Toqaevtyń Joldaýy Qazaqstan úshin damýdyń jańa mejelerin belgileıdi — túrik sarapshysy
ASTANA. KAZINFORM — QR Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna Joldaýy ekonomıkalyq damýdyń, memlekettik basqarýdy jetildirýdiń jáne jańa tehnologııalardy engizýdiń basymdyqtaryn belgileıdi. Olardy iske asyrý eldiń tek ishki kún tártibi úshin ǵana emes, sonymen qatar halyqaralyq bedelin nyǵaıtýda da mańyzdy. Túrkııanyń Strategııalyq zertteýler jáne damý ortalyǵynyń Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy ıÝnýs Emre Qanat osyndaı oıdy alǵa tartty.
Túrik sarapshysynyń pikirinshe, Qazaqstannyń negizgi mindeti — tabıǵı resýrstary men tıimdi geografııalyq ornyn turaqty ekonomıkalyq ósimge aınaldyrý.
Jasandy ıntellekt jáne tól tehnologııalardy damytý
Memlekettik kún tártibinde tehnologııalar erekshe mańyz alyp otyr. Álemdik básekelestik damyǵan ortada tsıfrlyq sheshimder men jasandy ıntellekt ónimdilikti arttyrýdyń, memlekettik qyzmetterdi jaqsartýdyń jáne jańa salalardy damytýdyń tıimdi quraldaryna aınalyp keledi.
Túrik sarapshysynyń pikirinshe, Qazaqstan úshin tek daıyn sheshimderdi engizý ǵana emes, sonymen qatar óziniń ǵylymı jáne kadrlyq quzyrettilikterin damytýdyń da mańyzy zor.
— Uzaq merzimde básekege qabiletti bolý úshin tehnologııalardy ımporttaý men olardy óndirý múmkindikterin qalyptastyrýdyń arasyn ajyrata qaraý kerek, — dep atap ótti ol.
Osyǵan baılanysty sarapshy Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy ınjenerlik bilim berý, ǵylymı zertteýler jáne tehnologııalyq kásipkerlik salasyndaǵy birlesken baǵdarlamalardyń áleýetin tilge tıek etti. Ýnıversıtetter, ǵylymı ortalyqtar jáne jeke sektor arasyndaǵy yntymaqtastyq mamandardy daıarlaýǵa jáne túrki elderi arasyndaǵy ǵylymı jáne ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa jaǵdaı jasaı alady.
— Mundaı salalar ekonomıkalyq baılanystardy tereńdetýge múmkindik beredi. Túrik kompanııalary aýyl sharýashylyǵy tehnologııalary, jańartylatyn energııa kózderi, mashına jasaý, tsıfrlyq qyzmetter jáne zamanaýı materıaldar óndirisi salasyndaǵy jobalarǵa belsendirek qatysa alady, dástúrli saýda men qurylystan tys yntymaqtastyqty keńeıtýge de ázir, — dep atap ótti spıker.
Instıtýttyq reformalar jáne basqarý tıimdiligi
Joldaýdyń taǵy bir mańyzdy aspektisi — memlekettik ınstıtýttardyń tıimdiligin arttyrý. ıÝnýs Emre Qanattyń aıtýynsha, zań ústemdigi, ashyqtyq, esep berý jáne tıimdi quqyqtyq tetikter qoǵamdyq senimdi nyǵaıtý úshin de, boljamdy ınvestıtsııalyq ahýal jasaý úshin de mańyzdy.
Onyń aıtýynsha, Qazaqstan men Túrkııa memlekettik basqarý, bilim berý jáne ekonomıkalyq saıasat salalarynda tájirıbe almasýy múmkin. Sonymen qatar, yntymaqtastyq eki eldiń de ulttyq erekshelikterin eskerýi kerek.
