Torǵaı dalasyndaǵy tylsym órnekter búkil álemniń nazaryn aýdardy (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - Taǵy da búkil álemniń nazary qazaq dalasyna aýdy. Bul joly jahannyń qyzyǵýshylyǵyn týdyrǵan dúnıe Torǵaı ólkesinen tabylǵan tylsym órnekter bolyp otyr, dep jazdy «Egemen Qazaqstan» gazeti búgingi sanynda.
Taıaýda AQSh-tyń NASA ǵarysh agenttigi jerge oıylyp salynǵan atalǵan geometrııalyq denelerdiń fotosýretterin jarııalady.
Negizi bul órnekterdi alǵash ret 2007 jyly Qostanaı turǵyny Dmıtrıı Deı kezdeısoq taýyp alǵan edi. Ol pıramıdalar týraly fılm kórip, Google Earth baǵdarlamasy arqyly óz qalasynyń mańynan sondaı tarıhı jádigerlerdi izdegen. Nátıjesinde, Torǵaı dalasyndaǵy túsiniksiz sýretterdiń ústinen tústi.
Búginde Turgay Discovery jobasynyń jetekshisi D.Deı osy salaǵa birjola bet burǵan. Onyń aıtýynsha, qazirge deıin 260 geoglıf tabylǵan eken. Olardyń arasynda temir dáýirine jáne ǵun-sarmat kezeńine tıesili órnekter de bar. Al eń ejelgileri bolyp sanalatyn alyp sharshy men aıqysh osydan 8 myń jyl buryn paıda bolǵan.
- Biz 2012 jyly osyndaı 19 nysandy zerttep, 14-iniń janynan neolıt dáýiri kezinde qoldanylǵan kóne buıymdardy taptyq. Menińshe, bul sýretterdiń Perýdegi ataqty Chankılo órnekterimen baılanysy bar. Sebebi, eki jaqta da geoglıfterdi ańshylardyń jan-janýardyń maýsymdyq kóshýin baqylaýǵa qoldanǵany belgili bolyp otyr, - deıdi zertteýshi.
Sonymen qatar, ol 14 myń jyl buryn sol kezdegi ańshylar Amerıkaǵa Ońtústik Sibir arqyly ketkenin nazarǵa aldy. Soǵan oraı ol geoglıf dástúriniń bir tarmaǵy Torǵaı dalasymen tyǵyz baılanysty dep sanaıdy.
- Osydan 7-8 myń jyl buryn bolǵan tabıǵat apatynan Torǵaı jazyǵyn Araldyń tuzdy sýy basyp qalǵan. Dál osy kezeńde Azııa men Balqan túbeginde Kúnge tabyný mádenıeti bastaý alǵany belgili. Keıin ol Mysyr arqyly búkil Eýropaǵa tarady. Genetık mamandardyń paıymdaýynsha, búgingi R1b gaplo toby sol kezde paıda bolǵan. Bul gen qazirgi Batys Eýropa halyqtarynyń 60 paıyzyna tán. Tipti, Irlandııa, Shotlandııa jáne Ýels syndy elderdiń turǵyndarynda 90 paıyzǵa deıin kezdesedi. Týtanhamon perǵaýyn men Ulybrıtanııanyń korol otbasy da osy toptyń ókilderi ekendigi aıtylyp júr. Eger meniń boljamym durys bolsa, eýropalyq órkenıettiń túp-tamyry qazaq dalasynda jatyr, - deıdi D.Deı.
Qazirgi tańda Torǵaıdaǵy tylsym órnekter - álemniń kóptegen iri oqý oryndarynda jıi talqylanatyn taqyryptardyń biri. Birneshe fýtbol alańynyń aýmaǵyn alyp jatqan geoglıfter or, qorǵan jáne dýaldar kesheninen quralǵan. Keıbir zertteýshiler olardy Kúnniń qozǵalysyn táýlik boıy baqylaý úshin salynǵan dep joramaldap otyr.
