastı» dep atalatyn kitabynda kommýnısterdiң jan tүrshigerlik jaýyzdyқtary týraly jazylғany aıtylady. «Құdaıғa sengeni үshin әkesin, týғan aғalaryn bir aýyz sөzge keltirmesten atyp tastaғan, sosyn өzi de oқ pen ottyң ortasynda bolyp kelgenine қaramaı ıtjekkenge aıdalғan, қazaқtyң қasiretin bastan keshken қarııa tiri tarıh, alaıda қatary sırep bara jatқan aғa ұrpaқty қadirleı almaı jatқanymyz өkinishti», dep jazady basylym. 

***

«Үkimet ekonomıkanyң әleýmettik baғyttalғan salalaryn, atap aıtқanda құrylys ındýstrııasyn damytý baғytynda birқatar naқty sharalar қabyldap, is jүzine asyra bastady. 2008-2010 jyldarғa arnalғan tұrғyn үı құrylysyn damytýdyң memlekettik baғdarlamasynda negizgi nazar jalғa beriletin tұrғyn sektoryn өrkendetýge aýdarylғan. Қozғalmaıtyn mүlik jөnindegi agenttikterdiң derekterine қaraғanda, el halқynyң 60 paıyzdan astamy tұrғyn үı alaңyn ұzaқ merzimge laıyқty baғamen jalғa alýғa әzir», dep jazady «Ekonomıka» gazeti. Osy jaıtқa oraı jazylғan «Baspana mұңy tarқaı ma?» atty maқalany basylymnyң bүgingi sanynan egjeı-tegjeıli oқı alasyzdar.