Tórelik eter tórdi syıla

Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes, sot prıstavyna sot otyrysy kezinde zalda qoǵam­dyq tártipti saqtaýdy baqylaý, bas bostandyǵynan aıyrýmen baı­la­nysty emes jazalardyń oryn­da­lýyn baqylaý, is júrgizý áre­ket­te­rin oryndaýda sotqa jár­demdesý sekildi mindetter júk­telgen.

Mysaly, sot májilisindegi sý­dıa­lardyń, qatysýshylar qaýip­sizdigin qamtamasyz etý prıstavqa júk­telgen. Olardyń naqty is-áre­ket­te­ri­niń sıpaty sotpen qan­daı istiń qaralyp otyrǵanyna (qyl­mys­tyq, azamattyq, ákimshilik), ja­byq ne ashyq sot májilisinde qaralýyna baılanysty. Mundaıda sha­ǵymdanýshy men jaýapkerdiń psıhologııalyq erekshelikteri, ja­sal­ǵan qylmystyń qoǵamǵa qa­ýipti­lik deń­geıi mindetti túrde es­keriledi. Sot tóraǵasynyń, sot otyry­syna tóraǵalyq etip otyrǵan sý­dıa­nyń ókimderi aýyzsha nemese jazbasha túrde beriledi. Bul ókim­der sot otyrysynyń ne onyń qan­daı da bóliginiń basynda naq­ty tártip buzýshylyqty joıýǵa baǵyttalǵan nusqamalyq bolyp sana­lady. Sot prıstavynyń qorǵaýshylyq fýnktsııasyn júzege asyrýy sot pen sýdıanyń sottalýshyǵa jáne basqa da azamattarǵa protsessýaldyq min­dettemeler sharalaryn qol­daný sheshimin oryndaýda kórinis tabady. Zańda bul sharalar, erik­siz aıdap ákelýden basqasy tolyq aıqyndalmaǵan. Eriksiz aıdap áke­lýmen qatar, bul sottalýshyny sot zalynan qamaýǵa alý, sonymen qatar, sot otyrysy kezinde tár­tip­ti buzatyn tulǵalardy oty­rys zalynan shyǵarý sekildi sheshim­der­di oryndaý da prıstavtardyń quzyryndaǵy sharýa. Sot otyrysynyń qatysý­shy­lary men azamattardyń qaýip­siz­digin saqtaý maqsatynda sot prıs­tavy otyrysqa deıin sot ból­me­leriniń daıyndyǵyn tekserýi qajet. Bul tek sot ǵımaratyndaǵy ból­melerge ǵana emes, kóshpeli otyrystarda qaralatyn isterde qoldanylatyn aýdıtorııalarǵa da qatysty qoldanylýy tıis. Mundaı jaǵdaıda sot prıstavy otyrys qaıda, qandaı ýaqytta, qandaı is qaralatyny jaıly aldyn ala eskertýi tıis. Eger de qylmystyq is qaralatyn bolsa, sottalýshy men oǵan qoldanǵan bultartpaý sharasy jaıly da eskerilýi kerek. Alynǵan aqparatqa baılanysty ol ǵımaratpen (aýdıtorııamen) ta­nysyp, sot qyzmetinde belgilengen tártipti qamtamasyz etýge qatysty sharalar jasap, sýdıany habardar etkeni durys. Sotta ádildik júzege asyp, tártip pen adamgershilik norma­laryn attamaı, quqyqtyq júıeniń qatań saqtalýy qamtamasyz eti­ledi. Al, sot prıstavy ózine beril­gen qu­qyǵy men mindetine saı sot pro­tsesi­niń kedergisiz ótýine septigin tıgi­zedi. Mine, sondyqtan da sot prıs­tavynyń atqarar jumysy jaýaptylyqty, sabyrlylyqty, bilim­dilikti talap etedi. Jáne tóre­lik alańynda qyzmet etip júrgen prıstav bul údeden shyǵýǵa baryn salatyny daýsyz.