Tokıodaǵy quryltaı: Azııa elderindegi qazaqtardyń keńesi quryldy
ASTANA. KAZINFORM – Japonııanyń astanasy Tokıo qalasynda qazaq qaýymdastyǵynyń uıymdastyrýymen, QR Japonııadaǵy Elshiligi men «Otandastar qory» KeAQ-nyń qoldaýymen Azııa elderi qazaqtarynyń kishi quryltaıy ótti. Basqosý Japonııa, Ońtústik Koreıa, Malaızııa jáne Mońǵolııadaǵy qazaq dıasporalarynyń basyn qosyp, sheteldegi aǵaıyn arasyndaǵy yntymaqtastyqty jańa deńgeıge kótergen alańǵa aınaldy.
Quryltaıdyń alǵashqy kúni Azııa elderinen kelgen qazaq dıasporasy ókilderiniń qatysýymen arnaıy jıyn ótip, onyń aıasynda «Azııa elderindegi qazaqtardyń keńesin» qurý týraly qujat qabyldandy. Sonymen qatar qatysýshy taraptar yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyp, birlesken jumystyń naqty baǵyttaryn aıqyndady.
– Basqosýda keńestiń maqsaty, mindetteri men qyzmetiniń negizgi baǵyttaryna qatysty ustanymdar bekitildi. Bastama óńirdegi qazaq qaýymdastyqtarynyń baılanysyn nyǵaıtyp, olardyń kúsh-jigerin bir arnaǵa toǵystyrýǵa baǵyttalǵan, – dedi «Otandastar qorynyń» prezıdenti Danııar Qadyrov.
Basqosý barysynda sheteldegi qandastardyń sońǵy jyldary qol jetkizgen naqty nátıjeleri ortaǵa salyndy. Sonyń biri – Malaızııadaǵy qazaq dıasporasynyń bastamasymen júzege asqan bilim berý kelisimi.
– Bul sheshim otandyq mektep bitirýshilerge UBT balymen Malaızııanyń jetekshi ýnıversıtetterine tikeleı oqýǵa túsýge múmkindik beredi, – dedi Malaızııadaǵy qazaq dıasporasynyń jetekshisi Baıan Nıshan.
Al Ońtústik Koreıadaǵy «Qazaq Nomad» ortalyǵynyń ókili Esim Lı Seýlde ashylǵan mádenı ortalyqtyń qazaq qaýymy úshin mańyzy zor ekenin atap ótti.
– Ortalyq qazirgi tańda Koreıadaǵy qazaq dıasporasynyń jumysyn jańa deńgeıge kóterip, qandastardyń basyn qosatyn negizgi oshaqqa aınalǵan. Qol qoıylǵan memorandým aıasynda Keńes músheleri aldaǵy ýaqytta mádenı-gýmanıtarlyq jobalardy birlese iske asyrýmen qatar, aımaqtaǵy jańadan qurylǵan qazaq qaýymdastyqtaryna jan-jaqty konsýltatsııalyq kómek kórsetýdi kózdep otyr, – dedi ol.
Alqaly jıyn odan ári negizgi plenarlyq otyrysqa ulasty. Quryltaıdyń resmı ashylýynda QR Japonııadaǵy Tótenshe jáne Ókiletti Elshisi Erlan Baýdarbek-Qojataev sharanyń mánine toqtaldy.
– Bul – Azııanyń ár túkpirinen kelgen qazaqtardyń basyn qosyp, ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtýǵa jáne týǵan elmen baılanysty nyǵaıtýǵa jol ashqan mańyzdy kezdesý, – dedi elshi.
Quryltaı jumysyna sondaı-aq QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Bıbigúl Jeksenbaı, Májilis depýtaty Nurgúl Taý jáne «Japonııadaǵy qazaqtar qaýymdastyǵy» qoǵamdyq uıymynyń tóraǵasy Ábdibek Qalıbek qatysty.
Plenarlyq otyrysta mádenıet, tarıh jáne ulttyq murany saqtaý taqyryptary keńinen talqylandy. Tarıh ǵylymdarynyń doktory Dúısenáli Ábdiláshimuly «Mádenı murany saqtaý» taqyrybynda baıandama jasap, ulttyq qundylyqtardy urpaqtan-urpaqqa jetkizýdiń mańyzyna toqtaldy. Shyǵystanýshy-zertteýshi Oljas Qýanbaı qazaq-japon tarıhı baılanystary týraly sóz qozǵap, bilim men jastar yntymaqtastyǵynyń jańa múmkindikterin saralady. Al etnograf-ǵalym Aıgerim Musaǵajınova «Qazaqtyń kóshpeli ashanasy: tabıǵat, taǵam jáne mádenı bilimniń toǵysýy» taqyrybynda ulttyq taǵam mádenıetiniń tarıhı ári tanymdyq qyryn keńinen tanystyrdy.
Óner men mádenıetke arnalǵan bólimde qazaqtyń dástúrli mýzykalyq murasyn nasıhattaýǵa erekshe nazar aýdaryldy. Mýzykant-mýltıaspapshy Abzal Aryqbaev kómeımen án aıtý dástúriniń tarıhı mańyzy men qazirgi jańǵyrýy týraly baıandasa, folklor mamany Anar Qasymova sazsyrnaı aspabynyń álemdik mýzykadaǵy orny jóninde oı bólisti.
Quryltaı qorytyndysynda Azııa elderindegi qazaq dıasporalary arasyndaǵy ózara is-qımyldy júıeleý, olardyń áleýetin biriktirý jáne Qazaqstanmen turaqty ınstıtýtsıonaldyq baılanysty nyǵaıtý máseleleri keńinen talqylandy.
– Quryltaı sheteldegi qazaqtardyń birligin bekemdep, ata-baba dástúri men ana tildi saqtaýǵa jol ashqan mańyzdy shara retinde este qaldy, – dedi Qazaq radiosy redaktor-júrgizýshisi, Mádenıet salasynyń úzdigi Tolqyn Sultan.
Basqosý aıasynda ulttyq qundylyqtardy dáripteýge baǵyttalǵan arnaıy kórme de uıymdastyryldy. Munda Mańǵystaý óńirinen arnaıy barǵan «JADAGAY» ekologııalyq brendi men «AISHA KUMISTERI» ulttyq zergerlik buıymdar kompanııasy ónimderin tanystyryp, kópshilik nazaryna usyndy.
Keshki baǵdarlama qazaq mýzykasyna arnaldy. Sahnada kóne saryn men zamanaýı baǵyttardy úılestirgen neo-etno-folklorlyq «Arqaıym» ansambli, qazaqstandyq ánshi Eńlik, japon dombyrashysy Akıra men ánshi Nurbek Elemes óner kórsetip, tyńdarmannyń ystyq yqylasyna bólendi.
Kelesi jyly quryltaı Mońǵolııanyń astanasy – Ulan-Batyr qalasynda ótpek.
Buǵan deıin Qazaqstanǵa qandastardyń qaı elden kóp keletinin jazǵan edik.