Syrtqy saıasat jáne túrki áleminiń ıntegratsııasy
Sarapshy atap ótkendeı, Joldaýda kórsetilgen basymdyqtardy Qazaqstannyń qubylmaly halyqaralyq júıedegi orny turǵysynan da qarastyrý qajet. Reseımen, Qytaımen, Eýropa Odaǵymen, AQSh-pen jáne Ortalyq Azııa memleketterimen qarym-qatynas Astanadan ekonomıkalyq baılanystaryn ártaraptandyrýdy jáne táýelsiz syrtqy saıası sheshimder qabyldaý múmkindigin saqtaýdy talap etedi. Osy turǵyda Túrkııamen seriktestikti damytý naryqtardy keńeıtýge, ınvestıtsııalardy tartýǵa jáne kólik baılanysyn nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Túrki memleketteri uıymynyń da bul rettegi orny erekshe. Onyń pikirinshe, Qazaqstannyń ekonomıkalyq jáne tehnologııalyq basymdyqtary óńirlik yntymaqtastyq úshin qosymsha múmkindikter jasaıdy.
Orta dáliz jáne energetıkalyq seriktestik
Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń eń naqty baǵyttarynyń biri Orta dáliz, ıaǵnı Transkaspıı halyqaralyq kólik dálizi bolyp qala bermek.
— Qazaqstanǵa bul syrtqy naryqtarǵa shyǵatyn qosymsha múmkindikter ashady, al Túrkııaǵa Ortalyq Azııa jáne Eýropamen saýda baılanystaryn keńeıtý quraly retinde qyzmet etedi, — dedi ıÝnýs Emre Qanat.
Memleket basshysy óz Joldaýynda eldiń básekege qabilettiligin arttyrý úshin ınfraqurylymǵa ınvestıtsııa salý jetkiliksiz ekenin atap ótti. Porttyń ótkizý qabiletin arttyrý, temirjol baılanystary men avtomobıl joldaryn damytý, kedendik rásimderdi jedeldetý jáne kólik qujattamasyn tsıfrlandyrý qajet.
Sarapshynyń pikirinshe, energetıka jáne shıkizatty óńdeý salalaryndaǵy yntymaqtastyqtyń bolashaǵy bar. Qazaqstan men Túrkııa kún jáne jel energııasy, energııa saqtaý júıeleri, elektr jelilerin jańǵyrtý jáne qosylǵan quny joǵary materıaldardy óndirý salalaryndaǵy birlesken jobalardy ázirleı alady. Bul Qazaqstanǵa ónerkásiptik bazasyn keńeıtýge, al túrik kompanııalaryna aımaqtaǵy óndiristik jáne tehnologııalyq jobalarǵa belsendi qatysýǵa múmkindik beredi.
Aıtylǵan maqsattardan naqty nátıjelerge deıin
Qorytyndylaı kele, ıÝnýs Emre Qanat Joldaýdyń mańyzdylyǵy eń aldymen Prezıdent belgilegen maqsattardyń qanshalyqty dáıekti túrde júzege asyrylýymen anyqtalatynyn atap ótti. Bastamalarǵa resýrstardy bólý, olardy iske asyrý merzimderi jáne qabyldanǵan sheshimderdiń ekonomıkaǵa jáne azamattardyń kúndelikti ómirine áseri basty krıterııler bolmaq.
Sarapshynyń aıtýynsha, Qasym-Jomart Toqaev belgilegen basymdyqtar Qazaqstannyń ekonomıkalyq turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa jáne halyqaralyq baılanystaryn keńeıtýge negiz qalaıdy. Túrkııa úshin bul ózara ınvestıtsııalar, birlesken óndiris, ǵylymı-zertteý jobalary jáne kólik ınfraqurylymy arqyly Astanamen seriktestikti damytý múmkindigin bildiredi.
Sondyqtan, Joldaýda belgilengen maqsattarǵa qol jetkizý Qazaqstannyń damýy úshin ǵana emes, sonymen qatar Eýrazııanyń ekonomıkalyq baılanysy úshin de mańyzdy. Eki el arasyndaǵy praktıkalyq yntymaqtastyq óńirlik baılanystardy nyǵaıtýdyń jáne túrki álemin damytýdyń mańyzdy quralyna aınalýy múmkin.
Eske sala keteıik, Sarapshylar Joldaýdaǵy strategııalyq mindetterdi talqylady.
