Toı-tomalaq pen merekelik shara ótkizgenderge qandaı jaýapkershilik qarastyrylǵan
NUR-SULTAN. QazAqparat - Qazirgi ýaqytta elimizde koronavırýs indetine baılanysty ahýal ýshyǵyp tur.
Mundaı jaıttyń oryn alýyna tótenshe jaǵdaı rejımi alynyp tastalǵannan keıin bılik tarapy, medıtsına qyzmetkerleri indettiń beti áli qaıtpaǵandyǵyn aıtyp, barynsha saqtyq sharalaryn saqtaný qajettigin, beı-bereket syrtqa shyqpaý qajettigin eskertkenine qaramastan halyqtyń beıqam ómirge oralýy sebep bolǵany sózsiz.
Qazirgi ýaqytta elimizde koronavırýspen aýyrǵandardyń sany 21 myńǵa jýyqtap qaldy. Munan tys koronavırýs indetiniń belgileri joq 15 500-den astam adam taǵy bar. Іndettiń mundaı sımptomsyz túrine shaldyqqan adamdar vırýsty tasymaldaýshy sanalady jáne baılanysta bolǵan adamdarǵa juqtyrý qaýpi de joǵary. Jalpy kún saıyn sımptomy joq myńǵa jýyq adam tirkelý ústinde. Tipti, áleýmettik jelide «dene qyzýym birneshe kún boldy túspeı jatyr», «tynys alýym aýyrlap, álsirep qaldym» degen syndy jazbalardan kóz súrinedi.
Al osyndaı ósimge ne sebep? Joǵaryda aıtqanymyzdaı adamdardyń beıqamsyzdyǵy sebep. Máselen, kúni keshe Almatydaǵy dámhanalardyń birinde úılený toıy ótti. Muny arnaıy jasaqtaǵan top anyqtaǵan bolatyn. Al endi osy toıǵa kelgen 100 adamnyń biri kornavırýs tasymaldaýshy bolsa ne bolmaq? 100 adamǵa juqqan vırýs órship, birneshe júzdegen adamǵa tarap kete bermeı me?
Iá, qazir toı toılaıtyn ýaqyt emes. Muny kúni keshe ǵana «Ana tili» gazetinde suhbatynda QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevta: «Qazir «Toıyń toıǵa ulassyn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek. Tipti osyndaı qaýipti pandemııa kezinde keıbir azamattarymyz maǵan hat jazyp, toı ótkizýge múmkindik berý kerek dep talap qoıady. Memlekettiń ózi ólermendikpen ómir súretin kezge keldik. Sondyqtan eńbek etý – ómir súrý saltyna aınalyp, basty mindet sanalýǵa tıis. Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik», dep basa aıtqan bolatyn.
Al aıtylǵan eskertýlerge qaramaı otbasylyq toı-tomalaq pen otyrys, sharalardy ótkizgenderge qandaı jaýapkershilik qarastyrylǵan?
Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq qadaǵalaý organdarynyń nusqamalaryn oryndamaǵany úshin QR Ákimshilik buzýshylyq týraly kodeksiniń 462- babynyń 3- bóliginde 1,4 mln teńgege deıin aıyppul, sanıtarlyq erejeler men gıgıenalyq normalardy buzǵany úshin atalǵan kodekstiń 425-babynda 5 mln teńgege deıin aıyppul belgilengen. Qudaı betin aýlaq qylsyn. Eger sol toı-tomalaq abaısyzda adamdardyń aýrýdy jappaı juqtyrýyna nemese adam ólimine ákep soqsa, onda qylmystyq jaýapkershilik taǵaıyndalady. Naqty aıtqanda QR Qylmystyq kodeksiniń 304-baby boıynsha 5,5 mln teńge kólemindegi aıyppuldan bastap 10 jylǵa deıin bas bostandyǵynan aıyrý jazasy taǵaıyndalýy múmkin.
Sondyqtan dál qazirgideı qıyn kezeńde toı-tomalaqtan tyıylyp, saqtyq sharalaryna basa mán berý qajet. Ózińdi, otbasyńdy qaýipti vırýstan saqtaý jaǵyn oılaý kerek-aq.
